IV SA 602/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska (spr.), Sędziowie WSA Mirosława Kowalska, As. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. i A. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. i A. C. kwotę 400 zł (czterystu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].03.2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. H. – uzyskanie opinii dotyczących użytkowania warsztatu blacharskiego i mechaniki samochodowej położonego w J. ul. [...] od Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego, Inspektora Ochrony Środowiska, Zarządu [...] Parku Krajobrazowego i rzeczoznawcy ds. BHP i Ergonomii. Jeżeli uzyskane opinie będą pozytywne nakazał opracować inwentaryzację architektoniczno-budowlaną wraz z oceną stanu technicznego oraz planem zagospodarowania działki. Jako podstawę prawną wskazał art. 51 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji podał, że w związku z wstrzymaniem użytkowania budynku, w którym samowolnie zmieniono sposób użytkowania z gospodarczego na warsztat blacharski i mechaniki samochodowej inwestor winien przedstawić w/w opinie i inwentaryzację architektoniczno-budowlaną. Dodał też, że w/w obiekt położony jest na terenie oznaczonym symbolem [...] – przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne wraz z rzemiosłem nieuciążliwym lub mało uciążliwym. Ponieważ w warsztacie jest tylko 1 stanowisko nie zalicza się on do tych, które mogą pogorszyć stan środowiska (rozporządzenie Ministra O Ś Z N i L z dnia 14.07.1998 r.). W złożonym od w/w decyzji odwołaniu W. C. domagając się jej uchylenia podniosła, że uważa iż warsztat ten jest obiektem uciążliwym. Cięcie karoserii, piłowanie blach powodują hałas i zanieczyszczenie powietrza. Próba zalegalizowania warsztatu jest sprzeczna z art. 5 ust. 2 pkt 3 – Prawa budowlanego. Decyzją z dnia [...].01.2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu w/w odwołania, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i "na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w zw. z art.71 ust. 3 Prawa budowlanego nakazał: - opracowanie inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej warsztatu blacharskiego i mechaniki samochodowej zlokalizowanego w J. przy ul. [...], wraz z oceną stanu technicznego praz inwentaryzację powykonawczą, - uzyskanie opinii dotyczących możliwości użytkowania warsztatu blacharskiego i mechaniki samochodowej a) Powiatowego Inspektora Sanitarnego b) Inspektora Ochrony Środowiska c) Zarządu [...] Parku Krajobrazowego d) rzeczoznawcy ds. BHP i Ergonomii e) dostarczenie protokołu kominiarskiego". W uzasadnieniu w/w decyzji stwierdził, że "organ I instancji powinien wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w zw. z art. 71 ust. 3 – Prawa budowlanego". W przedmiotowej sprawie miała miejsce samowolna zmiana sposobu użytkowania garażu na warsztat samochodowy, połączona z wykonaniem robót budowlanych. Wobec tego należało zastosować przepisy zawarte w rozdziale VI Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów inwestora A. H. wyjaśnił, że " w przypadku oceny właściwości samowolnie zmienianego sposobu użytkowania nieruchomości krąg stron będzie inny niż w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej z uwagi na inny rodzaj naruszenia interesu osób trzecich, a co za tym idzie będzie on obejmował również osoby będące właścicielami nieruchomości, które nie graniczą bezpośrednio z nieruchomością, której dotyczy postępowanie (...). Na tym etapie postępowania organ odwoławczy nie ma możliwości stwierdzenia, czy taka sytuacja ma miejsce w rzeczywistości". Na powyższą decyzję ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpili W. i A. C. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji zarzucili jej niezgodność z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego a ponadto naruszenie ich uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 ust. 6 – Prawa budowlanego. Brak jest również uzgodnienia zmiany przeznaczenia z właściwym konserwatorem zabytków. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy stwierdzić, że na zasadzie art. 97 § 1 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn zm.) niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Rozpatrując zarzuty skargi Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać albowiem została wydana z naruszeniem art. 127 i 138 § 1 pkt 3 kpa, a także art. 51 ust. 1 pkt 2 - Prawa budowlanego. 1. W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek wniesienia środka zaskarżenia przez legitymowany podmiot. Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu a jedynie wtedy kiedy strona skorzystała z uprawnienia do wniesienia odwołania. Stąd też przed przystąpieniem do rozpatrzenia odwołania organ II instancji powinien przede wszystkim ustalić czy osoba występująca z odwołaniem posiada przymiot strony. Uwzględniając powyższe należy zauważyć, iż niedopuszczalnym było zawarte w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że na aktualnym etapie postępowania organ odwoławczy nie miał możliwości dokonania oceny czy W. C. ma interes prawny do występowania w niniejszej sprawie z odwołaniem. Tym bardziej, że uprawnienia odwołującej się W. C. do występowania w charakterze strony zostały zakwestionowane przez inwestora. W tej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany był wyjaśnić sprawę w/w zakresie i dać temu wyraz w zawartych w uzasadnieniu decyzji ustaleniach oraz rozstrzygnięciu. Ewentualne nie przyznanie odwołującej się W. C. praw strony spowodowałoby konieczność umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Już tylko z tej przyczyny zaskarżona decyzja nie mogła się ostać jako wydana z naruszeniem art. 127 i art. 138 § 1 kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy. 2. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego decyzja nie mogła ograniczać się do nakazania inwestorowi przedstawienia określonej dokumentacji, ale również wskazać konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. 3. Już tylko ubocznie należy zauważyć, że zupełnie niezrozumiałe jest uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i wydanie następnie identycznego rozstrzygnięcia. Niepowołanie przez organ I instancji jako podstawy prawnej obok art. 51 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego art. 71 – cytowanej ustawy wymagało co najwyżej zmiany decyzji w tej części przez powołanie również art. 71 – Prawa budowlanego. Uwzględniają powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.