IV SA 5093/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skarg K. D., A. J. i I. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarny z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r., działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. w [...] Regionalnego Oddziału Przesyłu w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r., znak: [...] uchylającej w całości zaskarżoną decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 200lr., znak: [...] i umarzającą postępowanie jako przedwczesne w sprawie uzgodnienia pozwolenia na budowę inwestycji pn. "Gazociąg przesyłowy wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej 200 mm z istniejącej Kopalni Gazu [...] do stacji gazowej WSK w [...]"- umorzył postępowanie administracyjne. W wyniku dokonanej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji ustalił, iż Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w [...] Regionalny Oddział Przesyłu w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2002r. złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. Jednocześnie Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w [...]Regionalny Oddział Przesyłu w [...] złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie na ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2002r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002r, znak: [...] na podstawie art. 38 ust 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 386 ze.zm.) uchylił własną zaskarżoną decyzję z [...] kwietnia 2002r., znak: [...]. W opinii organu I instancji, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej przez stronę skarżącą decyzji, rozpatrzenie wniosku Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. w [...] Regionalnego Oddziału Przesyłu w [...] o stwierdzenie nieważności stało się bezprzedmiotowe i skutkowało umorzeniem postępowania. Decyzja ta została m.in. doręczona A. J., K. D., I. P. oraz A. B.. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] listopada 2003r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. J., K. D., I. P. oraz A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2002r., znak: [...] - umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Sanitarny wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2002r., skierowanym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] zwrócił się z prośbą o jednoznaczne ustalenie w porozumieniu z Urzędem Miasta [...] czy osoby wnioskujące a mianowicie A. J., K. D., I. P. i A. B. są stronami w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na powyższe pismo Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny poinformował, że pismem z dnia [...] października 2002r., znak: [...] zwrócił się do Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta [...] o przekazanie informacji czy wyżej wymienione osoby są stronami w postępowaniu dotyczącym przedsięwzięcia pn. " gazociąg przesyłowy wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej 200 mm z istniejącej Kopalni Gazu Ziemnego [...] do stacji gazowej WSK w [...]" przebiegającego przez działki Nr: [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], Nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], Nr [...], [...] obr. [...], Nr [...], [...], [...] obr. [...] położone przy ul. K. i H. w R.. Pismem z dnia [...] października 2002r. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta [...] przekazał informację, że ww. osoby nie były stronami w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Zdaniem organu odwoławczego powyższe ustalenia pozwalały przyjąć, iż skarżący nie byli stroną postępowania, stąd też wobec dyspozycji art. 127 § 1 kpa, zgodnie z którym prawo odwołania przysługuje stronie postępowania, należało umorzyć postępowanie odwoławcze. Skargę na decyzje Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2003r. złożyli K. D., A. J. oraz I. P. wnosząc ojej uchylenie. W opinii strony skarżącej zaskarżona decyzja została wydana bez zgromadzenia wszystkich niezbędnych materiałów do rozstrzygnięcia zagadnienia oraz ustalenia stron postępowania, ponadto organ orzekający w sprawie winien przeprowadzić rozprawę administracyjną. Skarżący w uzasadnieniu podnoszą również, iż sporna inwestycja dotyczy interesu osób trzecich, stąd też organy administracji winny wzywać do udziału w postępowaniu właścicieli nieruchomości, na które przedmiotowa inwestycja będzie oddziaływała. Skarga zawiera także zarzut naruszenia art. 6, art. 11, art. 77 i art. 107 kpa, co zdaniem skarżących skutkować winno uchyleniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo, a stosownie do treści art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r nr 153 poz. 1269) tylko w takim zakresie jest możliwa jej sądowa kontrola. Podstawę rozstrzygnięcia decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Sanitarnego stanowi art. 138 pkt. 3 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może zakończyć postępowanie wydając decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce, gdy strona cofnie odwołania lub jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy przyjął, iż skarżący nie posiadają przymiotu strony, co w jego opinii skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa. Od niniejszej decyzji stronom służył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, do którego zgodnie z alt. 127 § 3 kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań lub zażaleń. