IV SA 5171/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie NSA Joanna Kabat - Rembelska ( spr.) asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Agnieszka Foks - Skopińska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2002 r. [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1959 r., uchylającego orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1958 r. o uznaniu J.G. za właściciela nieruchomości o powierzchni 6,72 ha, położonej w M.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru podniósł, że J. G. w 1938 r. zawarł z M. L. właścicielem majątku "[...]" umowę przyrzeczenia kupna-sprzedaży działki rolnej o powierzchni około 6,72 ha położoną w M.. Na tej podstawie nabywca wszedł w posiadanie wymienionej nieruchomości i użytkował ją do czasu wybuchu wojny. W okresie okupacji administracja niemiecka, przejmując w zarząd majątek "[...]", usunęła J.G. z tej nieruchomości i włączyła ją do całości obszaru majątku, co uniemożliwiło zawarcie formalnej umowy kupna nieruchomości. Orzeczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] listopada 1946 r. nieruchomość ziemska M. o powierzchni ogólnej 54,6287 ha, uznana została za nie podlegającą przejęciu na cele reformy rolnej. Powyższe orzeczenie zostało uchylone w trybie nadzoru decyzją Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1950 r., a cały majątek ziemski M. został przejęty na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. orzeczeniem z dnia [...] marca 1958 r. uznało J.G. za właściciela nieruchomości rolnej o powierzchni 6,72 ha położonej w M. i jednocześnie zwolniło z obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości. To ostatnio wymienione orzeczenie zostało uchylone decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1959 r., wydaną na podstawie art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Stosownie do powołanego przepisu uwłaszczenie posiadacza nieruchomości mogło nastąpić w przypadku równoczesnego spełnienia przesłanek w nim wymienionych. Ubiegający się o uwłaszczenie musiał gospodarować na gruntach na podstawie jednej z umów wymienionych w powołanym przepisie lub orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 r.. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że J. G. od 1951 r. nie gospodarował na gruncie i z tego względu nie spełniał on podstawowego warunku do uwłaszczenia na podstawie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. G. (następca prawny J.G.), domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. poprzez przyjęcie, że uwłaszczenie mogło nastąpić tylko wówczas, gdy posiadacz gruntu gospodarował na nim, podczas gdy z powołanego przepisu wynika, że uwłaszczenie mogło nastąpić także wtedy, gdy posiadacz gruntu utracił posiadanie wskutek zarządzenia organów administracji państwowej, co miało miejsce w wypadku J.G. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2002 r. zostały wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. przyjął, że J. G. nie spełniał warunków do nabycia własności nieruchomości określonych w art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 ze zm.), gdyż nie gospodarował na nieruchomości, o własność której się ubiegał. Organ nadzoru nie rozważył jednak jakie znaczenie z punktu widzenia żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1959 r. ma to, że uznanie J. G. za właściciela nieruchomości o powierzchni 6,72 ha, położonej w M., nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 i 4 , art. 11 i 19 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. Stosownie do art. 5 ust. 4 dekretu (w brzmieniu obowiązującym w dniu 15 marca 1958 r.), za właścicieli nieruchomości uznawało się także tych, którzy pozostawali w stosunku pracy, rencistów i rzemieślników, chociażby na nieruchomościach nie gospodarowali. Przepis ten obowiązywał także w dacie wydawania orzeczenia badanego w postępowaniu nadzorczym (art. 6 ust. 4). W związku z tym obowiązkiem organu nadzoru było rozważenie, czy istniały podstawy do uchylenia przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., orzeczenia o uznaniu J.G. za właściciela nieruchomości o powierzchni 6,72 ha, położonej w M.. Gdyby się okazało, że J.G. spełniał warunki określone w art. 5 ust. 1 i 4 dekretu (później art. 6 ust. 1 i 4), to rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie, czy wydanie orzeczenia z naruszeniem ostatnio wymienionego przepisu uzasadnia stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Nie wyjaśnienie powyższych okoliczności nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.