IV SA 4909/03
WyrokWSA w Warszawie2004-12-16
Skład orzekający: Bogusław Moraczewski, Grzegorz Czerwiński, Agnieszka Wilczewska – Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego powinna być ustalana na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dotyczącego rozbiórki budynku lub jego części) czy na podstawie art. 121 § 2 tej ustawy, jeśli charakter obiektu budowlanego (czy jest to budynek w rozumieniu Prawa budowlanego) nie został jednoznacznie ustalony?Ratio decidendi
Wysokość grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego musi być ustalana w oparciu o prawidłowo zdefiniowany charakter tego obiektu. Jeśli obiekt nie spełnia definicji budynku zawartej w Prawie budowlanym, grzywna powinna być ustalana na podstawie art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie art. 121 § 5 tej ustawy, który dotyczy wyłącznie rozbiórki budynku lub jego części. Niewłaściwe ustalenie charakteru obiektu stanowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Stan faktyczny
W sprawie skarżący M. D. kwestionował postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Organ I instancji nałożył grzywnę, a organ II instancji utrzymał ją w mocy, częściowo zmieniając wysokość. Skarżący podnosił, że obiekt nie jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, a jedynie altaną, co wpływa na sposób ustalenia wysokości grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie organu II instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski Sędziowie As. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.) As. WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka Protokolant Sylwia Mackiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nałożył na M. D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 9619 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym PINB – [...].
Od powyższego postanowienia odwołanie złożył M. D. podnosząc zarzut, iż decyzja, z której wynika nałożony na niego obowiązek została zaskarżona do Naczelnego Sądu i z tego powodu nie czuje się on zobowiązany do wykonania wynikającego z niej obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] października 2003 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości nałożonej na zobowiązanego grzywny i określił jej wysokość na kwotę 7695 zł zaś w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu swojego postanowienia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że mimo zaskarżenia decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostało wstrzymane jej wykonanie i wynikający z niej obowiązek jest wymagalny. Zaistniała jednak konieczność częściowej zmiany zaskarżonego postanowienia wobec faktu, iż wysokość grzywny została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego błędnie wyliczona.
Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. D. podnosząc zarzut naruszenia art.121§2, §4 i §5 ustawy o postępowaniu w sprawach egzekucyjnych. Przepisy te mają bowiem zastosowanie do rozbiórki budynku lub jego części. Budynek to obiekt budowlany związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty. Tymczasem obiekt, którego dotyczy nakaz rozbiórki nie jest budynkiem w rozumieniu prawa budowlanego, gdyż nie jest trwale związany z gruntem i nie posiada fundamentów. Jest to drewniana szopa, która nie jest budynkiem gospodarczym lecz po prostu altaną. Nie są doprowadzone do niej żadne instalacje elektryczne ani wodociągowe.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym.
Zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art.7 kpa i art.77 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24 poz.151 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 121§5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wysokość grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, ustala się na podstawie iloczynu powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że opisany sposób ustalania wysokości grzywny ograniczony jest tylko do decyzji nakazującej rozbiórkę budynku lub jego części. Definicja "budynku" zawarta jest w art.3 pkt. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). Z artykułu tego wynika, że pod pojęciem budynku należy rozumieć obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jak również z treści tytułu wykonawczego nie sposób ustalić czy obiekt, którego rozbiórkę nakazano skarżącemu spełnia wymienione wyżej warunki, aby mógł być uznany za budynek.
W protokole oględzin sporządzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ma wzmianki o tym czy obiekt posiada fundamenty. Z uzasadnienia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2001 roku, Nr [...] wynika, że podstawą wydania nakazu rozbiórki jest wybudowanie przez skarżącego budynku gospodarczego bez wymaganego prawem zgłoszenia co zdaje się sugerować, iż nie jest to budynek w rozumieniu art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Z kolei z uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 roku, Nr [...] wynika, że podstawą wydania nakazu rozbiórki jest realizacja przez skarżącego inwestycji bez pozwolenia na budowę co sugeruje, iż wybudowany obiekt jest budynkiem w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu. Skarżący natomiast podnosi w skardze, że wybudowany przez niego obiekt to stodoła nie posiadająca fundamentów. Dla wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego te uchybienia w ustaleniach faktycznych nie mają istotnego znaczenia. W dacie wydawania decyzji o nakazie rozbiórki budowa obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę lub bez zgłoszenia o zamiarze budowy podlegała sankcji określonej w art.48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane w postaci rozbiórki. Dla ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia do wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki ma to jednak zasadnicze znaczenie. Jeżeli wybudowany obiekt nie jest budynkiem to wysokość grzywny winna być ustalona w oparciu o przepis art. 121§2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli natomiast jest budynkiem to wysokość grzywny będzie ustalana w oparciu o przepis art.121§5 tejże ustawy. Zasady określania wysokości grzywien opisane w tych przepisach są zupełnie odmienne i różna może być ich wysokość.
Powyższe okoliczności powodują, iż przed wydaniem postanowienia o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki konieczne jest ustalenie czy wybudowany przez niego obiekt jest budynkiem w rozumieniu art.3 pkt. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane czy też innego rodzaju obiektem budowlanym.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło