IV SA 810/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska(spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2002r.nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., działając na podstawie art. 127§3 w związku z art. 138§1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2002 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1961 r., utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] maja 1961 r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej o powierzchni 26,11 ha, położonej w M., zapisanej w tom I KW. 41, stanowiącej własność F. B.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Stosownie do art. 9 ust. 1 wymienionej ustawy na własność Państwa przejmowane były nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r., bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przez Państwo przekazane w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości spełniające wymienione warunki przejmowane były bez odszkodowania. Przepis art. 9 ust. 1 powołanej ustawy nie dotyczył gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (DZ. U. Nr 4, poz. 31). W ocenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nieruchomość, której dotyczyła kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja spełniała przesłanki wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Nieruchomość ta znalazła się we władaniu Państwa już w 1952 r., a więc przed wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 30 września 1952 r. przekazało tę nieruchomość w użytkowanie Zespołowi Państwowych Gospodarstwa Rolnych w S.. Zespół ten przekazał przedmiotową nieruchomość, wraz z innymi nieruchomościami. Instytutowi [...] w S.. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z akt sprawy nie wynika aby na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. wydana została decyzja administracyjna dotycząca zagospodarowania spornej nieruchomości.. Za taką decyzję nie może być uznane pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] stycznia 1958 r. skierowane do F. B.. W ocenie organu nadzoru nieruchomość rolna o powierzchni 26,11 ha położona w M. nie została przejęta z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i w związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Skargę na powyższą decyzję wniósł F. B., domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 8 k.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Ponadto skarżący podniósł, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi błędnie przyjął, że w sprawie nie miał zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając niniejszą sprawę nie wyjaśnił jej wszystkich istotnych okoliczność (art. 7 k.p.a.), w szczególności nie zbadał, czy kwestionowana decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. Nr 17, poz. 71). Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu organ nadzoru stwierdził, że nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa od 1952 r. a więc przed wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, jednak nie wyjaśnił swego stanowiska co do tego, że do przedmiotowej nieruchomości nie miały zastosowania przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych Arbitralne stwierdzenie, iż wymieniony ostatnio dekret nie miał zastosowania do przedmiotowej nieruchomości nie zostało poparte żadnymi argumentami. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważył także stanowiska skarżącego, który twierdzi, że przekazanie nieruchomości Instytutowi Sadownictwa nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. z naruszeniem art. 77§1 k.p.a., nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdyż nie ocenił kontrolowanej decyzji w kontekście treści dwóch dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Pierwszym z nich jest pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] czerwca 1958 r., stanowiące odpowiedź na pismo F. B. w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w M.. W piśmie tym Kierownik Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa stwierdził, że "Omawiana nieruchomość przejęta została przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. we wrześniu 1952 r. i z kolei przekazana do zagospodarowania Instytutowi [...] w M. w czasie kiedy obowiązywały przepisy dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nrl 1, poz.59). Dekret ten został uchylony dekretem z dnia 9 lutego 1953 roku o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz.40). W związku z tym nieruchomość ta przejęta w czasie obowiązywania przepisów dekretu z dni 30 marca 1945 roku przeszła pod działanie dekretu z dnia 9 lutego 1953 roku..." Z kolei z pisma Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] stycznia 1958 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana Instytutowi [...] na podstawie przepisów dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. Obowiązkiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi było przeprowadzenie szczegółowej analizy tych dokumentów, w kontekście zarzutu skarżącego dotyczącego rażącego naruszenia kontrolowaną decyzją, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej oraz osadnictwa rolnego przez przejęcie nieruchomości, która z uwagi na regulację art. 9 ust. 2 powołanej ustawy nie podlegała przejęciu w tym trybie. Wskazane naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77§1 i art. 107§3 k.p.a. - mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wystąpienia przy przejmowaniu przedmiotowej nieruchomości przesłanek wyłączających takie przejęcie, zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Nie można wykluczyć, że wskazane przez Sąd dokumenty znajdujące się w aktach sprawy okażą się niewystarczające i wówczas obowiązkiem organu będzie poszukiwanie innych materiałów archiwalnych, które pozwolą na pełną ocenę legalności kontrolowanej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.