IV SA 5240/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Sędzia WSA Małgorzata Miron Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dn. [...] stycznia 2002 r.; 2. zasądza od Ministra Kultury na rzecz W. K. kwotę 10,00 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].01.2002 r. Minister Kultury na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzj i o przejęciu na własność Państwa nieruchomości W. T. w miejscowości P., gm. M. W uzasadnieniu stwierdzono, że W. T. był właścicielem nieruchomości o pow. 4,68 ha, z której wydzielił siedlisko i wybudował drewniany dom mieszkalny, kryty blachą, nie wykończony wewnątrz w dacie wybuchu 11 wojny światowej. Opisano skomplikowane losy wojenne właściciela tego majątku i stwierdzono fakt prowadzenia przez Prokuraturę Okręgową w L. postępowania w przedmiocie popełnienia przez ojca skarżącej przestępstwa odstępstwa od narodowości polskiej, które jednak zakończyło się umorzeniem. W tym czasie właściwe organy tj. Powiatowa Komisja Ziemska, Wojewódzka Komisja Ziemska oraz Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydawały kolejne orzeczenia odnośnie nieruchomości W. T. i w konsekwencji Minister orzeczeniem z [...].04.1949 r. uznał, że grunt został przejęty na cele reformy rolnej na podstawie dekretu z dn. 28.11.1945 r. jako faktycznie rozparcelowany. Budynek natomiast został przekazany przez Komisarza Ziemskiego na cele szkolnictwa. Zdaniem organu, wobec faktu, iż w przedmiotowej sprawie nie został wydany żaden akt administracyjny przez Ministra Kultury i Sztuki, a ocena orzeczeń wydanych przez Ministra Rolnictwa leży w kompetencji organów właściwych dla działu rolnictwa, należało postępowanie umorzyć. Wskutek złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dn. [...].10.2003 r. Minister Kultury utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podtrzymał stanowisko, że Minister Kultury nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości W. T. na cele reformy rolnej, a budynek został przekazany Inspektorowi Szkolnemu, a ten podlegał Ministrowi Oświaty. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. - córka W. T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie zwrotu wpisu sądowego. Podniosła, iż wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Ministra, wnioskowała o zbadanie dokumentacji, znajdującej się w zasobach Archiwum Powiatowego w Z. na okoliczność przejęcia budynku przez władze Kultury, co rzutowało na właściwość rzeczową organów administracji. Minister także nie uwzględnił wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków. Nie wskazał także jakie czynności podjął przed wydaniem decyzji z dn. [...].10.2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w wydanych w sprawie decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Sąd stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd zatem poddał ocenie legalność zaskarżonej decyzji nie tylko w aspekcie stwierdzeń i uchybień podniesionych przez skarżącą. Przede wszystkim obowiązkiem organu, do którego został skierowany wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, jest ustalenie przez jaki organ została wydana decyzja badana w postępowaniu nadzorczym. Skarżąca bowiem w swoim wniosku skierowanym do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie określiła jaka decyzja ma być przedmiotem postępowania nieważnośćiowego. W uzasadnieniu jedynie podała, iż parcela w miejscowości P., gm. M., stanowiąca własność jej ojca, została przejęta przez Państwo wraz z budynkiem, który przeznaczono na Dom Kultury. Z tego tytułu wywiodła fakt wydania orzeczenia o przejęciu przez Ministra Kultury i Sztuki. Minister Kultury zatem, mając na uwadze treść art. 157 § 1 kpa winien ustalić organ, który wydał decyzję w zwykłym postępowaniu. Od tego bowiem uzależniona jest właściwość organu uprawnionego do prowadzenia postępowania nieważność iowego, również rzeczowo. Jak wynika natomiast z akt sprawy, o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa orzekał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, którego kompetencje wynikały z art. 3 dekretu z dn. 28.11.1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. nr 57, poz. 321 ze zm.). Co prawda wcześniej nieruchomość była przedmiotem orzeczeń Komisji Ziemskich, jednakże ostatecznie orzeczenie wydał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych. Okoliczność natomiast przekazania protokołem z dn. [...].12.1945 r. budynku na potrzeby domu ludowego nie ma znaczenia, gdyż protokół taki nie jest orzeczeniem lub decyzją, a tylko takie akty mogą być kontrolowane w trybie art. 156 kpa. Wobec powyższego Minister Kultury ustalając, że w sprawie orzeczenie wydał Minister Rolnictwa, a zatem stosownie do art. 157 § 1 kpa organ ten w ramach podziału kompetencji między organami administracji rządowej, jest właściwy do stwierdzenia nieważności - powinien niezwłocznie wniosek skarżącej przekazać do rozpoznania organowi właściwemu (art. 65 § 1 kpa). Przekazanie takie według przepisów kpa obowiązujących do 01.01.2004 r. miało charakter techniczny i nie wymagało wydania postanowienia. Błędnym natomiast było zastosowanie w takim przypadku art. 105 kpa, albowiem nie wystąpiła jakakolwiek przyczyna powodująca bezprzedmiotowość postępowania nieważnościowego. Uchybienie zatem przepisom postępowania, a to błędne zastosowanie art. 105 kpa, jako mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, stanowiło podstawę uchylenia przez Sąd obydwu decyzji wydanych przez Ministra Kultury na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) i art. 135 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.