IV SA 5108/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska- Górnikiewicz, , Sędzia WSA Bożena Więch- Baranowska ( spr.), Asesor WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. D. i J. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. D. i J. L. po 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 7/IV SA 5108-5109/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] sierpnia 2003r. na podstawie art. 157 § 1 i § 3 kpa i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994r. W uzasadnieniu organ podał, iż decyzją powyższą Kierownik Urzędu Rejonowego zatwierdził plan realizacyjny i udzielił W. i E. Ł. pozwolenia na budowę I etapu inwestycji obejmującej rozbudowę, w warunkach zabudowy plombowej, budynku usługowo-handlowego przy ul. [...] w [...], polegającego na rozbudowie o zaplecze magazynowe i nadbudowie części piętra sklepu. Postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 1999r., znak: [...], wznowiono postępowanie zakończone powyższą decyzją. Konieczność wznowienia postępowania uzasadniono oczywistością sfałszowania dokumentu potwierdzającego prawo inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2001r., sygn. akt [...], uznano W. Ł. winnym popełnienia czynu z art. 270 § 1 kodeksu karnego, polegającego na dokonaniu w dniu [...] października 1994r. przerobienia kserokopii dokumentu w postaci wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, poprzez usunięcie z niego zapisu o treści: "wieczysty użytkownik [...] Spółdzielnia [...] w [...]" i wpisanie: "wieczysty użytkownik Ł. E." oraz powiększenie obszaru działki nr [...] (dorysowanie linii określających jej nowe granice), a następnie – użycie tego dokumentu jako autentycznego w postępowaniu toczącym się w przedmiotowej sprawie przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...]. W toku postępowania wznowieniowego w dniu [...] maja 2001r. A. D. i J. L. – właściciele działki nr [...], sąsiadującej z działką na której zaplanowano przedmiotową inwestycję, złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994r., podnosząc, że została ona wydana na podstawie sfałszowanego dowodu stwierdzającego prawo dysponowania przez inwestorów nieruchomością na cele budowlane, co stanowi zdaniem skarżących przesłankę wymienioną w przepisie art. 156 § 1 kpa. Organ podniósł także, że okoliczność wskazana przez wnioskujących odpowiada przesłance wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a więc przesłance dla wznowienia postępowania co przesądza o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Od decyzji tej odwołali się A. D. i J. L.. Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] listopada 2003r., na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ponieważ dowód do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na podstawie którego Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] wydał kwestionowaną decyzję o pozwoleniu na budowę, okazał się fałszywy, co potwierdził w prawomocnym wyroku Sąd Rejonowy w [...] – zaszła przesłanka do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa, która jednakże nie stanowi przesłanki dla stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. D. i J. L.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994r. o pozwoleniu na budowę, skarżący zarzucają zaskarżonej decyzji obrazę art. 157 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i niewłaściwą interpretacją przepisów art. 145 i art. 156 kpa. W skardze podkreślają, że niedopuszczalna była odmowa wszczęcia postępowania na podstawie stwierdzenia, iż zaistniała przesłanka z art. 145 kpa i prowadzone jest postępowanie wznowieniowe, gdyż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie, w której zostało wszczęte i toczy się postępowanie o wznowienie postępowania, zaś o tym czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji organ może zdecydować dopiero po przeprowadzeniu postępowania. Skarżący podnieśli również, że wg nich wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie dokumentów, które okazały się fałszywe, stanowi, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a więc przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa została spełniona. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podniósł, że w wyniku wznowionego postępowania Starosta [...] uchylił decyzję byłego Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994r. objętą wnioskiem skarżących – decyzję nr [...] wydana w dniu [...] marca 2002r., a wobec tego, że decyzja ta stała się ostateczna, kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i wobec tego nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest zasadna. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej – ochrona której została wyrażona zasadą trwałości decyzji administracyjnych – wynikająca z art. 16 § 1 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić na żądanie strony lub z urzędu. Tylko wówczas, gdy okaże się, że żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną albo zostało wniesione przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych lub też, że wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych – możliwa jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa. Takie przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożyły osoby posiadające przymiot strony, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku wydanym w dniu 18 września 2002r. w sprawie II SA/Wr 1664/2000. Prawdą jest, że Starosta [...] decyzja z dnia [...] marca 2002r. nr [...] wydaną na podst. art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994r. nr [...] o pozwoleniu na budowę, jednakże postanowieniem Starosty [...] wydanym w dniu [...] lutego 2003r. znak [...] wznowiono postępowanie zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2002r. ponieważ będący stronami w sprawie A. D. i J. L. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. W wyniku wznowionego postępowania decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] odmówiono uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2002r., wskazując w uzasadnieniu, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej, lecz decyzja ta została (po rozpatrzeniu odwołania A. D. i J. L.) decyzją Wojewody [...] nr [...]. wydaną dnia [...] lipca 2003r. uchylona w całości i sprawa przekazana do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że postępowanie to toczy się nadal. Tak więc w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego. Organ mógł wykazać brak podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji – określonych w art. 156 § 1 kpa dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności – wydanej dopiero po rozpatrzeniu sprawy. Z tych wszystkich względów, uznając że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisu art. 157 § 3 kpa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.