IV SA 631/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, Sędziowie NSA Anna Żak, WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania I. Ś. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2002 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 1999 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął, na wniosek I. Ś., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], wydanej na podstawie art. 51 ust. 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, nakazującej I.Ś. rozbiórkę ogrodzenia wykonanego z płyt eternitowych usytuowanego na działce przy ul. [...] w K. – jako wykonanego niezgodnie z przepisami wykonawczymi – rozporządzenie w sprawie warunków technicznych § 42. Organ I instancji odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji uznając, iż jest ona zgodna z prawem i nie jest obarczona żadną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W wniesionym odwołaniu skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r., w którym orzeczono o niezgodności § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co jej zdaniem uzasadnia twierdzenie, iż decyzja organu stopnia podstawowego rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Analizując zebrany w sprawie materiał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, co do braku podstaw stwierdzenia nieważności wydanego nakazu rozbiórki. Wskazał jednocześnie w uzasadnieniu, iż na podstawie art. 145a kpa strona może żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł pełnomocnik I.Ś. zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. § 42 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. oraz prawa procesowego – art. 156 § 1 pkt 2 kpa – poprzez rozpoznanie wniosku stwierdzenie nieważności w trybie przepisów o wznowienie postępowania oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 1999 r. W uzasadnieniu podał, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r. orzeczono o niezgodności § 42 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, a zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wadliwa. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż przepis ten jest niezgodny z ustawą od dnia wejścia w życie, bowiem wyrok ma charakter deklaratoryjny. Nadto wskazał, iż wnioskodawczyni złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 1999 r., organy obu instancji zaś powołują się na przepisy o wznowieniu postępowania, co rodzi ten skutek, iż rozpoznano wniosek strony niezgodnie z żądaniem i przesądza o wadliwości tych decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia pełnego między działkami, wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym, nadzwyczajnym postępowaniem mającym na celu stwierdzenie, czy kontrolowana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Badając zatem, w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, zaistnienie przesłanek z art. 156 § 1 kpa organy administracji publicznej winny dokonać wnikliwej oceny decyzji, o której wzruszenie wystąpiono. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że na budowę przez skarżącą spornego ogrodzenia nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia. Jak to bowiem ustalił w czasie wizji lokalnej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], ogrodzenie to wybudowano między działkami, a jego wysokość wynosiła 1,85m. nakazując, kontrolowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją, rozbiórkę tego ogrodzenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego organ przyjął, że wybudowane ono zostało niezgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r., nr 10, poz. 46), gdyż jest to ogrodzenie pełne z płyt eternitowych, bez prześwitów umożliwiających naturalny przepływ powietrza. Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej organy obu instancji uznały ją za zgodną z prawem, wskazując jednocześnie na możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z ustawą na podstawie którego została wykonana. Stanowiska tego nie można w pełni podzielić. Orzeczenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego rozbiórki ogrodzenia, którego wybudowanie pozostaje z woli ustawodawcy poza regulacją przepisów Prawa budowlanego, nastąpiło w ocenie Sadu z obrazą tego przepisu. Organy pominęły bowiem całkowicie cel regulacji zawartej w art. 50 i 51 Praw budowlanego. Przepisy te mają na celu legalizację samowoli budowlanej, a nie doprowadzenie do rozbiórki. Dopiero wówczas, gdy wznoszonego obiektu nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, bądź inwestor nie wykona nałożonych decyzją obowiązków, można nakazać rozbiórkę. W niniejszej sprawie istniały możliwości doprowadzenia wykonanego ogrodzenia do stanu zgodnego z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Odmawiając, skarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją I instancji, stwierdzenia nieważności orzeczonego nakazu rozbiórki naruszono podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 77 kpa, zobowiązujące organy administracyjne do kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym, ustalenia prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Wskazać dodatkowo należy, iż nie bez znaczenia przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r., stwierdzające niezgodność § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia prawa procesowego tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, Sąd uznał go bezzasadny. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż organ I instancji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na wniosek skarżącej wszczął w dniu [...].07.2002 r. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 1999 r., nakazującego rozbiórkę ogrodzenia, a następnie decyzję z dnia [...] września 2002 r. wydaną na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.