IV SA 4798/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nieważności przejęcia na własność Państwa nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. K. kwotę 10 (dziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dn. [...].03.2003 r., nr [...] w mocy decyzję z dnia [...].08.2001 r., Wojewody [...] , nr [...], w której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...].05.1978 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa, na podstawie art. 53, 54 i 57 ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. nr 32, poz. 140), na wniosek S. G. nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, a mianowicie działki nr [...], o pow. 4,54 ha, położonej we wsi N. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].05.1978 r. spadkobierczyni byłej właścicielki podkreśliła, że rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tej decyzji upatruje w nieodpłatnym przejęciu przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda w uzasadnieniu swej decyzji podniósł, że Naczelnik Gminy w N. uwzględnił prośbę byłej właścicielki, która w oparciu o art. 508 K.c. zwolniła Skarb Państwa z obowiązku uregulowania należności za przejętą w tym trybie nieruchomość i z tego względu nie dopatruje się rażącego naruszenia prawa w tym rozstrzygnięciu. Na poparcie tezy, iż treść tej decyzji zgodna była z wolą stron zaznaczył, iż nie została przez byłą właścicielkę nigdy zaskarżona. Stanowisko to i ustalenia dokonane przez organ I instancji w pełni podzielił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgodziła się z ustaleniami przyjętymi przez organy administracji publicznej. Podkreśliła, że jej zdaniem pkt 4 decyzji Naczelnika Gminy w N. zawarto bez żadnej podstawy prawnej, bowiem ustawa z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie przewidywała takiego nieodpłatnego przejęcia. Ponadto zdaniem skarżącej wniosek o przejęcie powinien także podpisać jej ojciec, czego nie uczynił. W przekonaniu skarżącej Naczelnik Gminy bezprawnie przyjął zrzeczenie się jej matki z odpłatności ze strony Skarbu Państwa, a jego złożenie w oparciu o art. 508 K.c. nie mogło mieć miejsca w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Obie zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie, jak wynika z wniosku byłej właścicielki, jej zamiarem i wolą było nieodpłatne przekazanie na rzecz Skarbu Państwa tej części gospodarstwa rolnego. Nie jest również zasadny zarzut jej córki, że wniosek ten powinien być podpisany także przez ojca- I. G.. W aktach sprawy znajduje się bowiem akt Własności ziemi, z którego wynika, że to wyłącznie S. G. stała się z mocy prawa właścicielką także tej nieruchomości. Najistotniejszą jednakże kwestią w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisów obowiązującej w chwili przejęcia tej nieruchomości rolnej ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Art. 53 ust. 1 tej ustawy przewidywał bowiem możliwość przejęcia odpłatnego przez Państwo w całości lub części nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli jego właściciel nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie tej ustawy. Przepisy tego aktu prawnego nie przewidywały możliwości odstąpienia od owej odpłatności, a jego art. 54 przesądzał, że należność za nieruchomość przejętą w tym trybie ustala się wg cen określonych w przepisach o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Z tego względu decyzja wydana w oparciu o przepisy przedmiotowej ustawy z dnia 27.10.1977 r. wymagała oznaczenia owej odpłatności. Błędne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, iż w oparciu o art. 508 K.c. nastąpiło zwolnienie z długu Państwa przez wierzyciela - byłą właścicielkę, które to zwolnienie dłużnik przyjął. Wierzyciel może bowiem zwolnić dłużnika wówczas, gdy dana wierzytelność już istnieje. W rozpatrywanej sprawie w momencie składania przez byłą właścicielkę tego oświadczenia woli ( wniosek o przejęcie z dnia 13.02.1978 r.) wierzytelność ta jeszcze nie istniała, nie mogło zatem dojść do skutecznego zwolnienia z długu przyszłego. Ponadto w decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...].05.1978 r. nie wskazano wysokości tej wierzytelności, ustalono jedynie w pkt 2 wartość przejmowanej nieruchomości na kwotę 37.645 zł nie zaznaczając, czy w oparciu o art. 50 przedmiotowej ustawy nie ciążą na niej długi wpływające na jej wartość. Nie wskazano zatem czy ta ustalona kwota stanowi należność, której wypłata nastąpiłaby w określonych miesięcznych ratach lub też jednorazowo (art. 54 ust. 3), czy też uległaby odpowiedniemu zmniejszeniu. Należy przyjąć, że dopiero prawidłowo ustalona wierzytelność mogłaby wygasnąć na podstawie umowy zawartej w oparciu o art. 508 K.c. Mając na względzie wskazane okoliczności nie można podzielić przekonania organów administracji publicznej o tym, że decyzja ta nie narusza rażąco prawa. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z zastrzeżeniem art. 97 § 2 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.