IV SA 719/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki NSA Halina Kuśmirek, Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i E.P. na decyzję Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. II. stwierdza nieważność postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] października 1995 r. nr [...] oraz postanowienia Wójta Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. nr [...] III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. dotyczącej wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że inwestorka Ł.K. pismem z dnia 23.02.1994 r. zgłosiła do użytkowania budynek mieszkalny, po zakończonej jego budowie na działce nr [...] w J.. Potwierdzając przyjęcie zgłoszenia Urząd Gminy w [...] zobowiązał inwestorkę do wykonania studzienki zanikowej i rozwiązania kwestii odprowadzania wód deszczowych. Następnie Wójt Gminy w [...] z urzędu postanowieniem z dnia [...].10.1995 r. wznowił postępowanie dotyczące przyjęcia zgłoszenia do użytkowania w/w budynku mieszkalnego, dokonanego przez Ł.K., budynku wzniesionego na działce nr ew. [...] w J. Decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r. wójt Gminy w [...] nakazał Ł.K. usunięcie nieprawidłowości związanych z odprowadzeniem wód deszczowych, a postanowieniem z dnia [...].06.1997 r. umorzył postępowanie w sprawie gospodarki ściekowej na działce nr ew. [...] w J. Decyzją kolejną z dnia [...] września 1999 r. Wójt Gminy w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyjęcia zgłoszenia do użytkowania w/w budynku mieszkalnego. Pismem z dnia 17.09.2002 r. małż. P. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji o prawidłowości i zgodności z prawem odbioru budynku w J.[ na działce nr ew. [...] przy ul. [...]. Organ Wojewódzki odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Wójta Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. – z uwagi na upływ 5-letniego okresu od daty jego wydania i odbioru protokołu. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że decyzja jest wadliwa i dlatego uchylił ją. Zgodnie z art. 150 § 1 kpa organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W sprawie niniejszej postanowienie wydał Wójt Gminy [...] dnia [...].06.1997 r. Wniosek małż. P. uznany jako wniosek o wznowienie postępowania winien rozpoznać Wójt Gminy w [...] a nie Wojewoda [...]. W skardze na decyzję organu odwoławczego, E. i E.P. wnosili o sprawdzenie przez Sąd zgodności z prawem budowlanym odbioru do użytkowania budynku mieszkalnego Ł.K., na działce przy ul. [...] w J. Skarżący podnosili, że sprawa nie została rzetelnie zbadana przez organy administracji i nie odpowiedziano im na zadane pytania skierowane zarówno dp Urzędu Wojewódzkiego – Oddział zamiejscowy w [...], jak i do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (pismo z dnia 17.09.2002 r.). W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko z decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (...). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi ani jej wnioskami i władny jest wyeliminować zaskarżoną decyzję z przyczyn innych niż zarzuty podnoszone w skardze. W sprawie niniejszej Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Wójta Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia przez Ł.K. do użytkowania budynku mieszkalnego i rozwiązania gospodarki ściekowej na działce nr ew. [...] w J. przy ul. [...]. Wznowienia tego postępowania domagali się skarżący E. i E. małż. P. Z ustaleń organu wynika, że inwestorka Ł.K. po zakończeniu budowy domu mieszkalnego na opisanej działce pismem z dnia 23 lutego 1994 r. poinformowała o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego. Uczyniła to pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obowiązującej w dacie zakończenia budowy. Zgłoszenie budynku do użytkowania miało na celu jedynie ustalenie, czy wzniesiony obiekt spełnia wymagania jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane. Obowiązek taki nakładały na inwestora przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Środowiska z dnia 20.02.1975 r. "w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego" (Dz. U. 75.8.48), tj. § 32 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i art. 54 w/w aktu. Organ administracji – Wójt Gminy w [...] pismem z dnia [...] marca 1994 r. potwierdził przyjęcie zgłoszenia. Należy zauważyć, że zgłoszenie do użytkowania budynku mieszkalnego po zakończeniu procesu budowlanego nie wymaga wydania przez organ żadnej decyzji administracyjnej i nie stanowiło jej pismo organu, potwierdzające przyjęcie zgłoszenia, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Należy wiec uznać, że zgłoszenie do użytkowania budynku po wybudowaniu stanowi czynność prawną przewidzianą wskazanymi przepisami, nie wszczynającą postępowania administracyjnego wymagającego orzekania w drodze indywidualnej decyzji administracyjnej, kończącej to postępowanie. Nie mają więc do tej czynności odniesienia przepisy postępowania o wznowieniu postępowania określone art. 145 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie (...) jeżeli zaistnieją przesłanki określone w pkt 1-8 kpa. