IV SA 4992/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] października 2003 r. II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. A. 90 zł (dziewięćdziesiąt), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA 4992/03 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. znak: [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Oddział Urządzeń Rolnych potwierdzającego przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej majątku ziemskiego S. i G. o powierzchni łącznej 236,03 ha, położonego w woj. [...], stanowiącego b. własność Z. A. - na podstawie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że sprawa dotyczy zwrotu nieruchomości ziemskiej o pow. 47,76 ha wchodzącej w skład majątku ziemskiego Z. A., którego powierzchnia łączna wynosiła 236,03 ha, przejętego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Potwierdzeniem tego przejęcie było orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] października 1950 r. Skarżąca jednak, wnosząc o zwrot nieruchomości o pow. 47,76 ha z przedmiotowego majątku ziemskiego nie przedłożyła dokumentu własności potwierdzającego, że w dniu 1 września 1939 r. i w dniu 13 września 1944 r. (tj. w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej) Z. A. była właścicielką tylko nieruchomości ziemskiej o tej powierzchni, bądź nieruchomości ziemskiej o powierzchni poniżej 100 ha. Zdaniem organu brak jest podstaw do zmiany jego decyzji z dnia [...] października 2003 r., w której stwierdził, że ponieważ powierzchnia łączna majątku ziemskiego Z. A. wynosiła 236,03 ha, a więc powyżej normy obszarowej określonej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, brak jest podstaw do wzruszenia w trybie nadzorczym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. potwierdzającego przejęcie tego majątku na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła J. A., zarzucając nie zastosowanie się organu administracji do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podniósł, że uznał, iż "przejęcie wymienionej nieruchomości ziemskiej było zgodne z obowiązującym przepisem art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ponieważ obszar kwestionowanej nieruchomości znacznie przekraczał określoną cytowanymi przepisami normę obszarową". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa – art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368), obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] października 2003 r., a także art. 153 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270.) Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Również ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Uznać należy za zasadny zarzut skarżącej, że w sprawie został naruszony po raz kolejny ten przepis. Naczelny Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. sygn. IV SA 3308/01, stwierdzającym nieważność wcześniejszych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie niniejszej wskazał na to, iż w dacie wydania orzeczenia z dnia [...] października 1950 r. obszar lasów o pow. 188 ha nie stanowił własności Z. A., bowiem zostały one przejęte w drodze dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Lasy te nie mogły podpadać pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem nie stanowiły użytków rolnych, nie mogły być zaliczone do nieruchomości ziemskiej. Skoro z ustaleń wynika, że na ogólną powierzchnię dóbr ziemskich Z. A. 188 ha stanowiły lasy, to użytki rolne stanowiące 47,76 ha nie mogły podlegać przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż powierzchnia użytków rolnych nie przekraczała 50 ha. NSA wskazał, że dokonując kontroli orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] października 1950 r. w trybie nadzorczym, organy nie miały na uwadze tych okoliczności, mających wpływ na ocenę, czy orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności z powodu zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, polegającego na ustaleniu, że do majątku Z. A. mają zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy zgodnie z regulacją prawną i prawidłową interpretacją przepisy te nie mogą odnosić się do przedmiotowego majątku. Mimo tej oceny Sądu organ w zaskarżonej decyzji podnosi po raz kolejny, że powierzchnia łączna majątku ziemskiego Z. A. wynosiła 236,03 ha łącznie z lasem, a więc brak podstaw do wzruszenia w trybie nadzorczym orzeczenia z [...].X.1950 r. Świadczy to o tym, że rozpoznając sprawę po raz kolejny organ z naruszeniem art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym pominął wskazówki Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, jak i ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w sprawie niniejszej. Doprowadziło to tego, że organ odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego, mimo, że toczy się ono już od 1996 r., i w którym były wydane już dwa wyroki przez NSA (z dnia 9 października 2000 r.- IV S.A. 843/99 i z dnia 9 czerwca 2003 r.- IV S.A. 3308/01), których treść nie była przez organy nadzorcze respektowana. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter nadzwyczajny. Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionych wyrokach podkreślał odrębność tego postępowania i przypominał, iż organ nadzorczy ma obowiązek dokonania oceny decyzji zakwestionowanej w aspekcie przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Organ natomiast (mimo odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego) przeprowadza postępowanie ocenne, tak jak w trybie zwykłym ograniczając się do oceny prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN w odniesieniu do majątku Z. A. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 cyt. ustawy.