IV SA 4853/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki sędzia NSA Teresa Kobylecka ( spr.) asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005r. sprawy ze skargi S. A. i A. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003r . Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instamcji, IV SA 4853/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 149 § 3 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A. A. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] sierpnia 1977 r. o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za świadczenie rentowe gospodarstwa rolnego o pow. 14,10 ha położonego we wsi L., stanowiącego b. własność A. A., na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz .U. Nr 21, poz. 118). W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że A. A. w odwołaniu domagając się wznowienia postępowania podnosi przede wszystkim zarzuty z art. 156 § 1 kpa, dotyczące decyzji organu I instancji, tj. zarzuty podjęcia tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności. Zarzuty te nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, wyczerpują natomiast nieprawidłowości wymienione w art. 156 § 1 kpa, które dawałyby podstawę do unieważnienia zaskarżonej decyzji. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że z przyczyn przedmiotowych, gdy strona żąda wznowienia postępowania opierając swoje żądania na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 kpa, tj. na zarzucie rażącego naruszenia prawa, prawidłowe było wydanie zgodnie z art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania przez Wojewodę [...]. Pouczył, że strona ma możność złożenia wniosku do Wojewody [...] o zbadanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 § 1 kpa zasadności decyzji Naczelnika Gminy w Z. o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za świadczenie rentowe gospodarstwa rolnego i domagać się stwierdzenia nieważności decyzji, a nie wznowienia postępowania. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła A. A., która w toku postępowania sądowego zmarła, a na jej miejsce wstąpili jej spadkobiercy - S. A. i A. A., popierając skargę i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi sprowadzają się do tego, że pełnomocnik skarżącej w odwołaniu do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał podstawę prawną - art. 156 § 1 kpa i wnosił zarówno do Wojewody [...], jak i do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zbadanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 § 1 kpa zasadności decyzji Naczelnika Gminy w Z. i domagał się wówczas stwierdzenia nieważności tej decyzji, a nie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, jako wydane z naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podnieść, że organy obu instancji nie wyjaśniły treści żądania wnioskodawczyni, której pełnomocnik we wniosku z dnia 27 kwietnia 2001 r. wnosząc o "wznowienie postępowania administracyjnego", jako "podstawę prawną wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 kpa, w szczególności pkt 1 i pkt 5 tegoż artykułu, a także art. 156 kpa i art. 156 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7 kpa". W tej sytuacji błędne było wszczęcie przez Wojewodę [...] postępowania "w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności" decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] maja 1977 r., co do której nie toczyło się wcześniej postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Pismem z dnia 4 lutego 2002 r. pełnomocnik wnioskodawczyni sprecyzował podanie A. A. w ten sposób, że "wniósł o zbadanie zasadności decyzji Naczelnika Gminy w Z. przez Wojewodę [...] w trybie nadzoru na podstawie art. 156 § 1 kpa", nie precyzując dokładnie wystąpienia tych przesłanek. Przy tak sformułowanym wniosku Wojewoda [...] dnia [...] maja 2002 r. wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania, w uzasadnieniu podnosząc brak przesłanek do wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa, którą organ drugiej instancji utrzymał w mocy podnosząc, że gdy strona żąda wznowienia postępowania opierając swoje żądania na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 kpa, tj. na zarzucie rażącego naruszenia prawa, prawidłowe było wydanie zgodnie z art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Podnieść w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej już decyzją ostateczną w przypadku, gdy postępowanie w którym ona zapadła zostało dotknięte kwalifikowaną wadą procesową, wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa i art.145a § 1 kpa. Złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania rodzi po stronie organu administracyjnego obowiązek zbadania, czy wznowienie postępowania jest możliwe z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych oraz czy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania w ustawowym terminie, określonym w art. 148 kpa. Organ administracyjny obowiązany jest więc z urzędu badać zachowanie tego terminu, które musi być udowodnione przez stronę. Uchybienie terminu do wniesienia żądania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Zachowanie tych przesłanek organ bada po złożeniu przez stronę żądania o wznowienie postępowania, a wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że nie stały temu na przeszkodzie ani względy przedmiotowe, ani podmiotowe oraz, że został zachowany termin. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania następuje badanie wyłącznie w zakresie wystąpienia przyczyn wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1 kpa oraz rozstrzygnięcie istoty sprawy (art.149 § 2 kpa). Po przeprowadzeniu tego postępowania organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 kpa w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 kpa - odmawia uchylenia tej decyzji, a w razie stwierdzenia istnienia podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa - uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 kpa). W sprawie niniejszej Wojewoda [...], który uznał, że wniosek dotyczy wznowienia postępowania postąpił wbrew tym zasadom, czym naruszył przepis art. 149 § 2 oraz art. 151 § 1 kpa. Wydając dnia 13 maja 2002 r. postanowienie o odmowie wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa w związku z art. 145 § 1 kpa nie badał, czy zachowane zostały przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, jak również czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 kpa. Ponadto organ ten wadliwie podał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 145 § 1 kpa, określający przyczyny wznowienia postępowania, badanie których na tym etapie postępowania jest niedopuszczalne. Przede wszystkim jednak uznać należy, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły treść wniosku, który został ostatecznie sprecyzowany przez pełnomocnika A. A. jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1977 r. i wydały decyzję, której treść nie była objęta wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Przyznać należy, że od profesjonalnego pełnomocnika należałoby oczekiwać jasno wskazanych podstaw prawnych i faktycznych, co nie prowadziłoby do tego rodzaju niejasności, niemniej jednak organ winien był dążyć do dokładnego wyjaśnienia treści wniosku. Od tego bowiem zależało postępowanie w sprawie. Ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika także, że żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] sierpnia 1977 r. o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za świadczenie rentowe gospodarstwa rolnego o pow. 14,10 ha położonego we wsi L., stanowiącego b. własność A. A. na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). W związku z tym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ po wszczęciu postępowania w tej sprawie przeprowadzi postępowanie, badając czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.