IV SA 5098/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.), Sędziowie NSA Anna Żak, Asesor Mariola Kowalska, Protokolant Aldona Kieler – Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i F. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego. oddala skargę Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] października 1997 r. ([...]) na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakazał inwestorom J. i F. K. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego na działkach nr [...] oraz [...] w S. Po rozpatrzeniu odwołania J. i F. K. od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r. (II SA/Gd 89/98) oddalił skargę J. i F. K. na powyższą decyzję. W dniu 11 grudnia 2000 r. inwestorzy złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem w/w decyzji o nakazanie rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Jako przyczyny wznowienia postępowania wnioskodawcy podali to, że w 2000 r. nastąpiła zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] i obiekt, którego nakazano rozbiórkę "został wzniesiony w 1994 r. tj. pod rządami starego prawa budowlanego". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2001 r. wznowił postępowanie zgodnie z powyższym wnioskiem i następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania J. i F. K., złożonego od decyzji z dnia [...] października 2001 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż do wznowienia postępowania konieczne jest łączne istnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa i art. 148 § 1 kpa (terminu do złożenia wniosku), przy braku spełnienia powyższych wymogów organ powinien odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa, a nie odmawiać uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Pismem z dnia 30 marca 2002 r. i z dnia 17 czerwca 2002 r. J. i F. K. złożyli kolejne wnioski o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 1997 r., podając oprócz wcześniej wymienionych przyczyn to, iż oględziny w dniu 22.10.1997 r. odbyły się bez ich udziału i że wnioskodawcy dopiero w dniu 28.03.2002 r. dowiedzieli się, że tak istotna w sprawie jest data wybudowania obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Województwie [...] po rozpatrzeniu wniosków J. i F. K., decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawcy nie powołali się na żadną z przesłanek zawartych w art. 145 § 1 kpa i nie zachowali terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. Do przesłanek wznowienia postępowania, nie można bowiem zaliczyć zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która miała miejsce w 2000 r., ani tego, że obiekt został wybudowany w 1994 r. Ta ostatnia okoliczność wynika z treści skargi z dnia 9 stycznia 1998 r. złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 89/98, że dopiero po otrzymaniu pozytywnej opinii z Urzędu Gminy (pismo z dnia 25.06.1996 r.) przystąpili inwestorzy do budowy przedmiotowego obiektu. Zatem twierdzenie w chwili obecnej, że obiekt został wybudowany w 1994 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. na zasadzie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. wiąże organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. J. i F. K. złożyli odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia faktycznego czasu realizacji obiektu i o umożliwienie jego legalizacji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2002 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. J. i F. K. złożyli na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i "nakazanie wznowienia postępowania administracyjnego". W uzasadnieniu skargi skarżący podnoszą te same argumenty, które podnosili we wcześniejszych pismach uważając, że krzywdząca ich decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, "została wydana w wyniku fałszywej oceny czasu realizacji dokonanej przez Inspektorów Urzędu Rejonowego w [...]" (art. 145 § 1 pkt 1 kpa). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez w/w Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Skarga jest nieuzasadniona. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z trybów nadzwyczajnych umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej w sytuacjach ściśle określonych w art. 145 § 1 kpa. Składając wniosek (podanie) o wznowienie postępowania, strona powinna jednak mieć na uwadze ustawowe przesłanki wznowienia, określone w powyższym przepisie, a ponadto zachować termin wskazany w art. 148 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest w zasadzie postępowaniem dwuetapowym. W pierwszej fazie tego postępowania, organ do którego wniesiono podanie, bada wyłącznie, czy podane przez stronę okoliczności, mające uzasadnić wznowienie postępowania, należą do tych, które zostały określone w art. 145 § 1 lub art. 145a kpa i czy wniosek wpłynął w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Spełnienie powyższych wymogów daje podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (art. 149 § 3 kpa) w przypadku, gdy: – wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot, który nie jest stroną, – wniosek złożyła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych i działa bez przedstawiciela ustawowego, – wniosek został złożony przez stronę lecz po upływie terminu określonego w art. 148 kpa i brak jest podstaw do jego przywrócenia, – wniosek dotyczy sprawy nie zakończonej decyzją ostateczną, – żądanie wznowienia postępowania opiera się na innych przesłankach niż zostały określone w art. 145 § 1 lub 145a kpa, np. na przesłankach z art. 156 § 1 kpa, – wniosek dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Ocena przyczyn wznowienia postępowania, podawanych przez stronę we wniosku, może mieć miejsce dopiero w drugim etapie tej procedury tzn. po wznowieniu postępowania (wyrok NSA z dnia 13.11.1987 r., ONSA, 1987, nr 2, poz. 80; wyrok NSA z dnia 20.06.1991 r. ONSA, 1991, nr 2, poz. 50; wyrok NSA z dnia 01.09.2000 r., ONSA, 2001, nr 4, poz. 179). Dlatego też, nie można zgodzić się z tymi fragmentami uzasadnień decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r. i [...] października 2002 r. oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Województwie [...] z dnia [...] lipca 2002 r., w których mowa jest o braku przesłanek do wznowienia postępowania jeszcze przed jego wznowieniem. Bezspornym natomiast jest, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy nie zachowali terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, co stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do odmowy wznowienia postępowania, jeżeli powyższy termin nie został przywrócony. Dzień, w którym skarżący uzyskali poradę prawną (28.03.2002 r.), jak piszą we wniosku z dnia 30.03.2002 r., na temat znaczenia daty wybudowania obiektu i następstw tego, wynikających z przepisów prawa, nie może być przyjęty jako dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 kpa. Bowiem okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania, nie może być informacja o przepisach prawa, czy też o orzecznictwie, lecz jedna z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy, zostały wydane po powtórnym złożeniu wniosków o wznowienie postępowania przez skarżących w sprawie wcześniej rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia [...] października 2001 r. Wnioski skarżących o wznowienie postępowania złożone przed wydaniem powyższej decyzji, jak i po jej wydaniu dotyczyły tej samej decyzji i opierały się na tych samych przesłankach. Tym samym, była to w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa ta sama sprawa – poprzednio rozstrzygnięta. Zasadna więc była odmowa wznowienia postępowania również i z tego powodu. Odnosząc się do okoliczności mających według strony stanowić podstawę wznowienia postępowania, należy jednoznacznie stwierdzić, że nie może być taką okolicznością fakt zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2000 r., kiedy wniosek o wznowienie postępowania dotyczył decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r., gdyż nie jest to okoliczność faktyczna istniejącą w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Trudno również uznać, że rok 1996 został przyjęty jako data budowy obiektu budowlanego "w wyniku fałszywej oceny czasu realizacji dokonanej przez Inspektorów Urzędu Rejonowego w [...]", co zdaniem skarżących, stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, skoro sami skarżący podali tę datę opisując okoliczności rozpoczęcia budowy w skardze z dnia 09.01.1998 r., skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 89/98). Wyrok Sądu z dnia 12 kwietnia 2000 r., jaki zapadł w tej sprawie, jako jeden z dowodów w sprawie przyjął między innymi to, że skarżący wybudowali przedmiotowy obiekt w 1996 r. – zgodnie z ich oświadczeniem. Ocena prawna Sądu zawarta w tym wyroku wiąże zaś organy i Sąd , nie można więc dowolnie zmieniać faktów bez żadnego wiarygodnego uzasadnienia w zależności od doraźnych potrzeb, gdyż rodzi się uzasadnione pytanie, kiedy skarżący mówili prawdę a kiedy się z nią mijali. Poza tym, jest mało prawdopodobne wręcz niewiarygodne, aby inwestorzy mieli problemy z przypomnieniem sobie daty budowy obiektu. Z żadnego dokumentu zawartego w aktach sprawy nie wynika, aby skarżący wielokrotnie informowali inspektorów nadzoru budowlanego, że obiekt został zrealizowany w 1994 r., tak jak to piszą w skardze. W ocenie Sadu, zaskarżona decyzja prawa nie narusza, pomimo wcześniejszych uwag, co do niektórych fragmentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdyż to nie miało wpływu na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.