IV SA 4959/03

WyrokWSA w Warszawie2004-05-25

Skład orzekający: Zofia Flasińska, Barbara Gorczycka-Muszyńska, Anna Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy, odrzucając zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący lokalizacji oczyszczalni ścieków, naruszyła interes prawny właściciela nieruchomości, który twierdzi, że brak strefy ochronnej pozbawia go możliwości uzyskania odszkodowania i stanowi zagrożenie dla środowiska?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Rada Gminy prawidłowo zarezerwowała teren pod lokalizację oczyszczalni ścieków, realizując tym samym cel publiczny zapewnienia infrastruktury sanitarnej. Lokalizacja ta była uzasadniona historycznie (rezerwa w poprzednim planie), administracyjnie (decyzje o zmianie przeznaczenia gruntów) i technicznie (potwierdzona opracowaniami studialnymi). Sąd uznał, że brak oczyszczalni stanowi większe zagrożenie dla środowiska niż jej realizacja, a zapis o braku wykraczania strefy oddziaływania poza granice lokalizacji wymaga zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych.
Stan faktyczny
Strony C. i B. B. zakwestionowały lokalizację oczyszczalni ścieków w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M., wskazując na negatywny wpływ na ich posesję. Rada Miasta odrzuciła protest, a następnie uchwałą odrzuciła zarzut. Skarżący podniósł, że obecny projekt planu, rezygnując ze strefy ochronnej, pozbawia go możliwości uzyskania odszkodowania i stanowi zagrożenie dla środowiska, a prognoza oddziaływania na środowisko została pominięta. Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Zofia Flasińska (spr.), Sędzia Barbara Gorczycka-Muszyńska, Anna Szymańska, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi C. B. na uchwałę Rady Gminy Miasta M. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. skargę oddala IV SA 4959/03 UZASADNIENIE C. i B. B. pismem z dnia 3 stycznia 2002 r. zakwestionowali lokalizację oczyszczalni ścieków w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. powołując się na negatywny wpływ oczyszczalni zaprojektowanej w sąsiedztwie ich posesji. Jednocześnie wskazali na możliwość usytuowania tej oczyszczalni "na terenie niezabudowanym pod lasem". Uchwałą nr [...] z [...] lutego 2002 r. Rada Miasta M. odrzuciła ten protest. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 marca 2003r. sygn. akt IV SA 1903/02 stwierdził nieważność tej uchwały wskazując, iż zastrzeżenia wniesione do projektu planu potraktowano jako zarzut, mimo przedstawienia przez B. i C. B. postanowienia sądu o nabyciu spadku, a więc mogli być w dniu podejmowania tej uchwały współwłaścicielami nieruchomości położonej na obszarze objętym projektem planu. Oznacza to, że protest ten mógł mieć w istocie charakter zarzutu i w tym trybie winien być rozpatrzony przez Radę Miasta. Po otrzymaniu tego wyroku Burmistrz Miasta zarządzeniem nr [...] z [...] maja 2003 r. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. nr 15 z 1990 r. poz. 139 ze zm.) odrzucił zarzut C. i B. B. Rada Miasta M. uchwałą nr [...] z [...] października 2003 r. odrzuciła wniesiony zarzut z następujących powodów: Zgodnie z poprzednio obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta M., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w M. z [...].12.1993 r. (Dz. Urz. woj. [...] nr [...] z 1994r), który utracił ważność [...].12.2002 r., przedmiotowy teren jako teren rolny bez prawa zabudowy stanowił rezerwę pod oczyszczalnię ścieków. Na podstawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w M. z [...].10.1990 r. zatwierdzającej założenia do poprzednio obowiązującego planu, w którym zawarto lokalizację oczyszczalni ścieków, oraz decyzji Ministra Rolnictwa z [...].12.1992 r. i Wojewody [...] z [...].01.1993 r. wydana została zgoda na zmianę przeznaczenia tych gruntów na cele nieleśne i nierolnicze. Z uwagi na brak w tym rejonie wolnych od zainwestowania terenów gminnych została utrzymana lokalizacja oczyszczalni ścieków na części terenów rezerwowanych pod tą funkcję w poprzednio obowiązującym planie. Lokalizacja ta była przedmiotem dogłębnych analiz i jej zasadność została potwierdzona w przeprowadzonych studiach. Ponadto w zapisach projektu planu zawarto ustalenie, że strefa oddziaływania oczyszczalni nie może wykraczać poza granice lokalizacji. Oznacza to konieczność zastosowania rozwiązań technologicznych spełniających ten warunek. Ustalona