IV SA 5010/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Asesor WSA Anna Szymańska Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] grudnia 1996 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa na skutek skargi o wznowienie postępowania uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 1999 r. Sygn. akt IV SA 180/97 oraz zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] grudnia 1996 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzję organu pierwszej instancji. Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]kwietnia 1993 r. po rozpatrzeniu wniosku Z. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1965 r. na podstawie której przejęto na własność Państwa nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha położoną we wsi W., powołując się na art. 157 § 3kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...]grudnia 1996 r. po rozpatrzeniu odwołania Z. B. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 180/97 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] grudnia 1996 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęcie na własność Państwa nieruchomości rolnej uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowym brał udział w charakterze strony tylko Z. B. Skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyżej wskazanym wyrokiem wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. J. W skardze podnosi, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. nabył prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po zmarłym F. B., które gospodarstwo zostało przejęte na własność Państwa decyzją z dnia [...].10.1965 r. Będąc spadkobiercą po zmarłym F. B. nie brał udziału ani w postępowaniu administracyjnym, ani też sądowo administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo. Dopiero z pisma Wojewody [...]w dniu [...].09.2003 r. dowiedział się, że toczyło się postępowanie sądowo administracyjne w tej sprawie. Wnosi o: * wznowienie postępowania sądowego; * uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.01.1999 r.; * uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].12.1986 r. * stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...].10.1965 r.; * zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Należało zatem ustalić, czy wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego odpowiada wymogom przewidzianym w przepisach działu VII. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazuje, że nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym oraz sądowym zakończonym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.01.1999 r. w sprawie IV SA/180/97. Jest to więc skarga oparta o przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania. Skarżący wniósł skargę w ustawowym terminie określonym w art. 277. Nadana została w Urzędzie Pocztowym w G. w dniu [...].10.2003 r., zaś informację o postępowaniu sądowo - administracyjnym otrzymał 22.09.2003 r. na co wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru pisma Wojewody. Ustalenia powyższe wskazują na dopuszczalność wznowienia postępowania. Sąd połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy stosownie do treści art. 281 ustawy. Wniesiona skarga jest zasadna. Skarżący M. J. jest spadkobiercą po F. B. -właścicielu przejętego przez Państwo gospodarstwa rolnego (postanowienie Sądu Rejonowego w G. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. B. z dnia [...].06.2002 r. sygn. akt [...] i A. B. z domu B. z dnia [...].03.2003 r. [...]). Ma niewątpliwie interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy wszczętej wnioskiem Z. B. o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku zostały dołączone do skargi o wznowienie postępowania. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Z. B. twierdził, że jako wnuk właściciela przejętego gospodarstwa rolnego działa w imieniu jego spadkobierców. Brak jest w aktach sprawy pełnomocnictwa. Nie wiadomo czy był upoważniony do działania w imieniu innych osób i ewentualnie przez kogo. Skarżący M. J. zarzuca, że jego upoważnienia nie miał. Stosownie do treści art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Oznacza to, że organ był zobligowany do ustalenia spadkobierców po właścicielu gospodarstwa rolnego i zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania. W piśmie z dnia 28.03.1993 r. skierowanym do organu wnioskujący o wszczęcie postępowania wymienił spadkobierców i ich adresy, choć nie załączył dowodu dla wykazania, że są następcami prawnymi F. B. i nie zostało ujawnione by organ takiego dowodu żądał. Decyzja organu pierwszej instancji - Wojewody [...] jak i decyzja organu drugiej instancji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zostały doręczone tylko Z. B. z pominięciem pozostałych spadkobierców. Organy zatem z obrazą art. 61 § 4 kpa nie ustaliły kręgu stron postępowania w sprawie przez, co uniemożliwiły M. J. czynny udział w postępowaniu administracyjnym dopuszczając się naruszenia art. 10 kpa. W postępowaniu sądowo administracyjnym wszczętym skargą Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].12.1976 r. również nie ustalono kręgu stron postępowania w sposób prawidłowy. Choć w aktach sprawy znajdowały się nazwiska i adresy spadkobierców F. B., o rozprawie został zawiadomiony i wziął w niej udział tylko skarżący Z. B. W tej sytuacji uznać należy, że M. J. będąc stroną postępowania pozbawiony został możliwości działania również w postępowaniu sądowo - administracyjnym. Uznając dopuszczalność wznowienia postępowania Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1). Oznacza to, że nie jest możliwe w tym postępowaniu zajmowanie stanowiska w kwestii merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organy jak tego oczekuje skarżący, domagając się stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości przez Państwo. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić krąg osób będących stronami w sprawie, a dokonując oceny kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji mieć na uwadze, że przepis art. 157 § 3 kpa może stanowić podstawę rozstrzygnięcia tylko wówczas, gdy ze względów przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcie postępowania nieważnościowego nie jest możliwe. W przypadku gdy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu i organ bada, czy zaistniały przesłanki nieważnościowe jak to miało miejsce w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie może być oparte o przepis art. 156 § 1 kpa, stwierdzające nieważność decyzji, bądź odmawiające stwierdzenia nieważności. Z powyższych względów na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) orzeczono jak w sentencji