IV SA 596/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek asesor WSA Małgorzata - Małaszewska - Litwiniec Protokolant Grażyna Dalba po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie uchyla zaskarżoną decyzję Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] maja 2002 r. powołując się na art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie wszczęte na żądanie H.K. w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie przez G.J. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w czasie wizji lokalnej nie stwierdzono zasypania rowu przydrożnego przebiegającego wzdłuż posesji G.J., który to rów miał być przez nią zasypany ziemią według twierdzeń H.K. i co miało być powodem zalewania wodami opadowymi jego posesji. Organ powołując się na art. 29 ust. 3 ustawy a dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne stwierdził, że wójt gminy w drodze decyzji może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Skoro w sprawie niniejszej nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie (G.J. nie zasypała rowu przydrożnego), to postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Odwołanie od decyzji wniósł H.K.. W odwołaniu wnosił o ponowne przeprowadzenie wizji lokalnej i nakazanie przekopania rowu odpływowego pomiędzy budynkiem G. J. i jego, co ułatwiłoby odpływ wód opadowych. Nadto podnosi, że J. "wyrównała" swoje podwórko ze spadkiem na jego posesję i wody opadowe z podwórka zalewają jego zabudowania gospodarcze i że zawalona ziemią rura przepływowa pod mostkiem na rowie przydrożnym, utrudnia przepływ wody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne winno zmierzać do spowodowania zawarcia ugody przez właścicieli sąsiadujących gruntów i że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zrealizować postanowienie zawarte w protokole rozprawy administracyjnej w pkt uwagi i rozważyć uzyskanie opinii rzeczoznawcy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł H.K.. W skardze ponowił zarzut, że G. J. zawaliła ziemią rów przydrożny, co powoduje zalewanie wodami opadowymi jego posesji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn niż podnosi skarżący. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z brzmieniem tego artykułu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie NSA i w doktrynie podkreśla się, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, z których wynika, że nie stwierdzono naruszenia stanu wód na gruncie przez G. J., co zarzucał H.K. i nie wskazuje jakie czynności wyjaśniające należy dodatkowo przeprowadzić, których brak uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien zrealizować postanowienia zawarte w protokole rozprawy w pkt - uwagi, nie może być ocenione jako wskazanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zwłaszcza, że organ nie wykazał czy i jaki związek zachodzi pomiędzy realizacją tych postanowień (są to prośby organu o konserwację rowu przez G.J., i nie pogłębianie rowu przez K.), a rozstrzygnięciem sprawy. Również sugestie organu iż należy rozważyć uzyskanie opinii rzeczoznawcy bez wskazania na jakie okoliczności dowód ten należałoby dopuścić nie spełnia przesłanki z art. 138 § 2 kpa. Takie uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa i powoduje, że w istocie nie jest jasne z jakich przyczyn organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Uzasadnienie to również z innych przyczyn jest wadliwe. Organ w żadnym stopniu nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a był do tego zobligowany. Nadto nie rozważył, że decyzją w trybie art. 29 ust. 3 prawa wodnego organ może zobligować właściciela gruntu który spowodował zmianę stanu wody na gruncie szkodliwie wypływającej na grunty sąsiednie do przywrócenia stanu poprzedniego. Skarżący zarzuca zasypanie przydrożnego rowu i rury przepustowej pod mostkiem, przy czym z akt nie wynika, czy zobowiązanie o jakim mowa w powyższym przepisie może być nałożone na G.J. Prawo wodne w art. 30 przewiduje możliwość uregulowania zmiany stanu wody na gruncie i drodze ugody właścicieli gruntów, ale brak ugody nie uzasadnia wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 kpa. Z powyższych względów wobec oczywistego naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art. 107 § 3 kpa należało na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 02. 153. 1270) uchylić zaskarżoną decyzję.