IV SA/Wa 10/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Gmina O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, którymi utrzymano w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. o wymierzeniu skarżącej kar pieniężnych za naruszenie określonych w pozwoleniu wodnoprawnym warunków odprowadzenia ścieków do środowiska w latach 2008 i 2009. Karę za 2008 r. wymierzono w wysokości 40.806,00 zł, a za 2009 r. w wysokości 18.152,00 zł. W obydwu sprawach skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 19 stycznia 2012 r. podano dane dotyczące dochodów, wydatków i deficytu Gminy O. według budżetu na 2011 r., obowiązującego w dniu 31 grudnia 2011 r. Podano również stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku: 461.420,43 zł. Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. skarżącą wezwano do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz kopii uchwały budżetowej na 2012 rok. Strona nadesłała żądane dokumenty w dniu 10 lutego 2012 r. Uchwałę budżetową Gminy O. na 2012 rok przyjęto [...] grudnia 2011 r. Wynika z niej m.in., że dochody Gminy zaplanowano na kwotę 11.304.788,00 zł (§ 1), zaś wydatki na kwotę 11.515.181,00 zł (§ 2 ust. 1). Wynoszący 210.393,00 zł deficyt budżetowy sfinansowany ma zostać przychodami z zaciągniętych kredytów w kwocie 210.393,00 zł (§ 3). W budżecie utworzono rezerwę ogólną w wysokości 80.000,00 zł (§ 15 pkt 1), przewidziano wydatki m.in. na gospodarkę komunalną i ochronę środowiska (dział 900 klasyfikacji budżetowej) w kwocie 567.000,00 zł - w tym 100.000,00 zł na modernizację oczyszczalni ścieków. Wśród wydatków zaliczonych do rozdziału 75023 klasyfikacji budżetowej (urzędy gmin, miast i miast na prawach powiatu) kwotę 3.000,00 zł przewidziano na koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego (§ 4610). Na początek roku budżetowego saldo na rachunku bieżącym Gminy wyniosło 461.420,43 zł, na koniec stycznia bieżącego roku 331.749,24 zł. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego ze wskazanych aspektów rozpatrywania takiego wniosku istotne jest jednak nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. red. T. Woś. Warszawa 2009, str. 869). Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy składanego przez gminę dodatkowo uwzględnić należy specyfikę funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego, która prowadzi gospodarkę finansową w oparciu o uchwałę budżetową, będącą wedle art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi w sprawie, w której kontroli Sądu podlegać będzie decyzja w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 40.806,00 zł, wynosi 1.225,00 zł, zaś w sprawie, w której przedmiotem kontroli ma być decyzja w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 18.152,00 zł - 545 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Są to najwyższe opłaty sądowe w sprawach, a ich łączna kwota to 1.770,00 zł. Wysokość ewentualnych wpisów od skarg kasacyjnych wyniesie odpowiednio 613 zł i 273 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy opłatach sądowych, których wysokość kształtuje się na wskazanym poziomie należy stwierdzić, że skarżąca - choć bez wątpienia ograniczona w gospodarowaniu będącymi w jej dyspozycji środkami finansowymi - może uiścić nie tylko wpisy od wniesionych przez siebie skarg, ale także pozostałe koszty postępowania. Podstawą gospodarki budżetowej Gminy O. w bieżącym roku jest budżet przyjęty uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. Zgodnie z art. 222 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w budżecie tym utworzono obowiązkową rezerwę ogólną, określając jej wysokość na 80.000,00 zł. Na etapie przygotowywania budżetu rezerwa ogólna nie jest sprecyzowana, a na etapie jego wykonywania ustanowiony nią limit może być przeznaczony na jakiekolwiek cele budżetowe, to jest na wydatki związane z realizacją zadań publicznych, należących do kompetencji jednostki samorządu terytorialnego. Wysokość utworzonej w budżecie Gminy O. rezerwy ogólnej kilkudziesięciokrotnie przekracza podaną wyżej wielkość wpisów od skarg. Jednocześnie, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, kary pieniężne nałożono na skarżącą ze względu na niedopełnienie obowiązku analiz ścieków odpływających z gminnej oczyszczalni ścieków. Jak z kolei wskazano, w budżecie Gminy O. na 2012 rok przewidziano środki w kwocie 567.000,00 zł na gospodarkę komunalną i ochronę środowiska, w tym 100.000,00 zł na modernizację oczyszczalni ścieków. Przeznaczenie środków z rezerwy ogólnej budżetu na poniesienie kosztów sądowych w sprawach, w których przedmiotem kontroli mają być decyzje nakładające na gminę kary pieniężne w związku z prowadzona przez nią gospodarką ściekową, niewątpliwie będzie więc przeznaczeniem tych środków na wydatki związane z realizacją zadań publicznych, należących do tej gminy. Należy dalej zauważyć, że zaskarżone decyzje doręczono Gminie w dniu 31 października 2011 r., zatem prawie dwa miesiące przez przyjęciem przez Radę Gminy uchwały budżetowej na 2012 r. Skargi zostały zaś wniesione do Sądu w dniu 30 listopada 2011 r., zatem prawie miesiąc przed przyjęciem uchwały budżetowej. Władze Gminy, podejmując kroki mające na celu wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, miały więc możliwość zaplanowania w nowo przyjętym budżecie wydatków na pokrycie kosztów tego postępowania. W budżecie zatwierdzonym uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r., w planie wydatków urzędu gminy (dział 750 - administracja publiczna, rozdział 75023 - urzędy gmin, miast i miast na prawach powiatu) przewidziano zresztą 3.000,00 zł na koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego. W uchwale wskazano jednak, że środki zabezpieczono na wydatki związane z poborem podatków, m.in. koszty postępowań sądowych (Wydatki. Ogólna struktura wydatków - str. 2.). Biorąc pod uwagę ustalenia dotyczące możliwości dysponowania środkami z rezerwy ogólnej, należy stwierdzić, że zaniechanie polegające na niezabezpieczeniu w planie wydatków bieżących Gminy środków na postępowania sądowe wszczęte skargami na decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem skarżącej i przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aktualnie skarżąca - działając w granicach obowiązującego prawa - ma bowiem możliwość wygospodarowania środków finansowych, niezbędnych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze argumentację zawartą w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku należy także zauważyć, że deficyt budżetowy oznacza, iż kwota wydatków publicznych jest większa od kwoty dochodów publicznych. Deficyt i zadłużenie gminy same w sobie nie mogą być utożsamiane z brakiem środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, zwłaszcza, gdy relacja tych kosztów do wydatków i dochodów gminy, a także do kwoty wolnych środków na jej rachunku bankowym jest taka, jak w przedmiotowej sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, należało orzec jak w postanowieniu.