IV SA 5006/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie WSA Mirosława Kowalska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skarg A.B., M. i J.H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności skargi oddala Przedmiotem skarg kierowanych w dniu 9 grudnia 2002 r. przez A. B. i w dniu 30 grudnia 2002 r. przez M. i J. H. do Naczelnego Sądu Administracyjnego była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r. znak [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2002 r. znak [...] stwierdzająca z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] stycznia 2000 r., nakazująca M.H. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego, wybudowanego na działce położonej przy ul. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] nakazał na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane M. H. wykonanie czynności w celu doprowadzenia budowy przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem. Organ ustalił, że zrealizowano budynek niezgodnie z zatwierdzonym projektem i z pozwoleniem na budowę z dnia [...] marca 1991 roku. Funkcję budynku gospodarczego zmieniono na potrzeby zakładu zabawkarskiego a na projektowanym budynku jednokondygnacyjnym nadbudowano kondygnację mieszkalną. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdzając nieważność w/w decyzji uznał, że ta obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zmian w stosunku do dokumentacji zatwierdzonej pozwoleniem na budowę ze względu na ich zakres i charakter nie można traktować jako odstępstwa w rozumieniu art. 51 w/w ustawy Prawo budowlane. Budowę zakończono w 1993 roku. Należy traktować ją jako samowolę budowlaną zaistniałą pod rządami Prawa budowlanego – ustawy z dnia 24 października 1974 roku, do której nie ma zastosowania przepis art. 48 w związku z art. 103 ustawy aktualnie obowiązującej. Likwidację skutków samowoli w tych warunkach zdaniem organu należy dokonać w trybie art. 37 lub 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Powyższą argumentację podzielił organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego badana w postępowaniu nieważnościowym decyzja jest nieważna wobec tego, że zapadła z rażącym naruszeniem prawa ustawy Prawo budowlane, szczegółowo omówionym przez organ I instancji. Skarżący A.B. dochodził uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, powołanie w przedmiotowej sprawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane stanowi obrazę prawa. Budowa dokonana została niezgodnie z dokumentacją projektową. Wbrew tym ustaleniom organy przyjęły błędnie, że ten stan faktyczny stanowi samowolę budowlaną. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt IV SA 1450/95, zgodnie z którym sprzeczne z konstytucyjną zasadą państwa prawa jest akceptowanie dopuszczalności orzekania o rozbiórce części budynku stanowiącego nadbudowę istniejącego legalnie obiektu. W razie nadbudowy powinien być stosowany przepis Art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. nie zaś art. 48 tej ustawy. Skarżący M. i J. H. dochodzili uchylenia zaskarżonej decyzji. Ich zdaniem, niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji po trzech latach od jej wydania, gdyż wykonali jako inwestorzy wszystkie czynności, do których decyzją z dnia [...] sierpnia zostali zobowiązani. W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa a tylko w takim zakresie możliwa jest jej sądowa kontrola (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153, poz. 1269). Podkreślenia wymaga to, że kwestionowana decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym a to ma charakter nadzwyczajny i zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji przewidzianej w art. 16 § 1 kpa. W związku z tym stwierdzenie nieważności może następnie tylko w przypadkach ściśle określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, które to taksatywnie wylicza przepis art. 156 § 1 kpa. W tym kontekście jako chybiony należy uznać zarzut skarżących M. i J.H., że po trzech latach od wydania decyzji stwierdzenie jej nieważności nie jest możliwe. W ocenie Sądu, prawidłowo organy obu instancji oceniły, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. zapadła z rażącym naruszeniem prawa, co w świetle art. 156 § pkt 2 kpa stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności. Sąd w pełni podziela powołaną przez organy obu instancji ocenę przesłanki nieważnościowej badanej decyzji. Zdaniem Sądu, w w/w decyzji badanej w postępowaniu nieważnościowym doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. obrazy przepisu art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Tę obrazę należy odnieść do okoliczności niniejszej sprawy, gdzie inwestor wybudował budynek niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę zmieniając funkcję budynku i samowolnie nadbudowując kondygnację mieszkalną. Zdaniem Sądu, bezsprzeczne jest, że tych zmian ze względu na zakres i charakter (nadbudowa kondygnacji) nie można traktować jako odstępstw od pozwolenia na budowę, a należy traktować jako samowolę budowlaną. Zdaniem Sądu, badana w postępowaniu nieważnościowym decyzja w sposób oczywisty narusza konkretny przepis prawa przy uwzględnieniu w/w okoliczności sprawy – stosuje tryb przewidziany dla innych przypadków niż budowa bez wymaganego pozwolenia, podczas gdy właśnie budowa nastąpiła w takich warunkach. Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy zostanie ustalone oczywiste i bezsporne naruszenie konkretnego przepisu prawa prowadzące do skutków niemożliwych do zaaprobowania w praworządnym państwie. Organ w sposób oczywiście błędny zastosował tryb przewidziany przepisem art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Powołany przez skarżącego A. B. wyrok nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, dotyczy bowiem innych okoliczności faktycznych. W realiach sprawy niniejszej ma zastosowanie pogląd zgodnie z którym przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi podstawę prawną nakazania rozbiórki części budynku dobudowanej samowolnie poza zakresem pozwolenia na budowę (wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., [...]). Zdaniem Sądu, w świetle powyższych ustaleń należy przyjąć, że organy stwierdzające nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. prawidłowo uznały, że zapadła z obrazą prawa tj. rażącym naruszeniem art. 50 i 51 Prawa budowlanego, gdyż w okolicznościach sprawy zważywszy, że budowę ukończono w 1993 r. zastosowanie maja przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w związku z przepisem art. 103 Praw budowlanego z 1994 r. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd orzekł w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).