IV SA 5120/02
WyrokWSA w Warszawie2004-09-29
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy decyzja pierwotnie objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została następnie zmieniona innymi decyzjami administracyjnymi?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie nieważnościowe, uznając, że pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę utraciła byt prawny w swoim pierwotnym kształcie z powodu późniejszych zmian. W rzeczywistości, nawet jeśli decyzja została zmieniona, jej pierwotna forma nadal pozostaje w obrocie prawnym i może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, uwzględniając wniosek skarżącej o zbadanie zgodności z prawem wszystkich rozstrzygnięć dotyczących budowy.Stan faktyczny
Skarżąca E.W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Po wielokrotnych postępowaniach przed organami administracji i Naczelnym Sądem Administracyjnym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie organu I instancji, uznając, że pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę nie istnieje w obrocie prawnym w pierwotnym kształcie z powodu późniejszych zmian. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję GINB, kwestionując zasadność umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. na rozpoznaniu sprawy ze skargi E.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. po rozpatrzeniu odwołania E. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r., którą udzielono spółce z o.o. "K." w K. pozwolenia na budowę trzech kamieniczek mieszkalno-usługowych przy ul. [...] w K., przyłącza gazowego, wodnego, kanalizacyjnego i energetycznego, wewnętrznej instalacji gazowej oraz ciągu pieszo-jezdnego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu 1 instancji, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. w trybie art. 156 § 1 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 września 2000 r. (sygn. akt IV SA 676/98) uchylił powyższą decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu skarżącej, rażącego naruszenia § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z decyzji tej nie wynika bowiem, czy organ administracji uznał, iż nie była potrzebna zgoda skarżącej przy udzieleniu pozwolenia na budowę segmentu "[...]" w granicy z działką nr ewid. [...], a wystarczająca była jedynie zgoda inwestora Spółki z o.o. "K.". W ocenie Sadu, przyjęcie takiego stanowiska należałoby uznać za wadliwe w zestawieniu z treścią zawartej w dniu 31.12.1993 r. umowy między skarżącą a Spółką z o.o. "K.", przenoszącej na skarżącą własność budynku zrealizowanego na tej działce, jak też ułamkową część użytkowania wieczystego do tej działki.
Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1995 r. Prezydenta Miasta [...].
W uzasadnieniu wskazał, odnośnie zarzutu braku zgody skarżącej na budowę w granicy z jej działką, iż zgodnie z zapisem notarialnej umowy sprzedaży z dnia [...].12.1993 r. zawartej między skarżącą a Spółką z o.o. "K.", zarząd wspólną nieruchomością do czasu sprzedaży wszystkich lokali sprawować będzie Spółka, a dopiero po sprzedaży wszystkich lokali zarząd nieruchomością sprawować będą właściciele lokali stosownie do przepisów Kodeksu Cywilnego odnoszących się do współwłasności.
Powyższy zapis aktu notarialnego przesądza, zdaniem organu o tym, że w dacie wydania pozwolenia na budowę zarząd nieruchomością wspólną sprawowała Spółka i ona reprezentowała współwłaścicieli. Z tego względu, zbędna była zgoda E. W. przy udzieleniu pozwolenia na budowę segmentu "[...]" w granicy działki nr [...].
Odwołanie od tej decyzji wniosła E. W. wskazując, iż stanowisko organu dotyczące braku konieczności uzyskania jej zgody na budowę w granicy z powodu sprawowania zarządu nieruchomością przez Spółkę z o.o. "K." jest niezasadne, gdyż zarząd ten dotyczył wyłącznie części wspólnych nieruchomości. Lokal, który nabyła jest odrębnym przedmiotem własności i odrębną nieruchomością, która nie podlega jakiemukolwiek zarządowi osoby trzeciej.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. po rozpatrzeniu odwołania
- uchyli zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji prowadził postępowanie nieważnościowe i wydał orzeczenie w stosunku do takiego rozstrzygnięcia administracyjnego, które nie istnieje w obrocie prawnym w brzmieniu wskazanym w skarżonej decyzji Wojewody [...].
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. o pozwoleniu na budowę została bowiem dwukrotnie zmieniona - po raz pierwszy decyzją z dnia [...] marca 1997 r., którą przeniesiono na podstawie art. 40 Praw budowlanego z 1994 r. udzielone pozwolenie
na budowę na Z. M. i L. S. i po raz drugi decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r., którą zatwierdzono zamienny projekt budowlany w części architektoniczno-budowlanej budowy kamieniczki mieszkalno-usługowej "[...]" oraz udzielono pozwolenia na kontynuację budowy wg zatwierdzonego zamiennego projektu dla L.S.
Opisane zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 1995 r. spowodowały, iż rozstrzygnięcie udzielające inwestorowi pozwolenia na budowę utraciło byt prawny w swoim "pierwotnym kształcie" w konsekwencji czego organ 1 instancji "utracił przedmiot" wszczętego na wniosek E. W. postępowania nieważnościowego prowadzonego w stosunku do decyzji z dnia [...] sierpnia 1995 r.
Rozstrzygnięcie swoje Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oparł na przesłance "proceduralnej", nie odnosząc się do podniesionych zarzutów.
Skargę na powyższą decyzję wniosła E. W. wskazując, poza opisem przebiegu postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, iż przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na inną osobę w trybie art. 40 prawa budowlanego nie oznacza, że traci ona byt prawny, bowiem zmieniony został jedynie jej adresat.
Uważa, iż nadal istnieje decyzja, której stwierdzenia nieważności się domagała, co nie było kwestionowane zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i samego Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który już raz orzekał w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002-Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji.
Wskazać w tym miejscu należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w tej sprawie w wyroku z dnia 08.09.2000 r. (sygn. akt IV SA 676/98), wypowiedział się wiążąco, iż organy nie odniosły się szczegółowo do zarzutu skarżącej braku jej zgody na budowę w granicy z działką do której skarżąca uzyskała ułamkową część wieczystego użytkowania. Nie dokonały też jednoznacznej oceny czy taka zgoda przy udzielaniu pozwolenia na budowę była potrzebna, czy też wystarczające było stanowisko samego inwestora Spółki z o.o. ,.K.".
Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz obecnie obowiązującym art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylając decyzję 1 instancji i umarzając postępowanie przed tym organem stwierdził, iż Wojewoda [...] prowadził postępowanie nieważnościowe, jak i wydał orzeczenie w stosunku do takiego rozstrzygnięcia administracyjnego, które nie istnieje w obrocie prawnym w brzmieniu wskazanym w zakwestionowanej decyzji.
Z poglądem tym nie można się zgodzić, niewątpliwe jest bowiem, że w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca Spółce z o.o. "K." pozwolenia na budowę zespołu kamieniczek usługowo-mieszkalnych przy ul. [...] w K., chociaż szereg jej postanowień zmienionych zostało kolejnymi decyzjami.
W związku z tym organ odwoławczy uznając, że Wojewoda [...] nieprawidłowo ograniczył się do kontroli tylko jednej decyzji, powinien uchylić decyzję I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przypomnieć bowiem należy, że wniosek skarżącej dotyczył zbadania zgodności z prawem wszystkich rozstrzygnięć dotyczących budowy wymienionych kamieniczek usługowo-mieszkalnych.
Naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje, iż rozstrzygnięcie jest wadliwe i musi być wyeliminowane poprzez jego uchylenie już chociażby z tego powodu, że wcześniej
wyrażoną ocenę prawna związany jest także Sąd (por. T. Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne", Warszawa, 1996 str. 258).
Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lc i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło