IV SA 5223/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska Sędziowie NSA Teresa Kobylecka (spr.) as. WSA Anna Szymańska Protokolant Agnieszka Foks - Skopińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nie dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniach wodnoprawnych dotyczących międzywala rzeki Wisły w powiecie [...] I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. z siedzibą w G. 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 144 kpa po rozpoznaniu zażalenia A. w G. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2002 r. nie dopuszczające A. do udziału na prawach strony w postępowaniach wodnoprawnych prowadzonych przez Starostę [...] dotyczących międzywala rzeki Wisły na terenie powiatu [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że pismem z dnia 22 stycznia 2001 r. A. w G. wystąpiło do Starosty o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału na prawach strony we wszystkich postępowaniach wodnoprawnych dotyczących międzywala rzeki Wisły na terenie powiatu [...]. W dacie złożenia wniosku Starosta nie prowadził żadnego postępowania administracyjnego, będącego przedmiotem zainteresowania A. w G.. Zgodnie z art. 31 § 1 i 2 kpa organizacja społeczna działając stosownie do swoich celów statutowych i gdy przemawia za tym interes społeczny, obowiązana jest występować do organów administracji publicznej o dopuszczenie jej do udziału na prawach strony każdorazowo do konkretnego postępowania. Organ każdorazowo ocenia żądanie organizacji i postanawia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu. Dlatego żądanie A. w G. o dopuszczenie do udziału we wszystkich postępowaniach wodnoprawnych prowadzonych przez Starostę [...], dotyczących międzywała rzeki Wisły na terenie powiatu [...] należy uznać, zdaniem organu za nieuprawnione. Nieuzasadniony jest także zarzut, że A. w G. nie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony do postępowania wszczętego w dniu [...] czerwca 2001 r. z wniosku firmy "[...] J.K. i T.W. s.c. w G. i zakończonego ostateczną decyzją w dniu [...] grudnia 2001 r., ponieważ w tym czasie A. w G. nie występowało z takim żądaniem. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyło A. w G., wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, jako rażąco naruszających zapis art. 31 § 1-4 kpa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wniosek z dnia 25 stycznia 1999 r., ponowiony 22 stycznia 2001 r. zaznaczał okoliczność, że A. jest zainteresowane w szczególności udziałem na prawach strony w postępowaniach dotyczących wyrażenia zgody na pobór pisku z dnia rzeki Wisły w okolicy G., gdyż działalność tego typu może zagrażać tamtejszym wiślanym wyspom -miejscom lęgowym ptactwa wodnobłotnego. A. uważa, że jego udział na prawach strony w postępowaniach dotyczących spraw związanych z zachowaniem siedlisk i ochrony miejsc występowania dziko żyjących gatunków ptaków, zapisany w statucie organizacji jako jeden z głównych sposobów realizacji celów działania A., jak również realizowanie przez organizację społeczną ochrony zasobów przyrody ożywionej doliny dużej Wisły - korytarza ekologicznego o międzynarodowym znaczeniu, jest zgodny z interesem społecznym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z inny powodów, niż przytoczone w jej uzasadnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na wstępie zauważyć należy, że wniosek A. o dopuszczenie go do udziału we wszystkich postępowaniach wodnoprawnych prowadzonych przez Starostę [...] dotyczących międzywala rzeki Wisły na terenie powiatu [...] złożony został w czasie, gdy nie było prowadzone żadne postępowanie w tym przedmiocie, jak również nie został złożony taki wniosek. W dacie złożenia wniosku przez skarżącego obowiązywała ustawa z dnia 9 listopada 2002 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 109, poz. 1157 ze zm.), która w przepisie art. 14 stanowiła, że "organizacje społeczne, które powołując się na miejsce i przedmiot statutowych celów swego działania zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony; art. 31 § 4 kpa nie stosuje się. Organizacji społecznej na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu służy zażalenie". Podobnie został uregulowany ten problem w ustawie, obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) również stanowi, że organizacje ekologiczne , które powołując się na miejsce swego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony; przepisu art. 34 § 4 kpa nie stosuje się. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. Oznacza to, że zgłoszenie przez organizację ekologiczną chęci uczestniczenia w danym postępowaniu, wymagającym udziału społeczeństwa powoduje, że uczestniczy ona z mocy ustawy w tym postępowaniu na prawach strony. Przez organizację ekologiczna, w ujęciu art. 33 ustawy rozumie się każdą organizację społeczną, której celem statutowym jest ochrona środowiska (art. 3 pkt 16 ustawy). Powyższe przepisy wyraźnie wskazują, że "chęć uczestniczenia" organizacji społecznej musi dotyczyć konkretnego, "określonego" postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Tymczasem wniosek skarżącego A., złożony został w czasie, gdy żadne postępowanie, którego wniosek dotyczył nie było wszczęte, a nawet wniosek w takiej sprawie nie został złożony. Zatem postępowanie wszczęte w sprawie dopuszczenia A. do udziału w postępowaniach wodnoprawnych, które nie miały miejsca było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. Brak było bowiem elementu materialnoprawnego stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać orzeczenia załatwiającego sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. W tej sytuacji organ winien był umorzyć postępowanie, a nie orzec o "niedopuszczeniu A. do udziału w postępowaniach wodnoprawnych prowadzonych przez Starostę [...] dotyczących międzywala rzeki Wisły na terenie powiatu [...]", którego treść może uniemożliwiać A. udział w przyszłości w sprawach tego rodzaju, w których na mocy art. 33 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) zgłosi chęć udziału. Uchybienie to, mające istotny wpływ na wynik postępowania powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie może się ostać i na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.