IV SA 5247/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski (spr), Sędzia NSA Andrzej Gliniecki,, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Aldona Kieler-Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 03.06.2004 sprawy ze skargi E.Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki przybudówki 1) Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...].05.2001 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 10 zł. (dziesięć) złotych z tytułu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E.Z. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] znak: [...] nakazującą rozbiórkę części obiektu budowlanego o wymiarach 3,55 × 8,60 m stanowiącego przybudówkę do istniejącego budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr ewid [...] położonej przy ul. [...] w W. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji powołał fakt przeprowadzenia przez organ I instancji, w dniu 5 grudnia 2000 r. wizji lokalnej na terenie przedmiotowej nieruchomości. W trakcie tych oględzin stwierdzono, że na przedmiotowej działce wybudowano przybudówkę do istniejącego budynku mieszkalnego o wym. 3,55 × 8,60, wiatę o wym. 10,5 ×4,70 m jak też nadbudowano budynek gospodarczy o wym. 15,80 × 4,80. "Na powyższe obiekty inwestor nie uzyskał decyzji pozwolenia na budowę". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji powtórzył argumentację przedstawioną w decyzji z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego "z akt sprawy bezspornie wynika, iż inwestor nie posiada na wymagany obiekt budowlany (...) decyzji pozwolenia na budowę oraz projektu budowlanego stanowiącego jego integralną część". Za sporną kwestię [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał natomiast "termin wybudowania w/w obiektu. Różnice w oświadczeniach stron, a dotyczących tego właśnie faktu są bardzo duże (inwestor twierdzi, iż przybudówka została zrealizowana w 1989 r. natomiast strona skarżąca podnosi, że wiosną 1999 r.)". Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołał się na ocenę materiału dowodowego jaką przeprowadził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] i stwierdził, że "przybudówka została zrealizowana w latach 80, w wyniku pożaru jaki miał miejsce w latach 90 tych uległa ona zniszczeniu, natomiast nowa przybudówka powstała dwuetapowo w latach 1997 i 1999 r. Na w/w roboty budowlane brak jest decyzji pozwolenia na budowę". Organ odwoławczy przyjął za organem I instancji, iż "Inwestor nie wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę i samowolnie przystąpił do robót budowlanych polegających na dobudowie di istniejącego budynku mieszkalnego przybudówki (...). W związku z czym nastąpiło naruszenie przepisów Prawa budowlanego". Przepis art. 28 Prawa budowlanego stanowi bowiem, iż "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (...). [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził w konkluzji, że "brak pozwolenia na budowę, a tym samym naruszenie art. 28 Prawa budowlanego, obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania przepisu art. 48 w/w ustawy". Oznacza to, ze w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego nie może się uchylić od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Wymienioną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] E. Z. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2001 r. znak: [...]. Zarzuciła dokonanie zarówno przez organ I jak i II instancji błędnych ustaleń faktycznych co do terminu oraz sposobu realizacji spornej inwestycji. Zdaniem strony skarżącej "bezspornym jest, że ww. przybudówka powstała w latach osiemdziesiątych, a dokładnie w 1989 r. Bezspornym jest również i to, że w latach dziewięćdziesiątych miał miejsce pożar na nieruchomości skarżącej (dokładnie w 1992 r.). Jednakże w wyniku powyższego przybudówka ta nie spłonęła całkowicie, lecz została częściowo uszkodzona, a następnie wyremontowana". Ponadto w skardze, E. Z. podniosła, że "zarówno Organ I instancji, jak i II instancji dokonały nie tyle swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, ile dowolnego. Pomimo bowiem braku innych dowodów poza oświadczeniami państwa A., nie uznały za wiarygodne dowody przedłożone przez skarżącą". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga E.Z. zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z oczywistym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. Postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności powoływanych przez skarżącą E. Z., zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...]. Nadto uzasadnienia decyzji obu organów nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Sąd stwierdza, iż zgodnie z unormowaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Oznacza to, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. "W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa" (wyrok NSA z 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Podkreślenia wymaga, iż "zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (...), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (...), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści" (wyrok NSA z 4 lipca 2001 r. I SA 1768/99, LEX nr 54171). To, że organ administracji publicznej jest obowiązany na podstawie art. 80 kpa rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego oznacza, że "organ jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy". (Wróbel A., Zakamycze 2000). Podkreślić należy, że w prowadzonym zarówno przez organ I instancji jak i organ II instancji postępowaniu administracyjnym "dokumenty i oświadczenia składane przez stronę (...) korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi z urzędu." ( wyrok NSA z 7 czerwca 2000 r. I SA/Kr 638/98, LEX nr 44386). W sytuacji, gdy w sprawie pojawiły się wzajemnie wykluczające się oświadczenia co do daty wybudowania spornego obiektu oraz okoliczności z nim związanych, obowiązkiem organu I instancji było przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Samo oświadczenie skonfliktowanych ze sobą stron nie może być uznane za dowód w sprawie, który stanowi podstawę ustaleń faktycznych. Należało więc przesłuchać sąsiadów skarżącej i osoby przez nią wskazane w piśmie z dnia 14 grudnia 2000 r. (k. [...]) w charakterze świadków i zeznania ich skonfrontować. Z tych też powodów nie jest możliwa prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nie może ostać się ze względu na brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w związku z tym nie zachodzi również potrzeba ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi. Uczyni to organ I instancji rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.