IV SA 4780/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, Sędziowie NSA Halina Kuśmirek (spr.), WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Marcin Gruszczyński, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki pawilonu handlowego I. uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. – na podstawie art. 48 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., nakazał J.O. rozbiórkę pawilonu handlowego nr [...] konstrukcji stalowej o wymiarach 7,80 x 4,95m, wybudowanego bez pozwolenia na budowę po 1994 roku, przy ul. B. w W. Odwołanie od tej decyzji wniosła J.O., podnosząc że w 1998 roku wykonała remont pawilonu (wymiana ścian i dachu). Skróciła obiekt do 8m, zlikwidowała bowiem wiatę, stanowiącą "przedłużenie kontenera". Zamontowała drzwi i okna. Odwołująca zakwestionowała wymiary obiektu podane w decyzji i uznała, że na budowę obiektu nie połączonego trwale z gruntem, nie jest wymagane pozwolenie na budowę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powołał się na przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 roku, zobowiązujący organ administracyjny do wydania nakazu rozbiórki samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego. Legalizacja "samowoli budowlanej" byłaby możliwa, gdyby obiekt został pobudowany przed 1995 rokiem. Skargę na tę decyzję złożyła J.O. Skarżąca podniosła, iż obiekt istnieje od 1990 roku i od tego czasu kilkakrotnie zmieniał on kształt. Zdaniem skarżącej zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego w stosunku do jej pawilonu jest ewidentnym naruszeniem prawa. Brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że obecny obiekt jest obiektem poprzednio istniejącym. W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny, stosownie do art. 134 § 1 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), nie jest związany granicami skargi i może z urzędu brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Kierując się tą zasadą, Sąd stwierdza, że kontrolowane decyzje zostały podjęte z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę pawilonu handlowego przyjmując, iż został on pobudowany po 1994 roku, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Strona skarżąca w swoich pismach twierdziła, iż pawilon został przez nią nabyty i postawiony w 1990 roku. Natomiast w 1998 roku dokonała remontu tego obiektu. Okoliczność, iż kontener – pawilonu handlowego skarżącej istnieje na terenie przy ul. B. od lat siedemdziesiątych, wynika też z pisma Przedsiębiorstwa G. z [...].10.2001 r. Organy administracyjne obu instancji wbrew powyższym dowodom uznały, iż pawilon handlowy skarżącej został wybudowany w całości po 1995 roku. Jeżeli zaś kontener istniał już kilkanaście lat i zmienił właściciela dopiero w 1990 roku, na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. może być jedynie orzeczona rozbiórka tej części obiektu, która została wybudowana, przebudowana, itp. po 1995 roku, nie zaś całego obiektu istniejącego od wielu lat. Skarżąca podała w czasie rozprawy sądowej, iż dokonała remontu (modernizacji) obiektu zmieniając starą blachę na ścianach i dachu i zamieniając ją na nową. Konstrukcja kontenera pozostała bez zmian. Choć skarżąca, jak wynika z jej oświadczeń, nigdy nie posiadała pozwolenia na budowę (usytuowanie) kontenera, to fakt, iż nabyła ona kontener w 1990 roku wskazuje, iż co do części niezmienionych obiektu mogą mieć do niego zastosowanie przepisy uprzednio obowiązującego prawa budowlanego z 1974 roku. Nakaz rozbiórki orzeczony w trybie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, kiedy nie do końca jasny lub jednoznaczny jest stan faktyczny sprawy. Organy administracyjne winny więc ustalić, czy dokonana w 1998 r. przebudowa kontenera skarżącej – jest budową części, czy całości obiektu, czy też jego remontem. Art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.) określa, że nie jest wymagane pozwolenie na budowę na wykonanie robót budowlanych, polegających na remoncie istniejących obiektów, jeżeli m.in. nie obejmuje on zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych. Nakłada jednak na inwestora, w takim przypadku, obowiązek zgłoszenia robót. Wydaje się, choć organy administracyjne takich ustaleń nie poczyniły, iż inwestorka zgłoszenia takiego nie dokonała. Brak wszystkich koniecznych ustaleń, nie pozwala również na jednoznaczną ocenę, czy wykonane prace w 1998 r. mogą być potraktowane jako część obiektu budowlanego w rozumieniu art. 48 ustawy, czy też należy je uznać jako inne prace objęte art. 50 i art. 51 ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracyjne powinny wiec wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego sprawy. Z powyższych względów, Sad administracyjny, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1c cytowanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.