IV SA 807/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.), Sędziowie ( WSA, As. WSA Bożena Więch-Baranowska, Grzegorz Czerwiński, , Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. Z. i H. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania mieszkańców domów przy ul. K. i w W. od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i zezwolono P. K. na zabudowę prześwitu miedzy budynkami mieszkalnymi przy ul. K. w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzje i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy podniósł, że Wojewoda [...] na wniosek H. J., W. Z. i P. Z., wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...].06.1998 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania nieważnościowego Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Od tej decyzji Wojewody odwołali się mieszkańcy J., Z. i Z. oraz inni mieszkańcy domów mieszkalnych przy ul. K. w W. tj. M., P., M., C., K., Ć., K., K., G., Ż., G. i K. Organ odwoławczy uznając, że odwołanie złożyły osoby nie mające przymiotu strony i nie legitymujące się interesem prawnym w żądaniu stwierdzenia nieważności, umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzję tę uchylił wyrokiem z dnia 22 maja 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt IV SA 1783/00. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że słuszne byłoby umorzenie postępowania odwoławczego w stosunku do osób, które je złożyły nie żądając wcześniej wszczęcia postępowania nieważnościowego i nie biorące w nim udziału. Inna jest sytuacja osób wnioskujących wszczęcie postępowania nieważnościowego, którym Wojewoda [...] przyznał przymiot strony i rozpoznał sprawę merytorycznie w trybie art. 156 § 1 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skoro organ odwoławczy uznał decyzję za błędną z racji niesłusznego przyznania wnioskodawcom statusu strony, to winien uchylić decyzję Wojewody [...] i umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. równocześnie Sąd zaznaczył, iż zasadą jest, że członek spółdzielni mieszkaniowej jest reprezentowany statutowo przez właściwe organy spółdzielni. Jednakże członek, który posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, w szczególnych sytuacjach może mieć własny interes prawny, gdy realizacja obiektu powoduje naruszenie jego warunków korzystania z lokalu, które są chronione przepisami prawa materialnego tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane oraz przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 grudnia 1994 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy podniósł, że jego obowiązkiem było najpierw zbadanie, czy zachodzą okoliczności niedopuszczające wszczęcie postępowania nieważnościowego w myśl art. 157 § 3 kpa, w aspekcie art. 28 kpa określającego przesłanki uznania za stronę podmiotu wnioskującego wszczęcie postępowania nieważnościowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że organ I instancji nie miał uprawnienia by wszcząć postępowanie na wniosek W. Z., P. Z. i H. J. Są oni bowiem tylko członkami wspólnoty mieszkaniowej i zgodnie z art. 48 ustawy Prawo spółdzielcze, tylko zarząd Spółdzielni może reprezentować ich interesy. Wskazane osoby, zdaniem organu odwoławczego, nie wykazały swego interesu prawnego by żądać wszczęcia postępowania nieważnościowego. Osoby te można uznać za osoby trzecie w procesie inwestycyjnym, lecz nie za strony. Uzasadnia to rozstrzygniecie organu odwoławczego oparte na treści art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na tę decyzję do Sądu Administracyjnego wnieśli W. Z., P. Z.i i H. J.. Zarzucili niezasadne pozbawienie ich przymiotu strony, uznanego przez organ pierwszej instancji Wojewodę [...], domagali się merytorycznego rozpoznania odwołania i uwzględnienia ich żądania stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] z 1998 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Pismem procesowym z dnia 22 czerwca 2004 r. skarżący W. Z. cofnął swoją skargę i wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie sądowe ze skargi W. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn niż podniesione w niej zarzuty merytoryczne. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Jakkolwiek organ odwoławczy po uchyleniu jego wcześniejszej decyzji powołał się na treść art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zawierającego, co do zasady regulację wskazanego art. 99 przepisów wprowadzających, rozpoznając sprawę na nowo, nie zastosował się do wymogów wymienionych przepisów. Organ ten ograniczył się do przedstawienia teoretycznych wywodów na temat treści art. 28 kpa i art. 157 § 3 kpa. Zgodnie ze stanowiskiem zajętym w wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i powołanym orzecznictwem tego Sądu, obowiązkiem organu było zbadanie, czy osoby wnioskujące wszczęcie postępowania nieważnościowego nie pozostają w szczególnej sytuacji, która z uwagi na naruszenie posiadanego interesu prawnego, daje im czynną legitymację do zgłaszania takiego żądania. Jak wskazał też Naczelny Sąd Administracyjny źródłem prawa materialnego tych uprawnień może być art. 5 prawa budowlanego, jak i przepisy wykonawcze do tego prawa. Organ odwoławczy ograniczył się do powtórzenia zajętego wcześniej stanowiska, iż zgodnie z art. 48 prawa spółdzielczego interesy członków spółdzielni mieszkaniowej reprezentują tylko powołane przepisami organy spółdzielni. Organ całkowicie pominął podniesioną okoliczność, że realizacja obiektu może powodować konkretne naruszenie warunków korzystania z lokalu spółdzielczego członka spółdzielni zajmującego lokal na podstawie własnościowego prawa do lokalu, chronionego przepisami art. 5 prawa budowlanego. Fakt, że przepis ten stanowi ochronę prawną osób trzecich jest gwarancją, że osoby te w przypadku naruszenia ich interesu prawnego maja prawo wystąpić z żądaniem ochrony tego interesu. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i doktryny jest uznanie, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Czy taki interes prawny posiadają wnioskujący o wszczęcie postępowania nieważnościowego w aspekcie art. 5 prawa budowlanego lub przepisów wykonawczych tj. warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ mimo obowiązku nie zbadał. Bez wyjaśnienia tych okoliczności decyzję organu odwoławczego należy uznać za przedwczesną. Organ nie tylko mógł powołać ogólną zasadę wynikającą z art. 48 prawa spółdzielczego, stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia, lecz zobowiązany był podać przyczynę wynikającą z jego dodatkowych ustaleń, dlaczego nie dopatrzył się interesu prawnego ani jego naruszenia po stronie wnioskodawców w aspekcie wskazanych przepisów prawa materialnego. Nie przesądzając żadnych wyników ustaleń organu, należy ponownie podnieść, że organ nie wypełnił wszystkich zaleceń Sądu uchylającego poprzednią decyzję organu odwoławczego i ponowną decyzję wydał bez ostatecznego wyjaśnienia sprawy. W przypadku ustalenia interesu prawnego wnioskujących winien rozpoznać odwołanie skarżących i orzec merytorycznie w sprawie. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.