w poprzednio obowiązującym planie rezerwa lokalizacyjna została w projekcie planu ograniczona na podstawie opracowań studialnych do niezbędnego minimum. Za utrzymaniem tej lokalizacji przemawia również istniejący w bezpośrednim sąsiedztwie czynny cmentarz grzebalny, który z racji wymaganej prawem strefy ochronnej eliminuje możliwość zagospodarowania terenu położonego w tej strefie na cele budownictwa mieszkaniowego. Gmina ma obowiązek zapewnienia mieszkańcom infrastruktury technicznej i sanitarnej. Realizacja oczyszczalni ścieków jest realizacją celu publicznego niezbędnego dla obsługi mieszkańców gminy. W skardze na tę uchwałę C. B. podniósł zarzut naruszenia interesu prawnego, oraz zasad sprawiedliwości społecznej. Skarżący podniósł, że w/g poprzednio obowiązującego planu jego działka wraz z domem mieszkalnym znajdowała się w strefie ochronnej planowanej oczyszczalni i jej realizacja wiązała się z koniecznością wykupu jego działki. Obecnie projekt planu nie przewiduje strefy ochronnej planowanej oczyszczalni wobec czego dom skarżącego znalazł się w sąsiedztwie oczyszczalni bez możliwości uzyskania odszkodowania. Twierdzenie Rady Miasta, że strefa oddziaływania oczyszczalni nie może wykraczać poza jej granice jest zdaniem skwarżącego bałamutne. Oczyszczalnie ścieków zaliczane są do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska bądź mogących pogorszyć stan środowiska i likwidacja strefy ochronnej budzi obawy skarżącego. Ponadto w prognozie oddziaływania na środowisko miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kwestia oczyszczalni ścieków została całkowicie pominięta. Narusza to § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinna odpowiadać prognoza oddziaływania na środowisko planów zagospodarowania przestrzennego. Ścieki z planowanej oczyszczalni odprowadzane będą do rzeki [...]. Nadto zdaniem skarżącego Rada Miasta nie ustosunkowała się do wniosku o zmianę lokalizacji w pobliżu zamkniętego wysypiska śmieci oraz fabryki okładzin ciernych. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta M. wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Odnosząc się do zarzutów skargi Rada Miasta poniosła, iż zawiera ona zupełnie nowe elementy nie podnoszone w zarzucie z 2.01.2002 r., a mianowicie zmniejszenia granic terenu przeznaczonego pod oczyszczalnię ścieków poprzez rezygnację ze strefy ochronnej, co pozbawia go roszczeń z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Ograniczenie terenu lokalizacji oczyszczalni ścieków wynika z wykonanych opracowań studialnych. Teren ten zwiera również strefę ochronną. Zawężenie granic lokalizacji oczyszczani ścieków zostało dokonane z zachowaniem przepisów regulujących lokalizację takich inwestycji. Za nietrafny Rada uznała zarzut niespełnienia przez projekt planu wymagań ochrony środowiska w zakresie prognozy skutków wpływu ustaleń planu na środowisko. Sporządzona prognoza spełnia wymogi art. 10 ust. 2 ustawy o ochronię środowiska. Gmina brała pod uwagę inne lokalizacje, ale propozycje zbycia innych terenów pod oczyszczalnię były jednostkowe i dotyczyły nieruchomości położonych w różnych miejscach. Tymczasem lokalizacja oczyszczalni wymaga pozyskania terenu stanowiącego jeden zwarty kompleks o pow. około 3 ha. Nadto wskazany przez skarżącego teren pod zamienną lokalizację oczyszczalni ścieków na projekcie rysunku planu został oznaczony jako teren 102 MU o funkcji mieszkaniowo-usługowej, oraz częściowo jako teren oznaczony symbolem 103 PT o funkcji przemysłowo technicznej, gdzie wyłączona jest możliwość realizacji tej inwestycji. Zasadność przyjętej lokalizacji potwierdziły dwie koncepcje kanalizacji opracowane przez H. S.A. [...] w K. i B. Spółka z o.o. S. Spółka z o.o. w W. oraz fakt rezerwacji tego terenu na ten cel w poprzednim planie zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 140 kodeksu cywilnego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, ale w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Przepis art. 33 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( tekst jedn. Dz. U. nr 15 z 1999 r. poz. 139 ze zm.) wyraźnie stanowi, że ustalenia miejscowego prawa zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania własności nieruchomości. Zgodnie z art. 4 ust. 1 w/w ustawy ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy. Realizacja tego uprawnienia następuje przez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – art. 