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie była nigdy wydana decyzja ostateczna i nie zaistniała żadna z wymienionych przesłanek. Zatem postanowienie Wójta Gminy w [...] z dnia [...] października 1995 r. o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyjęcia zawiadomienia Ł. K. o użytkowaniu budynku mieszkalnego zrealizowanego na jej działce nr [...] w J., wydane zostało bez tytułu prawnego. Uzasadnia to ocenę, że jest ono dotknięte wadą nieważności w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tak wydane nieważne postanowienie o wznowieniu postępowania skutkuje że wada nieważności dotknięte są wszystkie wydane na jego podstawie pozostałe orzeczenia, związane przedmiotowo z kwestią zgłoszenia do użytkowania budynku mieszkalnego Ł. K.. Dotyczy to postanowienia Wójta Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. o umorzeniu postępowania w sprawie rozwiązań gospodarki ściekowej budynku mieszkalnego Ł.K. na działce nr [...] w J. Na marginesie zauważyć należy, że organ w sposób niedopuszczalny w postanowieniu o wznowieniu postępowania, wydanym na podstawie art. 149 § 1 kpa, nałożył na inwestorkę obowiązki z art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz zobowiązał do uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Tak wydane postanowienie w trybie art. 149 § 1 kpa jest również dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 wraz z art. 149 § 1 kpa. Skoro instytucja wznowienia postępowania nie ma zastosowania do zgłoszenia budynku mieszkalnego do użytkowania po zakończeniu budowy, jakiego skutecznie dokonała inwestorka Ł.K., to Wojewoda [...] z obrazą art. 149 § 3, art. 150 § 2 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa przeprowadził postępowanie merytoryczne w sprawie i wydał decyzję odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 146 § 1 kpa z tej przyczyny, że od wydania postanowienia Wójta Gminy w [...] z dnia [...].06.1997 r., umarzającego postępowanie, upłynęło 5 lat. Decyzja ta została wydana z naruszeniem wskazanych przez organ przepisów procesowych. Także zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest wadliwa, bowiem dokonała merytorycznej oceny decyzji Wojewody [...] w aspekcie przepisów dotyczących wznowienia postępowania. Z treści uzasadnienia wynika, iż organ ten dopuścił wznowienie postępowania, dotyczące zgłoszenia do użytkowania, wybudowanego pod rządami prawa budowlanego z 1974 r. budynku mieszkalnego. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjne nastąpiło z tej przyczyny, że decyzję o odmowie wznowienia wydał niewłaściwy organ, tj. Wojewoda a powinien wniosek o wznowienie rozpoznać wg organu odwoławczego Wójt Gminy w [...]. Jest to stanowisko błędne w świetle wywodów Sądu o niedopuszczalności wznowienia postępowania, którego nie kończyła żadna decyzja administracyjna a ograniczonego wyłącznie do zgłoszenia budynku do użytkowania. W świetle powyższych okoliczności należało uchylić decyzję zaskarżoną, jak i decyzję pierwszoinstancyjną. Zwrócić w ty miejscu należy uwagę, że wnikliwa lektura pisma skarżących małż. P. z dnia 17 września 2002 r. prowadzi do wniosku, iż nie jest to żądanie wznowienia postępowania dotyczącego "odbioru budynku po zgłoszeniu użytkowania" v- jak to uznały organy obu instancji. Treść pisma sprowadza się do zadania organowi kilkunastu pytań, na które autorzy oczekiwali odpowiedzi po wyjaśnieniu. Pytania skierowane zostały do Kierownika Wydziału Architektury, Gospodarki przestrzennej – T.R. i tylko do wiadomości Wojewody [...]. Zakończenie tego pisma słowami "Oczekujemy na odpowiedzi w trybie ustawowym" zdaje się wskazywać, że pismo to wystosowane zostało do organu w trybie skargowym (art. 227 kpa). Żaden z organów nie dokonał oceny pisma, uznając je niezasadnie jako wniosek o wznowienie. Wymowne jest w tej kwestii stanowisko skarżących podniesione w treści skargi, gdzie zaznaczają, iż organy nierzetelnie wyjaśniły ich sprawę i nie udzieliły odpowiedzi na postawione pytania, skierowane do Kierownika R. Niedopuszczalność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie nakazywała rozpatrzenie pisma skarżących z dnia 17.09.2002 r. wyłącznie w trybie skargowym. W podsumowaniu powyższych rozważań, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1c i ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.