IV SA 5101/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia B. Walentynowicz (spr.), Sędzia NSA H. Kuśmirek, Sędzia WSA E. Zielińska-Śpiewak, Protokolant M. Gruszczyński, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi K.Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji II. decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku niniejszego. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania K.Ś. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] dotyczącej rozbiórki części wiaty na działce nr [...] w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa: - uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakazał K. Ś. rozbiórkę części wiaty tj. konstrukcje więźby dachowej z pokryciem, wykonaną na działce nr [...] położonej w B., bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu podniesiono, że K.Ś. bez pozwolenia na budowę, wymaganego art. 28 Prawa budowlanego, wybudował wiatę o wymiarach 4 x 4,5m na działce nr [...] w odległości 1,20m od granicy z działką nr [...]. Wiatę stanowił dach z płyt azbestowych wsparty na konstrukcji metalowej. Po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej samowoli budowlanej, inwestor K.Ś. zdemontował wiatę – zdejmując dach z konstrukcji metalowej. Pokrycie dachowe wykonane z płyt azbestowych położył na stertę drewna opałowego składowanego pod wiatą. Organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją nr [...] nakazał rozbiórkę części wiaty tj. więźby dachowej z pokryciem azbestowym. Jako podstawę prawną wskazał art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 Prawa budowlanego. Organ ten po zdemontowaniu wiaty przez K. Ś. tj. zdjęciu dachu z konstrukcji metalowej i ułożeniu tego dachu na drewnie opałowym – uznał, że dach ten stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, dlatego nakazał rozbiórkę tego dachu. Organ odwoławczy nie podzielił powyższej oceny organu I instancji. Podniósł, że wiata została postawiona samowolnie. Stanowiło ją zadaszenie wykonane z drewnianych krokwi, drewnianych łat pokrytych azbestem i wsparte na metalowej konstrukcji. Pod wiatą składowane było drewno opałowe. Wykonanie powyższego obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi, zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, obowiązek orzeczenia rozbiórki jego. Nieprawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powołał art. 51 Prawa budowlanego jako podstawę prawną wydanej decyzji. Dach z pokryciem stanowi część wiaty a zatem, co do tej części należało także orzec rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W skardze złożonej na powyższą decyzję K. Ś. wniósł o jej uchylenie podnosząc, że rozebrał wiatę poprzez zdemontowanie wsparcia metalowego. Zadaszenie wiaty położone na składowane drewno opałowe nie stanowi obiektu budowlanego i nie można orzekać rozbiórki samego dachu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Niesporny jest fakt, w świetle materiałów sprawy, iż K.Ś. dopuścił się samowoli budowlanej, stawiając na swej nieruchomości wiatę o wymiarach 4 x 4,5m, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Pod wiatą składował drewno opałowe. Niesporny jest także fakt, że po zawiadomieniu go o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie powyższej samowoli K.Ś. rozebrał przedmiotową wiatę. W ten sposób, że zdemontował pokrycie dachowe z metalowej konstrukcji na której się opierało. Zdjęte pokrycie dachowe zrobione z drewna i płyt azbestowo-cementowych, położył na składowanym w tym miejscu drewnie opałowym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że położenie pokrycia dachowego na pryzmie drewna opałowego stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i pokrycie to winno być obowiązkowo rozebrane. Organ ten nie uzasadnił jednak na jakiej podstawie uznał, że zdemontowany z wiaty dach stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, nie uzasadnił także przyjęcia podstawy prawnej wskazanej w decyzji jako przepisu mającego zastosowanie w stwierdzonym stanie faktycznym. Zgodnie ze stanowiskiem prawa budowlanego zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia musi być oczywiste i realne – czego nie wykazał organ. Także organ odwoławczy, który zmienił podstawę prawną decyzji uznając, że znajduje zastosowanie przepis art. 48 Prawa budowlanego, nie uzasadnił swej oceny prawnej. Organ ten przyjął, że położenie zdemontowanego z wiaty pokrycia dachowego na stercie drewna opałowego, stanowi tylko zmianę wsparcia konstrukcji metalowej wiaty na wsparcie drewniane (drewno opałowe pocięte). Takie stanowisko organu, zdaniem Sądu, jest całkowicie niezasadne. O ile słuszna jest ocena, że skarżący dopuścił się samowoli w momencie zbudowania wiaty tj. obiektu budowlanego obejmującego konstrukcje metalową połączoną z dachem – która w myśl art.48 Prawa budowlanego podlega przymusowej rozbiórce, o tyle nie można podzielić zasadności stanowiska organu, że taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy inwestor zdemontował wiatę w ten sposób, ze zlikwidował konstrukcję metalową wspierającą zadaszenie i samo zadaszenie położył na stertę drewna opałowego. W ocenie Sadu, inwestor demontując wiatę na elementy składowe (zadaszenie i konstrukcja metalowa) zlikwidował samowolnie postawiony obiekt budowlany, jakim jest wiata. Pokrycie dachowe jest tylko elementem wiaty – uznawanej jako obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę. Pokrycie dachowe położone bezpośrednio na stertę drewna opałowego – a więc nie połączone z żadną konstrukcją wspierającą – nie może stanowić ani obiektu budowlanego, ani jego części, będącego w budowie, jak to uznał organ odwoławczy, powołując art. 48 Prawa budowlanego do nakazu rozbiórki. Zauważyć także należy wadliwe stanowisko tego organu, uzasadniające obligatoryjny nakaz rozbiórki części wiaty, z uwagi na usytuowanie jej w zbliżeniu do granicy z działka sąsiada 1,4m, co wg organu narusza przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. "o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Zaskarżona decyzja wydana została [...] listopada 2002 r. – a wiec już po wyeliminowaniu przez Trybunał Konstytucyjny z obrotu prawnego przepisu § 12 ust. 6 w zakresie dopuszczalności sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy działki od wymogu zgody sąsiada na usytuowanie obiektu w zbliżeniu do granicy. Trybunał Konstytucyjny uznał sprzeczność tego przepisu z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt P 11/2000). Z utrwalonego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż o możliwości sytuowania obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy działki, decyduje organ budowlany wydający decyzję o pozwoleniu na budowę, po rozważeniu wszelkich przesłanek rozstrzygnięcia w tym takich o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 Prawa budowlanego (patrz wyrok składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. OSA 4/2001). Tego stanu prawnego nie miał na uwadze organ odwoławczy, prezentując swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji. W podsumowaniu rozważań powyższych, stwierdzić należy trafność zarzutu skargi, iż decyzja zapadła z naruszeniem art. 48 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego winny zweryfikować swoje stanowisko i wnikliwie ocenić, czy po rozbiórce dobrowolnej przez inwestora jego samowoli budowlanej, postępowanie administracyjne przed organem nadzoru budowlanego nie stało się bezprzedmiotowe. W przypadku wniosku negatywnego organy winny dokładnie określić w czym upatrują konieczność ingerencji w działania skarżącego związane z rozbiórką wiaty. Z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.