IV SA 5201/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska- Górnikiewicz, , Sędzia WSA Bożena Więch- Baranowska ( spr.), Asesor WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka, Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala. 7/IV SA 5201/03 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją znak [...] wydaną w dniu [...] marca 2003r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazał A. C. rozbiórkę istniejącego ogrodzenia prefabrykowanego zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] w celu wyeliminowania zagrożenia jakie stanowi ono dla życia i zdrowia ludzi. W uzasadnieniu organ podniósł, że w czasie kontroli przeprowadzonej na działce nr [...] ustalono, iż od strony ulicy [...] jest ona ogrodzona – ogrodzeniem z prefabrykatów żelbetowych o wysokości 1.85m. Ogrodzenie jest wychylone od pionu o ok. 40 cm, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla osób oczekujących na usytuowanym w odległości 80 cm od ogrodzenia przystanku MPK. Od tej decyzji odwołanie wniósł A. C. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją znak [...] wydaną dnia [...] czerwca 2003r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 kpa i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane – z dnia 7 lipca 1994r. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w organie pierwszej instancji nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w trakcie prowadzonego postępowania, przeprowadzono w dniu [...] maja 2003r. oględziny w wyniku których stwierdzono, że przedmiotowe ogrodzenie zostało już naprawione w sposób zgodny z wymogami sztuki budowlanej, słupy zostały zabetonowane, w żadnym miejscu ogrodzenie nie jest wychylone od pionu, wobec czego nie zagraża życiu i zdrowiu osób. Organ wskazał także, że przedmiotowe ogrodzenie zostało zbudowane po wcześniejszym złożeniu przez inwestora zgłoszenia zamiaru jego budowy w dniu [...] maja 2001r. Uznając, iż postępowanie wobec powyższych ustaleń stało się bezprzedmiotowe organ umorzył postępowanie na zas. art. 105 § 1 kpa. W dniu [...] lipca 2003r. J. R. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanej dnia [...] marca 2003r. i decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] października 2003r. na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskujący nie udokumentował swego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, a z zebranych materiałów nie wynika, iż wnioskujący ma przymiot strony oraz iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Wobec zgłoszenia przez J. R. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] grudnia 2003r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3kpa – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2003r. W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskujący nie wykazał swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. R.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2003r. skarżący zarzuca, iż organ naruszył przepis art. 156 § 1 pkt 1 kpa – gdyż jego wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r. w sprawie wydania nakazu rozbiórki ogrodzenia, a wobec tego organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku był [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, nadto podniósł, że swój interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywodzi z faktu, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdził, że inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia, co było niezgodne z rzeczywistością i sprzeczne z zeznaniami wnioskującego składanymi w prowadzonym przez Prokuratora Rejonowego postępowaniu. Wobec takiego ustalenia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego toczy się wobec skarżącego postępowanie karne, w którym jest oskarżony o składanie fałszywych zeznań. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zmianami). Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Art. 16 § 1 kpa ustanowił ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych, od której ustawodawca dopuścił pewne wyjątki. Jednym z nich jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie, art. 156 § 1 kpa. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu odwoławczego – utrzymująca w mocy decyzje o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie administracyjne – wobec ustalenia, iż składający wniosek, nie jest stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa (art. 157 § 3 kpa). Stosownie do art. 28 kpa stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, kto żądając czynności organu ze względu na swój interes prawny, domaga się wydania określonego aktu. Istotną cechą "strony" w myśl art. 28 kpa jest to, że jest ona przedmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Należy w tym miejscu podzielić pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, może być wyprowadzone jedynie z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 1995r. I SA 1326/93). Postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest ocena, czy decyzja kończąca postępowanie w sprawie dotknięta jest jedną z wad opisanych w art. 156 § 1 kpa, której wystąpienie powoduje wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Postępowanie to może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 kpa). Podstawowe znaczenie ma określenie stron tego postępowania, zwłaszcza wszczynanego na żądanie stron, bowiem na wstępie powstaje kwestia, czy osoba żądająca wszczęcia takiego postępowania jest stroną legitymującą się do wystąpienia z żądaniem. W przypadku tego szczególnego postępowania nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona, w art. 61 § 3 kpa. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalno-prawne warunkujące jego dopuszczalność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I SA 2128/02) tj. dokonanie oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej wniosek, legitymacji strony lub ustalenie, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił, że wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od osoby nie posiadającej przymiotu strony. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, iż wobec tego, że zawiadomił organy ścigania o popełnieniu przez A. C. czynu karalnego – tj. samowolnego wybudowania ogrodzenia i pozostawienie go w stanie zagrażającym zdrowiu i życiu ludzi będących w jego pobliżu, złożył zeznania tożsame z zawiadomieniem, a decyzja wydana w dniu [...] czerwca 2003r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu, zawierająca stwierdzenie (nieprawdziwe wg skarżącego), że ogrodzenie zostało wybudowane po uprzednim zgłoszeniu – a więc nie stanowi samowoli budowlanej – spowodowała wszczęcie wobec niego postępowania wyjaśniającego i oskarżenie o składanie fałszywych zeznań – nie rodzą dla skarżącego interesu prawnego (w wyżej uzasadnionym rozumieniu) dla skutecznego żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wobec powyższego organ prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie – w oparciu o art. 157 § 3 kpa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niedopuszczalności jego wszczęcia z przyczyn przedmiotowych tj. wobec złożenia żądania przez podmiot nie posiadający przymiotu strony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.