IV SA 5250/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Asesor WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2005 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał W. K. rozbiórkę szamba betonowego o wymiarach 4,9x3 m, wybudowanego na działce położonej w S. przy ul. [...]. Organ nadzoru budowlanego podczas oględzin w dniu 16 sierpnia 2000 r. ustalił, że na nieruchomości tej znajduje się samowolnie wybudowane szambo, zlokalizowane w odległości ok. 0,5 m od granicy działki S. B., a środek wylotu szamba znajduje się w odległości ok. 2 m od granicy działki. Według oświadczenia W. K. szambo zostało wybudowane w 1978 roku, a według S. B. w roku 1980. Zgodnie z planem zagospodarowania działki, stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. lokalizacja szamba przewidziana była w innym miejscu. Ze względów powyższych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) nakazano rozbiórkę tego szamba. W odwołaniu W. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, zasad postępowania administracyjnego oraz stronniczość rozstrzygnięcia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymał w mocy tę decyzję, odpierając zarzuty W. K. i dodając, iż zarówno § 56 Zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157), jak i § 23 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62), ustalały odległości szamba od granicy działki sąsiedniej, które nie zostały zachowane. Przytaczając treść art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. organ uznał, iż naruszenie nakazanych prawem odległości stanowi o naruszeniu tego przepisu, a zatem nakaz rozbiórki był uzasadniony. Uzasadnione było także nałożenie tego obowiązku na W. K. jako inwestora, pomimo iż twierdzi on, że w 1976 r. tę działkę nabyła jego małżonka, chociaż nie przedłożył na tę okoliczność stosownych dowodów. W. K. złożył skargę na tę decyzję, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach, dodając, że sąsiad przez wiele lat nie kwestionował istniejącego stanu rzeczy, wyraził też ustną zgodę na taką lokalizację szamba, organ zaś w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach. W toku rozprawy skarżący W. K. przedstawił akt notarialny sporządzony przez PBN w P. Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1976 r., z którego wynika, iż działka o nr [...] została przekazana w drodze darowizny A. K. Nadto na okazanym stronom planie zagospodarowania działki, będącym załącznikiem do pozwolenia na budowę z [...] sierpnia 1976 r., skarżący wskazał miejsce w pobliżu granicy działki S. B., na którym, jego zdaniem, jest oznaczone szambo. Wskazane miejsce jest jednak poplamione i mało czytelne. Natomiast S. B. oświadczył, że szambo to nie jest szczelne, nie ma betonowego dna, nie było też na projekcie zlokalizowane w miejscu wskazanym przez skarżącego K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić, lecz z przyczyn innych niż w niej podane. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zważyć przede wszystkim należało, szczególnie wobec treści oświadczeń stron składanych na rozprawie, że stan sprawy nie został w stopniu dostatecznym wyjaśniony przez organy administracyjne, naruszono też przepisy postępowania normujące sposób gromadzenia dowodów. Kodeks postępowania administracyjnego wyznacza tryb uzyskiwania dowodów z dokumentów, oświadczeń stron czy zeznań świadków. Wiarygodnym środkiem dowodowym może być oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. Według tego przepisu, jeżeli dla udowodnienia okoliczności faktycznej nie jest wymagane złożenie zaświadczenia, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W zakresie złożenia wniosku i pouczenia o rygorze powinien mieć zastosowanie art. 9 k.p.a. W przypadku zaś braku wniosku i oświadczenia strony, organ poczynić musi własne ustalenia z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Jest oczywiście też możliwe uznanie każdego dowodu, w tym oświadczenia strony nie popartego rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, do takich jednak dowodów należy podchodzić z ostrożnością, szczególnie, jeśli oświadczenia pochodzą od skonfliktowanych stron, a nie znaj dują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Również zeznanie świadka złożone przed organem, pod rygorem odpowiedzialności karnej posiada walor dowodowy i pozwala na skuteczną ocenę sytuacji faktycznej. Protokół jest zaś jedynie formą opisującą zdarzenie, relacją z czynności, natomiast materialną wartość dowodową oświadczenia, bez względu na jego formę, oceniać należy według art. 75 § 2 i art. 83 § 3 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w świetle konkretnej normy prawnej. Zastosowanie właściwego przepisu jest więc warunkowane prawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Naruszenie art. 7, 10, 77 oraz art. 80 i 81 k.p.a. miało zaś zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie ustalono w tym postępowaniu podstawowych okoliczności wymaganych przez art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Przepis ten, wbrew temu co przyjął organ, nie zobowiązuje do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia naruszenia norm techniczno budowlanych, w tym niezachowania odległości, lecz wymaga jednoznacznego wykazania, że w konkretnej sytuacji naruszenie prawa wywołuje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ ma zatem wykazać niedopuszczalność tego pogorszenia, przy czym jest oczywiste, iż samo niedotrzymanie wymaganych prawem minimalnych odległości nie przesądza jeszcze o skali niedopuszczalności. Inaczej bowiem dla zastosowania art. 37 wystarczyłoby wykazanie niedopuszczalnej prawem odległości, a tymczasem prawo żąda wykazania pogorszenia warunków w sposób nie budzący wątpliwości, co można osiągnąć jedynie przez dogłębną analizę i ocenę skutków naruszenia tych przepisów, m.in. wskazywanych przez osoby zamieszkałe w sąsiedztwie. W postępowaniu należy ustalić okoliczności co do nieszczelności szamba, usytuowanie szamba w stosunku do zabudowy mieszkaniowej, a nie tylko od granic działki, gdyż dopiero ta odległość i stan techniczny szamba mogą mieć wpływ na ocenę przesłanek zawartych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Nadto ustalić należy podmiot, który będzie adresatem decyzji, gdyż z pozwolenia budowlanego z 1976 r. wynika, że adresatem jego była A. K., a z aktu notarialnego wynika, że działka o nr [...] została przekazana jej w drodze darowizny, co może oznaczać, że nabyła wyłączną własność tej nieruchomości. Uzasadnia to w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchylił zarówno decyzję organu II instancji jaki poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.