IV SA 795/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Rzążewska, Sędziowie WSA M. Małaszewska-Litwiniec (spr.), Asesor WSA T. Wykowski, Protokolant S.Kubań, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego skargę oddala Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].01.2003 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].01.2001 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...].05.1971 r., nr [...], w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 5,645 ha, położonego we wsi F. i L., zapisanego w rejestrach pomiarowych tych wsi pod. poz. [...] i [...] na M. K. s. I. W uzasadnieniu swej decyzji wojewoda zaznaczył, że podstawą przejęcia były przepisy ustawy o zmianie dekretu z dnia 18.04 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z 1961 r. Z przepisów wykonawczych do tej ustawy wynika, że "za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, w którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę". Sytuacja ta, zdaniem wojewody, zaistniała w przedmiotowej sprawie, bowiem w gospodarstwie tym nikt z osób uprawnionych nie zamieszkiwał i nie użytkował wchodzących w jego skład gruntów. Natomiast żona zmarłego w 1968 r. rolnika- właściciela tego gospodarstwa -wyjechała i osiedliła się w B., które to ustalenia znajdują potwierdzenie w komisyjnym protokole przejęcia sporządzonym w dnia 29.04.1971 r. Fakt jego bezsprzecznego opuszczenia potwierdziła także w wyjaśnieniu złożonym w dniu 27.05.1971 r. przed organem prowadzącym postępowanie, żona byłego właściciela gospodarstwa – K. L. oraz oświadczyła, że pragnie go się zrzec na rzecz Skarbu Państwa, nie wnosząc z tego tytułu żadnych roszczeń. L. K. nie wniosła odwołała od decyzji o przejęciu gospodarstwa. Minister zaznaczył także, iż po uprawomocnieniu się decyzji z dnia [...].05.1971 r. grunty należące do tego gospodarstwa zostały rozdysponowane nowym użytkownikom. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podobnie jak i w odwołaniu skarżąca, córka M. i L. K., zakwestionowała skuteczność złożonego przez matkę oświadczenia, podejrzewając, że nie był to jej podpis, ponieważ była niemal analfabetką. Jednocześnie zaznaczyła, że po tragicznej śmierci jej ojca, matka doznała poważnego szoku i leczyła się psychiatrycznie, co zdaniem skarżącej przesądzało o tym, że nie miała praktycznie zdolności do czynności prawnych i właściwie była ubezwłasnowolniona, co wykorzystała osoba, która przygotowała to oświadczenie. Skarżąca podniosła, iż obie decyzje wydane w trybie nieważnościowym nie odniosły się do jej istotnych zarzutów, a mianowicie naruszenia art. 1059 § 1 K.c, z którego jednoznacznie wynika, że dzieci spadkodawcy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku są małoletnie bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, który to warunek spełniała, miała bowiem wówczas 15 lat. Natomiast organy orzekające o przejęciu gospodarstwa, jako opuszczonego "nie dopuściły do otwarcia spadku po jej ojcu i nie ustanowiły dla niej kurateli". Ponadto poinformowała, że ziemia ta była uprawiana do 1971 r., co mogą potwierdzić świadkowie. ' W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał dotychczasową argumentację, przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesiona skarga nie może zostać uwzględniona. Zarówno z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jak i z oświadczenia pełnomocnika złożonego na rozprawie wynika, że skarżąca dotychczas nie przeprowadziła postępowania, w celu stwierdzenia nabycia spadku po ojcu, właścicielu przedmiotowego gospodarstwa rolnego. W zaistniałej sytuacji zachodzi stan niepewności prawnej co do tego, czy jest ona istotnie spadkobierczynią ojca. Organy administracji publicznej rozpatrując niniejszą sprawę, mimo tego niewątpliwego braku przyznały skarżącej prawo strony i nie zakwestionowały jej legitymacji do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...].05.1971 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego, należącego do jej ojca. Wskazywany przez H. S. art. 1059 pkt 2 Kc stanowi, iż spadkobiercy małoletni dziedziczą gospodarstwo rolne niezależnie od tego, czy pobierają naukę zawodu czy też uczęszczają do szkół. Jednakże nawet w sytuacji gdyby, mimo braku stwierdzenia nabycia spadku po ojcu przyjąć, że skarżącej przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, jako opuszczonego i przedmiotowe gospodarstwo skarżąca odziedziczyłaby, to naruszenie jej prawa do obrony swych roszczeń i tak skutkowałoby wznowieniem postępowania i stanowiłoby przesłankę do złożenia stosownego wniosku na podstawie art. 145 § I pkt 4 Kpa. Na marginesie trzeba jednak zaznaczyć, że termin do skorzystania z tego środka już upłynął. Wskazana okoliczność, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie stanowi natomiast podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Składu orzekającego decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. [...].01.2003 r. odpowiada prawu w zakresie oceny, iż w badanej w postępowaniu nadzorczym decyzji prawidłowo został ustalony stan faktyczny, jak i właściwie zastosowano prawo materialne. Spełnione zostały przesłanki wynikające z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5.08.1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198). Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w przedmiotowym gospodarstwie, nikt z osób uprawnionych nie zamieszkiwał i nie użytkował wchodzących w jego skład gruntów na podstawie np. umowy dzierżawy zawartej z żoną zmarłego rolnika. Matka skarżącej wyjechała wraz z nią i osiedliła się w B., które to ustalenia znajdują potwierdzenie w komisyjnym protokole przejęcia sporządzonym w dn. 29.04.1971 r. i oświadczeniu matki skarżącej. H. S. stwierdziła wprawdzie w skardze, że ziemia ta była uprawiana do 1971 r., co mogą potwierdzić świadkowie. Jednakże jej pełnomocnik na rozprawie, nie przedstawił żadnych świadczących o tym dokumentów. 2 akt sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącej nie wynika, aby matka jej była osobą niezdolną do czynności prawnych lub wręcz ubezwłasnowolnioną. Ponadto do chwili obecnej skarżąca nie podważyła w stosownym postępowaniu autentyczności dokumentu zawierającego oświadczenie jej matki – L. K., złożone w dniu 27.05.1971 r. przed organem prowadzącym postępowanie o zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa owego gospodarstwa, bez podnoszenia z tego tytułu żadnych roszczeń. W zaistniałym stanie rzeczy orzekający w sprawie organ administracji publicznej niewadliwie ocenił, że brak jest przesłanek świadczących o wydaniu przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stąd złożona skarga nie mogła być uznana za uzasadnioną. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) - orzekł jak w sentencji