IV SA 73/03
WyrokWSA w Warszawie2004-03-30
Skład orzekający: Sędzia NSA C. Socha, As. G. Czerwiński (spr.), NSA B. Walentynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego, rozpatrując sprawę dotyczącą doprowadzenia samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, są zobowiązane do zbadania wpływu tego obiektu na nieruchomości sąsiednie, w tym potencjalnych zakłóceń w funkcjonowaniu instalacji grzewczych, czy też takie kwestie powinny być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego, rozpatrując sprawę doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, muszą odnieść się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę, w tym tych dotyczących wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Pominięcie takich zarzutów, zwłaszcza gdy mogą one wskazywać na naruszenie przepisów prawa budowlanego lub wpływać na możliwość korzystania z nieruchomości, stanowi naruszenie przepisów KPA (art. 7 i 77) i uniemożliwia sądowi dokonanie kontroli legalności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała M. B. wykonanie czynności w celu doprowadzenia samowolnie wzniesionego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca podnosiła, że decyzje organów nie uwzględniły jej zarzutów dotyczących wpływu wysokości budynku na jej nieruchomość, w tym utraty ciągu kominowego i ulatniania się dymu i czadu, co uniemożliwia jej korzystanie z instalacji grzewczej. Skarżąca kwestionowała również rzetelność ekspertyzy technicznej, na której oparte były decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA C. Socha, Sędziowie As. G. Czerwiński (spr.), NSA B. Walentynowicz, Protokolant E. Kapłańska, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wykonania czynności w celu doprowadzenia o do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. M. 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1998 roku Nr [...] Kierownik Urzędu rejonowego w S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce gruntu o nr ewidencyjnym [...] położonej w S. przy ul. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. W oparciu o tę decyzję inwestor zrealizował budynek w stanie surowym.
Decyzją z dnia [...] października 2001 roku Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 106 poz. 1 126 z 2000 roku ze zmianami) nakazał M. B. wykonanie czynności niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem prowadzonej inwestycji. Czynności te polegać miały na:
a) ścisłym wykonaniu zaleceń wynikających z przedłożonej w Inspektoracie
w dniu 26 kwietnia 2002 roku ekspertyzy technicznej dotyczącej więźby
dachowej, stropów międzypiętrowych, podciągu na I piętrze opisanych w punkcie 6 p.n. "Analiza wyników przeprowadzonych obliczeń i zalecenia",
b) likwidacji wszystkich otworów okiennych w ścianie spornego budynku
od strony działki nr ewidencyjny [...]. będącej własnością J. D.,
poprzez zamurowanie tychże otworów bloczkami szklanymi typu luxfer,
przy czym roboty poprawkowe doprowadzające konstrukcję budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i normami oraz ze sztuką budowlaną, w części opisanej w punkcie 6 ekspertyzy powinny być prowadzone bezwzględnie pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane.
Wymienione czynności doprowadzające budynek mieszkalny do stanu zgodnego z przepisami miały być wykonane w terminie 4-ch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. M. podnosząc zarzut. że zalecenia jakie zostały wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są niewystarczające dla doprowadzenia budynku do stanu zgodności z prawem, albowiem usytuowanie i kubatura budynku realizowanego przez M. B. uniemożliwia korzystanie z jej budynku. W odwołaniu D. M. odwołała się też do argumentów zawartych w jej wcześniejszych pismach kierowanych do organów administracji w sprawie budowy prowadzonej przez M. B. Z pism tych wynika, że D. M. twierdzi, że budynek z uwagi na swą wysokość spowodował utratę ciągu komina jej domu i ulatnianie się dymu i czadu do pomieszczeń mieszkalnych.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając zawartą w niej argumentację Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Na powyższą decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła D. M. Skarżąca podniosła zarzut, że ekspertyza w oparciu o którą wydana została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest niepełna gdyż nie obejmuje otoczenia i brak jest w niej omówienia aspektów związanych z problematyką procesu budowlanego dotyczącego konkretnej sprawy. Ekspertyza ta ogranicza się wyłącznie do samej bryły budynku gdy tymczasem bryła budynku w tym jego wysokość wpływa na otoczenie oraz obiekty i urządzenia sąsiednie. Uniemożliwia to jej ogrzewanie mieszkania i tym samym możliwość normalnego jego użytkowania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem tj. z przepisami ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz.414 ze zm.). przepisami wykonawczymi do tej ustawy, oraz z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek działań D. M. Zażądała ona od organów administracji publicznej ochrony swoich interesów. Tymczasem ani Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, ani Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie odnieśli się w swoich decyzjach, których celem było doprowadzenie prowadzonej PRZEZ M. B. budowy do stanu zgodnego z prawem, do podnoszonych przez D. M. zarzutów. Wprawdzie wnioski zawarte w odwołaniu skarżącej były dość ogólnikowe niemniej jednak skarżąca odwoływała się też do argumentów zawartych w swoich wcześniejszych pismach. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że skarżąca podnosiła zarzut, iż wybudowany przez inwestora budynek jest zbyt wysoki. Ta wysokość powoduje zdaniem skarżącej zakłócenia cyrkulacji powietrza. To z kolei powoduje utratę ciągu komina w jej domu i ulatnianie się dymu oraz czadu uniemożliwiając w ten sposób użytkowanie instalacji grzewczej.
Organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencję jedynie do oceny zgodności prowadzonej inwestycji z przepisami ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U Nr 89 poz.414 ze zm.) oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Z treści decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] września 1996 roku Nr [...] wydanej przez Burmistrza Miasta S. dla M. B. wynika, że teren na którym realizowana jest inwestycja przeznaczony jest pod niskie budownictwo jednorodzinne. Definicja budynku niskiego zawarta jest §8 pkt.l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 72 poz.690 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że budynek niski to budynek o wysokości do 12 m włącznie nad poziom terenu lub w przypadku budynku mieszkalnego budynek do 4 kondygnacji nadziemnych włącznie. Jeżeli budynek realizowany przez M. B. nie spełnia wymagań by uznać go za budynek niski konieczne będzie ustalenie czy wysokość tego budynku ma związek z niemożnością użytkowania przez D. M. instalacji grzewczej w jej domu. Powstanie też wówczas konieczność zobowiązania M. B. do wykonania czynności niezbędnych do doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z obowiązującym prawem. Jeśli natomiast wysokość budynku spełnia wymagania do uznania go za budynek niski to zbędne będzie badanie skutków związanych z jego wybudowaniem dla instalacji grzewczej użytkowanej przez D. M. Z punktu widzenia przepisów ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy skutki takie nie będą miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, będą dla sprawy obojętne. W takiej sytuacji skarżąca będzie mogła dochodzić swych praw jedynie w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym jako roszczeń wynikających z art. 144 kc i art. 222 § 2 kc.
W uchwale z dnia [...] marca 1984 roku [...] Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "uniemożliwianie lub utrudnianie właścicielowi nieruchomości odbioru programu telewizyjnego na skutek wzniesienia budynków na nieruchomości sąsiedniej stanowi działanie zakłócające korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę w rozumieniu art. 144 k.c.
W takim wypadku osobie narażonej na tego rodzaju zakłócenia przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem (art. 222 § 2 k.c). Stosownie do okoliczności przywrócenie do stanu poprzedniego może wyrażać się w nakazaniu osobie zakłócającej podłączenia na jej koszt urządzeń telewizyjnych do instalacji znajdującej się na nieruchomości sąsiedniej".
W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że immisja pośrednia niematerialna może polegać na tym, iż urządzenia techniczne znajdujące się na nieruchomości sąsiedniej, na skutek wzniesienia budowli na nieruchomości wyjściowej, przestają być sprawne i przestają należycie funkcjonować co uniemożliwia korzystanie z nich.
Powyższy pogląd Sądu Najwyższego na zasadzie analogii mógłby mieć zastosowanie do sytuacji opisanej przez skarżącą. Skarżąca również twierdzi, że na skutek postawienia budynku przez M. B. zmianie uległ sposób cyrkulacji powietrza co z kolei spowodowało niemożność używania komina oraz urządzeń od niego zależnych. Uniemożliwia to jej w konsekwencji, normalne korzystanie z budynku mieszkalnego.
Nieodniesienie się przez organy administracji publicznej do zarzutów podnoszonych przez skarżącą oznacza, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Nie można stwierdzić, czy żądanie skarżącej ma charakter cywilnoprawny czy też czy też jest to sprawa o charakterze administracyjnym. Do obowiązków organu należy wypowiedzenie się w uzasadnieniu decyzji o zasadności wszystkich zgłoszonych w sprawie zarzutów. Pominięcie oceny
wszystkich zarzutów stwarza podstawę do uznania, iż naruszone zostały przepisy
art.7 kpa i art.77 kpa w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji uniemożliwia to Sądowi dokonanie oceny czy ocena faktyczna i prawna sprawy dokonana przez organ jest zgodna z obowiązującym prawem.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. c, art. 152 i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło