IV SA 620/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, , Sędziowie NSA Halina Kuśmirek, As. WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Anna Kuklińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku 7/IV S A 620/03 U Z A SA D N I E N I E Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał P.K. rozbiórkę budynku mieszkalno-gospodarczego o wym. 5,25 x 18 m wybudowanego na działce przy ulicy [...] w J. Jak wynikało z uzasadnienia postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek B.S. właścicielki sąsiedniej nieruchomości .W dniu 20 sierpnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę w wyniku której stwierdzano ,że roboty budowlane prowadzone były w latach 2001 – 2002 bez pozwolenia na budowę . Budynek posiada użytkowe poddasze , dach pokryty jest papą .W dniu kontroli budynek był w stanie surowym zamkniętym . Inspektor ustalił nadto ,że część obiektu zrealizowano na istniejących fundamentach pozostałych po rozbiórce starego drewnianego domu . Poza tym część starego budynku została obudowana murami nowego budynku i jest użytkowana . Organ uznał ,że roboty budowlane polegały na odbudowie , nadbudowie , rozbudowie i modernizacji istniejącego budynku mieszkalnego i były samowolą budowlą . Od decyzji nakazującej rozbiórkę odwołał się P.K. i wskazał na swoją trudną sytuację życiową ( wychowanek domu dziecka ) i finansową . Co do inwestycji to podniósł , że nakazana rozbiórka uniemożliwi mu zamieszkanie w starej dawnej części , która została obudowana nowymi murami. Nadto podniósł , że właścicielem działki jest jego dziadek a zatem według niego decyzja została źle skierowana . [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy .Organ odwoławczy stwierdził że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego, a w zakresie rozstrzygnięcia był związany treścią art. 48 prawa budowlanego . Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył P.K. . Podniósł złą sytuację życiową w jakiej się znalazł po opuszczeniu domu dziecka . Wskazał ,że budynek wzniesiony został na starych fundamentach pozostałych po części drewnianego domu istniejącego poprzednio. Ponadto , że część drewnianych ścian została obudowana pustakami z gazobetonu i wykonano strop , który stanowi zadaszenie także dla starego drewnianego budynku. W skardze nie kwestionował faktu samowoli budowlanej ale konieczność rozbiórki całego obiektu także starych fundamentów mimo że istniały wcześniej . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie . Fakt popełnienia samowoli budowlanej nie budzi w tej sprawie wątpliwości i został przyznany przez samego inwestora to jest P. K.. Nie budzi również wątpliwości w świetle art. 52 Prawa budowlanego ,że nakaz rozbiórki został prawidłowo skierowany do inwestora mimo, że właścicielem nieruchomości jest jego dziadek. Jednakże należy zwrócić uwagę na brzmienie sentencji decyzji . Organ I instancji wydał nakaz rozbiórki dotyczący budynku mieszkalno – gospodarczego o wymiarach 5,25 x 18 m . Tak sformułowany nakaz oznacza w tej sprawie ,że rozbiórką objęta ma być cała inwestycja . Tymczasem jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu 20 sierpnia 2002 r. część przedmiotowego budynku stoi na starych fundamentach. Nadto część starego drewnianego budynku mieszkalnego została obudowana murami nowo wznoszonego budynku i jest użytkowana . Wydany w tym brzmieniu nakaz byłby zasadny w przypadku ustalenia, że cały (od podstaw) obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie można jednak nakazać rozbiórki całego obiektu w przypadku ustalenia, że pewna jego część istniała poprzednio, lub że obiekt został rozbudowany i nadbudowany . Zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 48, można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis ten ma charakter restytucyjny, a nie represyjny (karzący z nawiązką ponad to, co zostało wybudowane z naruszeniem prawa). Istotą jego jest przywrócenie do poprzedniego stanu ( wyrok NSA w Warszawie z 17 kwietnia 2000 r. IV SA 394/98 OSP 2001/7-8/107 ) . Decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, bowiem organ orzekł o rozbiórce całego budynku, podczas gdy z samych jego ustaleń wynikało, że doszło do przebudowy obiektu istniejącego, a zatem z mocy tego przepisu organ mógł orzekać wyłącznie o rozbiórce tych robot budowlanych, które zostały zrealizowane bez pozwolenia na budowę, a nie całego budynku. Na tym tle przypomnieć trzeba ,że rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji jest jednym z najistotniejszych elementów każdej decyzji administracyjnej. Musi więc ono być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny, jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Obowiązek ten powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Jest to niezbędne ze względu na ewentualną potrzebę poddania takiej decyzji wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym. W rozpoznawanej sprawie podczas oględzin nie sporządzono szkicu sytuacyjnego określającego wygląd przedmiotowego obiektu z uwzględnieniem istniejących części budynku a zwłaszcza sposobu ich połączenia z nowym obiektem co jest istotne wobec zapisu protokołu iż " część przedmiotowego obiektu zrealizowana jest na starych istniejących fundamentach pozostałych po częściowej rozbiórce starego budynku mieszkalnego... część starego drewnianego budynku mieszkalnego nadal istnieje i jest użytkowana i została obudowana murami nowo wznoszonego budynku. " Organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę wskazuje , że doszło także do rozbudowy i modernizacji istniejącego budynku . Jednak przedmiotem nakazu rozbiórki jest cały budynek , co wobec powyższych ustaleń może prowadzić do niemożności prawidłowego jej wykonania w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji należy ocenić, że do wydania decyzji obu instancji doszło z istotnym naruszeniem art. 7 i 77 kpa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie . Sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona mimo to organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy . Przy ponownym rozpatrzeniu organ I instancji winien jednoznacznie ustalić, jaka część budynku którego rozbiórkę nakazał została wykonana w ramach samowoli budowlanej a jaka istniała już poprzednio . Po takim ustaleniu ewentualnym nakazem rozbiórki nie powinny być objęte stare poprzednio istniejące elementy konstrukcyjne budynku drewnianego . Skoro zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił wyżej wymienione decyzje. Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt II wyroku.