IV SA/Wa 1001/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji do unieszkodliwiania odpadów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] stycznia 2015 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. (dalej: "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2012 r., znak [...] wstrzymującej użytkowanie instalacji do unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wstrzymania użytkowania i orzekł o wstrzymaniu użytkowania instalacji do unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego przez [...] Spółka z o.o., ul. [...], [...] w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Medycznych i Weterynaryjnych we [...], przy ul. [...] z dniem 28 lutego 2015 r. Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] marca 2012r. wydaną na podstawie art. 365 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013r., poz. 1232 ze zm.; dalej: "POŚ") wstrzymał z dniem [...] czerwca 2012r. użytkowanie instalacji do unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego przez stronę skarżącą. W uzasadnieniu organ wskazał, iż eksploatowana instalacja nie spełniała warunków określonych w art. 42 ust, 1a ustawy o odpadach, gdyż unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych prowadzone było innymi metodami niż te, które prowadzą do obniżenia zawartości ogólnego węgla organicznego do 5% w tych odpadach. Ponadto [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił, iż instalacja eksploatowana była na mocy pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. dla Spółki [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] (obecnie [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...]) zmienionego decyzją tego samego organu z dnia [...] maja 2007r. oraz decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2009r., którą przeniesiono prawa i obowiązki wynikające z w/w decyzji na [...] Spółka z o.o., [...], które wygasło z dniem 12 marca 2011r., w związku z niedostosowaniem warunków technicznych prowadzenia działalności do przepisów ustawy tj. obowiązku termicznego przekształcania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych, zgodnie z art. 10 ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Pomimo tego Strona nie zaprzestała działalności w zakresie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych. Prowadziła zatem działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych bez wymaganego pozwolenia. Strona odwołała się od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w całości. W odwołaniu skarżąca podniosła, iż pozwolenie zintegrowane pozostaje nadal w obrocie prawnym. W opinii Strony w przypadku upływu terminu ważności decyzji konieczne jest wydanie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 Kpa decyzji stwierdzającej wygaśnięcie. Ponadto skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 22 stycznia 201 Or. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145; dalej "ustawą o zmianie ustawy o odpadach") przepisy wykonawcze wydane na podstawie upoważnień określonych w art. 33 ust. 4 i 4a, art. 36 ust. 14, art. 42 ust. 3, art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010r. Nr 185, poz. 1243, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o odpadach", art. 290 ust. 2 pkt 2 ustawy POŚ, zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w art. 33 ust 4 i 4a, art. 36 ust. 14, art. 42 ust. 3, art. 55 ust. 3 i 3a ustawy o odpadach, art. 290 ust. 2 pkt 2 ustawy POŚ, w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji i ustalił termin wstrzymania instalacji na [...] luty 2015r., a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzja została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 42 ust. 1a ustawy o odpadach zakazuje się unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych innymi metodami niż te, które prowadzą do obniżenia zawartości ogólnego węgla, organicznego do 5 % w tych odpadach. Zakazuje się unieszkodliwiania tych odpadów przez ich współspalanie. Posiadacz odpadów, który przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw prowadził działalność w zakresie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych innymi metodami niż termiczne przekształcanie odpadów, jest obowiązany dostosować warunki techniczne prowadzenia działalności do przepisów ustawy oraz uzyskać niezbędne decyzje w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. do dnia 12 marca 2011r.). Strona z określonych przepisami obowiązków się nie wywiązała i nadal unieszkodliwianie odpadów medycznych i weterynaryjnych odbywało się poprzez sterylizację w autoklawie. Ponadto, ust. 2 ww. artykułu wskazuje jednoznacznie, iż zezwolenia, pozwolenia lub decyzje zatwierdzające program gospodarki odpadami niebezpiecznymi w zakresie dotyczącym unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych innymi metodami niż termiczne przekształcanie odpadów zachowują moc na czas, na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. A zatem należy stwierdzić, że po tym terminie, tj. do dnia 12 marca 2011r. przywołane powyżej decyzje (zezwolenie, pozwolenia lub decyzje zatwierdzające program gospodarki odpadami niebezpiecznymi) nie mogą być podstawą do prowadzenia działalności w zakresie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych innymi metodami niż termiczne przekształcanie odpadów, gdyż utraciły one moc obowiązywania. Spółka wniosła do Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając jej i decyzji organu pierwszej instancji naruszenie: Art. 365 ust 1 oraz art. 193 ust 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (P.o.ś); Art. 162 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) Art. 10 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych ustaw (Dz.U. Nr 28 , poz. 145) w związku z art. 42 ust. 1 a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w brzmieniu po zmianie dokonanej ww ustawą, a nadto Art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w odniesieniu do ustalenia faktu wygaśnięcia decyzji oraz - z ostrożności procesowej - przesłanek do wygaśnięcia decyzji, nie dokonanie ustaleń niezbędnych do rozpoznania sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na dowolnych przesłankach; Art. 74 ust. 1 Konstytucji RP W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów, niż podniesione w skardze. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż kontrolowana decyzja narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu I instancji doręczona została stronie skarżącej w dniu 13 marca 2012r. Odwołanie w imieniu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniósł profesjonalny pełnomocnik. Z prezentaty znajdującej się na odwołaniu wynika, że powyższe pismo wpłynęło do organu w dniu 30 maja 2012 r. W aktach administracyjnych brak jest koperty, w związku z czym Sąd w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zwrócił się do organu oraz pełnomocnika skarżącego o wyjaśnienie, czy odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] marca 2012 r. wniesiono pocztą, czy też bezpośrednio do organu. Z wyjaśnień pełnomocnika strony skarżącej wynika, że odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2012r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] maja 2012 r., co zostało potwierdzone załączonym do pisma dowodem nadania. Mając powyższe na uwadze, uznając 28 maja 2012r. za datę wniesienia odwołania, stwierdzić należy, że powyższe odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu, o jakim mowa w przepisie art. 129 §2 kpa, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej przepisem, termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 27 marca 2012r. Rozpoznanie merytoryczne przez Głównego inspektora Ochrony Środowiska odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2012 r., wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznacza, że organ odwoławczy podjął działania bez podstawy prawnej, a wydane przez niego rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności z art. 156 §1 pkt 2 kpa. Rozpoznanie odwołania złożonego po terminie oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji, która korzysta z ochrony trwałości i stanowi naruszenie art. 16 § 1 kpa. W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez stronę skarżącą odwołania winno zakończyć się wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zgodnie z treścią art. 134 kpa. Decyzja organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 kpa, stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedur określonych art. 58 kpa. Skoro procedura tak nie została uruchomiona, Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie był organem uprawnionym do rozpoznania odwołania w postępowaniu odwoławczym. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpoznania sprawy przez organ wyższej instancji. W ugruntowanym poglądzie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 kpa (B. Adamiak J. Borkowski Postępowanie administracyjne str. 576, a także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4). Na marginesie, Sąd zauważa, że późniejsze ponowne doręczenie decyzji pełnomocnikowi strony skarżącej w sposób nie przewidziany przepisami prawa, gdy nastąpił prawny skutek doręczenia, nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do wniesienia odwołania i nie zmienia powyższej oceny. Przepisy kpa nie przewidują bowiem możliwości przyjęcia dwóch różnych dat doręczenia decyzji. Decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona w dniu 13 marca 2012r. na adres Spółki, bowiem pełnomocnictwo do działania w jej imieniu wpłynęło do organu dopiero wraz z odwołaniem w dniu 30 maja 2012 r. (opłacone w dniu 28 maja 2012 r.) Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.