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 127 kpa prawo do wniesienia odwołania ma strona, a wiec podmiot, który spełnia warunki określone w przepisach art 28, art. 29 i art. 30 kpa. Na gruncie wymienionych przepisów legitymację ma podmiot, który wykaże, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku prawnego. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania, tym samym nie uzależnia legitymacji strony do wniesienia odwołania od udziału jej w postępowaniu przed organem I instancji. Prawo do wniesienia odwołania ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją, ale również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu, ale jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy kodeksu może być wprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu odróżnić trzeba interes faktyczny, czyli stan, w którym strona jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak poprzeć tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu organu administracji, iż skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym. Wskazać należy, iż skarżący byli adresatami decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. oraz decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2002r., stali się więc oni stroną postępowania w rozumieniu art. 127 § 3 kpa, którym przysługiwało prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodzić się należy z opinią zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2002r., IV SA 1635/00, ONSA 2003/4/129, iż prawo wniesienia odwołania przysługuje nie tylko stronie w rozumieniu materialnoprawnym, ale także osobie, do której była adresowana decyzja I instancji, nawet gdyby nie była ona stroną w znaczeniu materiolnoprawnym, osoba ta bowiem staje się stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym). W rozpatrywanej sprawie Główny Inspektor Sanitarny nie mógł umorzyć postępowania odwoławczego po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez adresatów rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Organ II instancji winien ponownie rozpatrzyć sprawę i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący są właścicielami działek położonych w pobliżu spornej inwestycji, której funkcjonowanie może w istotnym stopniu pogorszyć warunki życia, stąd też mają interes prawny wynikający z prawa do ochrony przed uciążliwościami jakie niesie ze sobą budowa przedmiotowej inwestycji. Szkodliwa działalność obiektu naruszać może ich podstawowe prawo jakim jest prawo własności. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż ewentualne naruszenie zasad ochrony środowiska może negatywnie oddziaływać na nieruchomości położone w pobliżu obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska związki, lub będące w zasięgu jego szkodliwego oddziaływania. Hałas oraz emitowane zanieczyszczenia mogą przenikać na teren sąsiednich nieruchomości i utrudniać korzystanie z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Na prawa właścicieli sąsiednich nieruchomości do niezakłóconego korzystania z nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ decyzja administracyjna, dotycząca podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska. Właściciel nieruchomości dotknięty uciążliwościami może wystąpić do sądu o zaniechanie takiego naruszenia przeciwko inwestorowi, nie wyklucza to jednakże możliwości skorzystania ze środków ochrony w postępowaniu administracyjnym. Skarżący od kilku lat przeciwstawiają się przedmiotowej inwestycji. Ich przymiot strony nie był dotychczas kwestionowany zarówno w postępowaniach administracyjnych jak i sądowych dotyczących tej inwestycji (vide: str. 2 pisma Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...].09.2002r. [...]). Mając na uwadze te względy przyjąć należy, iż skarżący posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem będzie ograniczenie uciążliwości wywołanych sporną inwestycją. Posiadanie przymiotu strony przez właściciela nieruchomości położonej w zasięgu oddziaływania inwestycji jest uzależnione od tego czy projektowany obiekt może oddziaływać ujemnie na jego nieruchomość, co jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego. Wydanie decyzji w postępowaniu prowadzonym bez udziału osób, których interesy muszą być w tej decyzji rozważone stanowi istotną wadę tego postępowania. W świetle przytoczonych faktów, postępowania toczącego się przed Głównym Inspektorem Sanitarnym i nie można uznać za prawidłowe. Zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, co narusza dyspozycję art. 7 i 77 § 1 kpa. Zajętemu stanowisku należało dać pełny wyraz zgodnie z wymogami określonymi w art. 107§ 3 kpa. Ujawnione naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powodują uchylenie zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).