IV SA 4789/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi D. i T. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do złożenia projektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., działając w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. i W. T. – 1. uchylił w całości decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...]; 2. nakazał J. i W. T. wykonanie i przedłożenie w Powiatowym Inspektorem Nadzoru budowlanego w S. uzgodnionego z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciw-pożarowych projektu budowlanego wymiany istniejących drzwi w ścianie przejazdu w budynku przy ul. [...] w S. na drzwi spełniające wymogi bezpieczeństwa przeciwpożarowego, stosowane dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego – w terminie dwóch miesięcy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] nakazującą małżonkom J. i W. T. zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie budynku przy ul. [...] o wymiarach 1,50 m x 2,50 m oraz uchylił zaskarżona decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania czynności i umorzył w tym zakresie postępowanie. Organ wyjaśnił, iż podstawa wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa może być wyłącznie ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Zdaniem organu okolicznością taką nieznaną Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] było istnienie służebności gruntowej polegającej na prawie wspólnego używania: bramy frontowej kamienicy przy ul. [...] podwórza, studni podwórzowej i schodów w kamienicy przy ul. [...] w [...]. Ujawnienie powyższej okoliczności spowodowało ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie wznowienia postępowania. Organ ustalił, iż przedmiotowy otwór drzwiowy istotnie od ponad stu lat jest objęty służebnością gruntową na rzecz właścicieli budynku przy ul. [...]5. Z pisma Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2003 r. oraz opinii rzeczoznawcy ds. bezpieczeństwa przeciwpożarowego wynika celowość wymiany istniejących drzwi na spełniające wymogi bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W tej sytuacji w ocenie organu należy zobowiązać właścicieli budynku przy ul. [...] do sporządzenia i przedłożenia uzgodnionego z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych projektu budowlanego wymiany istniejących drzwi w ścianie przejazdu w budynku przy ul. [...] w [...] na drzwi spełniające wymogi bezpieczeństwa przeciwpożarowego, stosowane dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego, który stanie się podstawą do wydania dalszych rozstrzygnięć w sprawie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli D. i T. G. zarzucając organowi naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 77, 80, 81 Kpa, art. 107 § 1, 3 i 4 Kpa w związku z brakiem uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji oraz naruszenie zasad ogólnych opisanych w art. 7 i 8 Kpa, a także prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Odwołujący przede wszystkim podnieśli, iż w dniu wydania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora nadzoru budowlanego, tj. [...] lipca 2001 r. przedmiotowa służebność spełniająca zdaniem organu przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie istniała, wpisana bowiem do Księgi Wieczystej została w dniu [...] lipca 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2003 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania D. i T. G. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w całości podzielił argumentację zaprezentowaną przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji jednocześnie stwierdzając, iż zarzuty odwołania należy uznać za nieuzasadnione. Organ podniósł, iż odwołujący brali czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania zaś inwestor, wbrew zarzutom odwołania, posiadał pozwolenie na wymianę przedmiotowych drzwi. Skargę na powyższą decyzję wnieśli D. i T. G. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Skarga zarzuca naruszenie przez organ odwołujący przepisów prawa procesowego poprzez: 1. błędną wykładnie przesłanek podjęcia decyzji określonych w art. 145 § 1 pkt 5 oraz 151 Kpa; 2. uchybienia postanowieniom art. 107 § 1, 3 i 4 Kpa w związku z brakiem uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji; 3. naruszenie zasad ogólnych określonych w art. 7, 8, 15 i 16 § 1 Kpa; 4. naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77, 80 i 81 Kpa; 5. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przesłanek określonych w art. 48 Prawa budowlanego. Skarga stanowiąca w dużej mierze powielenie odwołania, akcentuje przede wszystkim fakt braku okoliczności spełniających warunki opisane w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w dniu wydania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] ([...] lipca 2001 r.) oraz naruszenie art. 48 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż wymiana drzwi nastąpiła w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na aprobatę. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Warunkiem sine quo non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek art. 145 § 1 Kpa, dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy. Przepisy o wznowieniu postępowania, regulujące nadzwyczajny tryb uchylania decyzji ostatecznych, a stanowiące wyłom w zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 Kpa, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przy czym przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadły decyzje co do swej istoty odmienne od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż wpis służebności gruntowej do księgi wieczystej, wbrew twierdzeniom skargi, nie nosi charakteru wpisu konstytutywnego, a jedynie deklaratywnego. Oznacza to, iż ustanowienie prawa (dla nieruchomości władnącej) oraz obciążenie (dla nieruchomości obciążonej) nie następuje z chwilą wpisu do księgi wieczystej, a z chwilą jego ustanowienia na podstawie umowy. Stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy o Księgach wieczystych i hipotece Sąd wieczysto-księgowy, rozpoznając wniosek o wpis służebności gruntowej, powinien ustalić, czy została ona właściwie ustanowiona. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Sąd Rejonowy w S. wpisem z dnia [...] lipca 2001 r. dokonał w dziale III Księgi Wieczystej Kw [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [....] wpisu służebności gruntowej. Przy czym z treści wpisu wynika, iż służebność została ustanowiona w 1867 r. Służebność gruntowa jest prawem przysługującym każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości i nie jest ograniczona co do czasu jej trwania. Mając powyższe na uwadze zarzut skargi, iż służebność ta powstała w dniu [...] lipca 2001 (data wpisu w Księdze Wieczystej), a więc po wydaniu decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] należy uznać za chybiony. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, iż okoliczność istnienia takiej służebności była organom w tym Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] znana w dniu [...] lipca 2001 r., bowiem J. i W. małżonkowie T. już w zażaleniu z dnia [...] stycznia 2001 r. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2001 r. podnieśli, iż od co najmniej 70 lat istnieje na nieruchomości skarżących służebność przechodu, "a ewentualna zmiana tego stosunku własnościowego może się odbyć tylko na drodze cywilnej...". Uzasadnienie organu działającego w trybie wznowieniowego postępowania, iż istnienie służebności gruntowej jest dla niego okolicznością nową jest tym bardziej niezrozumiałe, iż kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 r.) przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z powodu toczącego się postępowania przez Sąd Rejonowy w [...] w przedmiocie służebności gruntowej dla działki przy ul. [...] stanowiącej własność J. i W. T., była przedmiotem kontroli przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w toku postępowania zażaleniowego. W tej sytuacji za uzasadniony należy uznać zarzut skargi, iż organy nie przeprowadziły w stopniu wystarczającym postępowania wyjaśniającego dotyczącego zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W tej sytuacji za przedwczesną należy uznać ocenę dokonaną przez organ co do istoty sprawy, zwłaszcza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie powołuje się na żadną normę prawa materialnego stanowiącą podstawę takiego rozstrzygnięcia. Należy także podzielić pogląd skarżących, iż organy, a zwłaszcza organ odwoławczy w sposób naruszający normę art. 107 § 3 i 4 Kpa uzasadniły podjęte przez siebie decyzje, nie odnosząc się do zasadniczych zagadnień prawnych, a w przypadku Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do licznych zarzutów odwołania. Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi" (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Rozstrzygniecie w pkt II wyroku oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.