IV SA 4910/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie NSA Anna Żak, As.WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka,, Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w części określającej termin wykonania obowiązku i umorzył w tym zakresie posterowanie a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nakazującą R. G. wykonanie rozbiórki części budynku warsztatowego położonego w [...] przy ul. [...] zrealizowanej bez pozwolenia na budowę w celu zachowania wymaganej prawem odległości od granicy działki sąsiedniej – 3m bez otworów okiennych lub drzwiowych lub 4m z otworami oraz przywrócenie sposobu użytkowania w/w budynku do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że budynek gospodarczy na działce przy ul. [...] w [...] został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, a następnie rozbudowany bez pozwolenia na budowę przed 1995 rokiem i jest wykorzystywany na warsztat lakierniczy. Organ I instancji uznał, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Ustalono, że rozbudowę zrealizowano na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Samowolna rozbudowa zmniejszyła odległość budynku do granicy sąsiedniej działki do 1,3m, co narusza warunki techniczne obowiązujące w tym zakresie, a tym samym pogarsza warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia. Zmiana zaś sposobu użytkowania budynku nastąpiła z naruszeniem art. 44 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakładającego obowiązek uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Powyższą argumentację podzielił organ II instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że usytuowanie rozbudowanej części budynku narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz jest niezgodne z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17 z 1980 r. poz. 62). Zdaniem organu II instancji, naruszenie § 12 w/w rozporządzenia stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Co do nakazania przywrócenia sposobu użytkowania obiektu, organ w zaskarżonej decyzji orzekł w trybie art. 45 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., zaś co do nałożonego przez organ I instancji terminu w trybie art. 37 w/w ustawy Prawo budowlane z 1974 r. mając na uwadze, że ten nie przewiduje określenia w decyzji nakazującej rozbiórkę terminu jej wykonania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.G. zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niestaranne, a organ nie wykazał z jakich przyczyn uznał rozbiórkę części budynku za jedyny sposób doprowadzenia sytuacji na gruncie do stanu zgodnego z prawem. Skarżący podniósł, że teren, na którym jest przedmiotowy budynek przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe ale nie oznacza to zakazu realizacji budynków gospodarczych, skoro taki budynek powstał zgodnie z pozwoleniem na budowę z dnia [...] marca 1982 r. Usytuowanie budynku 1,3 m od granicy nie jest sprzeczne z warunkami technicznymi obowiązującymi w trakcie jego budowy. Powołane przez organy rozporządzenie nie ustala konkretnych odległości budynku od granicy. Organy mogły zastosować nakaz przewidziany w art. 40 Praw budowlanego z 1974 r. Zdaniem skarżącego, postępowanie organu II instancji narusza zasady opisane w art. 7, 77, 80 kpa wobec braku wszechstronnej analizy jego przypadku. Orzekanie jedną decyzją co do samowolnej rozbudowy i zmiany sposobu użytkowania budynku narusza zasadę przejrzystości procesowej postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji można postawić zarzut naruszenia prawa, a właśnie w takim zakresie możliwa jest jej sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie organu w zaskarżonej decyzji, w zakresie nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku zapadło z obrazą przepisów art. 7 kpa, wobec braku dokładnego wyjaśnienia sprawy i art. 77 kpa, wobec braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 107 kpa, gdy zważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera właściwej analizy materiału dowodowego i wykładni przepisów prawa. Bezsprzeczne jest, że dla samowoli budowlanej, tu rozbudowy budynku, dokonanej przed 1995 rokiem, zastosowanie mają przepisy Praw budowlanego z 1974 roku w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 roku dawały możliwość jednocześnie, a w myśl utrwalonego orzecznictwa, zobowiązywały do rozważenia możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego budynku i gdyby ta nie była możliwa do dopiero orzeczenia nakazu rozbiórki (NSA sygn. akt IV SA 639/96, LEX nr 43342). W zaskarżonej decyzji powołano przepisy art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. jednak w jej uzasadnieniu nie wykazano, że w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy zachodzą przesłanki tam opisane. Przyjęto, że obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę tego rodzaju. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak z czego organ wywodzi taką tezę. Podkreślenia wymaga w tym kontekście to, że fakt przeznaczenia działki pod budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego nie sprzeciwia się wznoszeniu na działce także budynków gospodarczych mających służyć zaspokajaniu potrzeb bytowych osób tam zamieszkujących (porównaj wyrok NSA sygn. akt IV SA 420/86, ONSA 1986/2 poz. 48). W niniejszej sprawie uznano, też bez odniesienia do konkretnych okoliczności sprawy, że przedmiotowy obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano okoliczności, które zdaniem organu świadczą o przyjętej w/w tezie. Realizacja obiektu budowlanego naruszającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki, w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, zwłaszcza prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi okoliczność uzasadniającą przymusową rozbiórkę tego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. (porównaj wyrok NSA z 26.05 1981 r. sygn. akt 790/81). Organ nie odniósł jednak tej zasady do realiów przedmiotowej budowy. Nie ocenił, czy samowolna rozbudowa przedmiotowego budynku gospodarczego naruszała warunki techniczne zawarte w wyżej cytowanym rozporządzeniu, w taki stopniu, że wskazuje to na niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia – z czego konkretnie tak rozumiane pogorszenie warunków wynika. Należy zauważyć, że niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, o jakim mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. ma miejsce także wtedy, gdy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany uniemożliwia lub ogranicza możliwość zabudowy sąsiedniej działki (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30.05 1989, III ARN 81/88). W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie badano tej okoliczności. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie szczegółowe przeanalizowanie materiału dowodowego, ewentualne jego uzupełnienie, odniesienie ustaleń w sprawie do przepisów prawa także w zakresie wskazanym przez Sąd. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt a, c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).