2 ust. 1 w/w ustawy. Gmina korzystając z tego uprawnienia, przy zachowaniu obowiązującej procedury planistycznej określonej w ustawie, ustala w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu określone funkcje jego wykorzystywania, czy przeznaczyć dany teren pod budownictwo czy usługi, pod realizację inwestycji celu publicznego jak np. realizację oczyszczalni ścieków itp. Właściciel nieruchomości, któremu ustalenia projektu planu naruszają interes prawny, wynikający z prawa własności, może wnieść zarzut. Obowiązek uwzględnienia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego związane jest z równoczesnym naruszeniem porządku prawnego. Samo naruszenie prawem chronionego interesu prawnego podmiotu wnoszącego zarzutu, w tym prawa własności, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia zarzutu z uwagi na uprawnienia gminy określone w art. 4 ust. 1 oraz art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W niniejszej sprawie nie można Radzie Miasta M. postawić skutecznego zarzutu, że przyjęte w projekcie miejscowego planu zarezerwowanie terenu pod lokalizację oczyszczalni ścieków jest niezgodne z prawem i że Rada nadużyła tzw. władztwa planistycznego. Rada Gminy wykazała, powołując się na art. 6 i 7 ust.1 pkt 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, konieczność zapewnienia realizacji celu publicznego tj. obsługę mieszkańców w zakresie infrastruktury sanitarnej. Również prognoza oddziaływania przedmiotowego planu na środowisko jednoznacznie wskazuje na konieczność kompleksowego rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej, co jest warunkiem utrzymania właściwych standardów czystości wody. Na stronie 16 prognozy wyraźnie stwierdzono, że obsługa istniejącego i planowanego zainwestowania musi być poprzedzona realizacją układów kanalizacyjnych i realizacją miejskiej oczyszczalni ścieków oraz podczyszczalni ścieków deszczowych. W przypadku niewłaściwego lub nie całkowitego rozwiązania zagadnień gospodarki wodno- ściekowej do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej może powodować utrudnienia i zagrożenia związane z okresowymi podtopieniami i zanieczyszczeniami wód gruntowych ( k -22 i 23 prognozy). Oznacza to, że brak oczyszczalni stanowi zagrożenie dla środowiska i ludzi, a nie jej realizacja jak podnosi się w skardze. Również miejsce lokalizacji Rada Miasta uzasadniła w sposób przekonywujący. Rezerwa tego terenu istniała już w poprzednio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Grunty te są nie zabudowane i władze miejskie uzyskały decyzję Ministra Rolnictwa z [...].12.1992r. oraz Wojewody [...] z [...].01.1993 r. o zmianie przeznaczenia tych gruntów na cele nieleśne i nierolnicze. Lokalizacje na tym obszarze potwierdziły niezależne opracowania wykonane w 2000 r. przez firmę H. S.A. [...] w K. oraz firmę B. Sp. z . o. o. w W.. W celu zapobieżenia niekorzystnego oddziaływania przedmiotowej oczyszczalni na otoczenie w projekcie planu wyraźnie zawarto zapis, że oddziaływanie oczyszczalni nie może wykraczać poza granice lokalizacji. Oznacza to konieczność zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych umożliwiających realizację tego warunku. Zawężenie granic lokalizacji oczyszczalni ścieków w porównaniu do obszaru zarezerwowanego w poprzednim planie wynika również z postępu technicznego w zakresie technologii oczyszczania ścieków w ostatnich latach i są to fakty powszechnie znane. Jak wynika z przedstawionej dokumentacji zarezerwowany teren pod oczyszczalnię ścieków mimo zmniejszenia obszaru rezerwy obejmuje również strefę ochronną. Rada Miasta wykazała, iż inna lokalizacja nie stanowiłaby rozwiązania optymalnego z w/w już względów, oraz braku zwartego kompleksu nieruchomości o pow. około 3 ha, który spełniałby wymogi konieczne dla realizacji tego typu inwestycji. Nie bez znaczenia są okoliczności związane z dotychczasowym stanem zaawansowania prac w odniesieniu do tej lokalizacji, a mianowicie uzyskanie decyzji o zmianie przeznaczenia tych terenów na cele nierolne i nieleśne, rezerwa istniejąca od wielu lat, co bez wątpienia kształtowało dotychczasową politykę zagospodarowania terenu miasta, wykonane specjalistyczne opracowania potwierdzające trafność przyjętej lokalizacji. Mając wszystkie te okoliczności na uwadze należało uznać zarzuty skargi za chybione. Wobec tego sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło