IV SA 5253/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki As. WSA Bogusław Cieśla (spr.) Protokolant Małgorzata Kuskowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę 7 /IV S A 5253/02 U Z A S A D N I E N I E S.K. w dniu 5 maja 2000 r. wniosła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności następujących decyzji administracyjnych wydanych przez Prezydenta [...] : - z dnia [...] grudnia 1996 r. nakazującej rozbiórkę nadbudowanych części budynku i innych obiektów następnie zmienioną przez Wojewodę [...] dnia [...] lutego 1997 r. - z dnia [...] kwietnia 1997 r. nakazującej rozbiórkę nadbudowanych elementów budowlanych następnie utrzymaną w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r. - z dnia [...] maja 1997 r. nakazującą wykonanie odprowadzenia wód opadowych na własną działkę następnie zmienioną przez Wojewodę [...] dnia [...] lipca 1997r. Jak wynikało z uzasadnienia wniosku przedmiotowymi decyzjami nakazano wnioskodawczyni rozbiórkę określonych części nadbudowy budynku oraz wykonanie odprowadzenia wody . Tymczasem wedle twierdzeń S.K. wskutek realizacji tej nadbudowy nastąpiło trwałe połączenie elementów wskazanych do rozbiórki i legalnie pobudowanych – istniejących wcześniej .W tej sytuacji zdaniem skarżącej powinny być wydane nie nakazy rozbiórki ale decyzje w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego . Wniosek o stwierdzenie nieważności uzasadniała faktem niewykonalności decyzji ,która istniała już w momencie ich wydawania i istnieć będzie cały czas . Według skarżącej wykonanie nakazu rozbiórki skutkowałoby zawaleniem się legalnie pobudowanej części budynku mieszkalnego . Zatem rozbiórka doprowadziłaby do zaistnienia katastrofy budowlanej . Na uzasadnienie tej tezy załączyła do wniosku o stwierdzenie nieważności ekspertyzę budowlaną rzeczoznawców z Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa . Po rozpatrzeniu wniosku S.K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. wydaną na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności . - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 1997 r. Powyższa decyzja po rozpatrzeniu odwołania w trybie art. 127 § 3 kpa została utrzymana w mocy przez ten sam organ decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła S.K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2002 r. w sprawie IV S A 1988/00 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych decyzji . Z uzasadnienia wyroku wynikało , że organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania nieważnościowego na tej podstawie ,że będące przedmiotem postępowania decyzje były już kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny wskutek rozpoznawania skarg . Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie może bowiem opierać się na merytorycznych argumentach braku przesłanek z art. 156 § 1 kpa .Te przesłanki organ bada dopiero w następnej fazie postępowania już po jego wszczęciu . Sad uznał , że organ nadzorczy powinien w tej sprawie wszcząć postępowanie skoro pochodzi od uprawnionego podmiotu a następnie dokonać oceny istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa z uwzględnieniem związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach NSA w ramach rozstrzygnięcia sądowego . Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał [...] września 2002 r. na podstawie art. 157 § 2 oraz 158 § 1 kpa decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. dotyczącej rozbiórki samowolnie zrealizowanej części obiektu budowlanego stanowiącego rozbudowę łączącą istniejący budynek mieszkalny i zaplecze pawilonu handlowego z budynkiem gospodarczym w jeden obiekt zespolony. W uzasadnieniu stwierdzono, że kwestionowane decyzje badane były w toku postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny , który potwierdził ich zgodność z prawem .Wyrokiem z dnia 29 stycznia 1998 r. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku w sprawie SA Bk 387/97 oddalił skargę S. K. na decyzję rozbiórkową z dnia [...] lutego 1997 r. W tej sytuacji zdaniem organu wykazane zostało bezspornie że kwestionowane decyzje nie są dotknięte wadami nieważności natomiast argumentacja wskazana we wniosku nie stanowi o istnieniu przesłanki nieważności tych decyzji . Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła ,że w sprawie nie może być mowy o związaniu orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 30 ustawy o NSA bowiem związanie to dotyczy tej samej sprawy pod względem przedmiotowym i podmiotowym . Natomiast aktualnie żądania skarżącej są inne niż były w sprawach rozpoznawanych przez Sąd . Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. - nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2002 r. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał ,że orzeczenia NSA sprowadzają się do badania zaskarżonych decyzji z prawem i skoro sąd oddalił skargę to potwierdził tym samym zgodność z prawem zaskarżonej decyzji a zatem związanie treścią art. 30 ustawy o NSA miało w tym postępowaniu miejsce . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. K. podniosła ,że organ niewłaściwie powołał się na art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym bowiem związanie organu wyrokiem dotyczy tej samej sprawy natomiast żądanie w tej sprawie było inne niż w sprawach dotyczących rozbiórki. Nadto skarga zarzuca brak ustosunkowania się organu do przesłanki nieważności wskazanej we wniosku - to jest niewykonalności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny , zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna . Podstawowym zagadnieniem w sprawie jest kwestia związania organu administracji wyrokiem Sądu oddalającym skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę. Organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję rozbiórkową organu I instancji powołując się na związanie określone w art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. – przepis obowiązujący w dacie wydawania decyzji, obecnie zastąpiony przez art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Skarga zarzuca brak takiego związania w sprawie a co za tym idzie niemożność powoływania się na tę okoliczność jako podstawę odmowy stwierdzenia nieważności . Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o jakiej mowa w powołanym przepisie, dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję organu odwoławczego zmieniającą decyzję o nakazie rozbiórki wyraził w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 1998 r. S A /Bk 387/97 następujący pogląd prawny: " .... skarżąca popełniła samowolę budowlaną ponieważ wykonała roboty budowlane wykraczające poza zakres pozwolenia budowlanego, .....w świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził ,że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem ....". Nadto wypowiedział się co do prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepis art. 48 Prawa budowlanego Stanowisko Sądu oceniające przedmiotową decyzję rozbiórkową jest jasne i zrozumiałe . Sąd uznał ,że decyzja jest zgodna z prawem a zastosowany przepis prawa materialnego jest prawidłowy. Ocena zgodności z prawem zawiera w sobie element stwierdzenia braku wad prawnych kontrolowanej decyzji w tym zwłaszcza wad kwalifikowanych , które Sąd uwzględnia zawsze bez względu na zarzuty skargi . Nie jest zasadne twierdzenie skarżącej jakoby sprawa rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu o sygnaturze S A /Bk 387/97 była inną sprawą ( w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA) niż o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. Obie sprawy dotyczą bowiem kontrolowania tej samej decyzji w takim samym stanie faktycznym. Przy czym postępowanie nieważnościowe koncentruje się jedynie na badaniu istnienia wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa . Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 1999 r. w sprawie II S A 1926/98 LEX nr 46258 stwierdził ,że " użyty w kontekście art. 30 ustawy o NSA zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej (art. 16 ustawy o NSA), która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej (art. 20 ustawy o NSA). Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego." Także w świetle tego orzeczenia nie sposób uznać , że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę jest inną sprawą niż sprawa wcześniej rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi na decyzję rozbiórkową . Obie bowiem dotyczą tego samego zagadnienia – zgodności zaskarżonej decyzji z prawem . Przepis art. 30 ustawy o NSA miał charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogli pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Dlatego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a zarzuty skargi bezzasadne . Z przyczyn wyżej wskazanych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) Sąd skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.