IV SA/Wa 101/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [..] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowa przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2012r. o numerze [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego G. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20(pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. T. G. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich podnosząc, że w listopadzie 1940 r. została wysiedlona z rodzinnej miejscowości W. do hitlerowskiego obozu karnego w D. Stamtąd rodzina została wywieziona w rejon G. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał T. G.uprawnienia z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r. poz. 400). W związku z ujawnieniem nowych okoliczności dotyczących podstawy faktycznej wniosku T. G. o przyznanie uprawnień kombatanckich Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. i odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w D. T. G. w ustawowym terminie wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego po ponownym rozpatrzeniu sprawy T. G. c. J. orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Kierownik Urzędu wznowił postępowanie administracyjne ze względu na opinię Instytutu Pamięci Narodowej dotyczącą obozu w D. z dnia 24 maja 2011 r. W celu uzyskania dodatkowych informacji został przeprowadzony dowód z przesłuchania strony. W toku postępowania odwoławczego Kierownik Urzędu zwrócił się do IPN o opinię dotyczącą pobytu strony w obozie w D. W opinii Instytutu z dnia 24 maja 2011 r. oraz z dnia 10 października 2012 r. wskazano, iż przejściowy obóz policji bezpieczeństwa w D. tj. obóz wymieniony w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154) został utworzony w grudniu 1939 roku na terenie dawnych koszar. Wcześniej mieścił się tam obóz jeniecki. Po przejęciu budynków przez policję bezpieczeństwa zaczęto do koszar przenosić więźniów tejże policji — osoby internowane podczas akcji inteligencja przez operacyjne grupy policji z terenu północnego M. i więzione dotąd w celach miejscowego więzienia. Od grudnia 1939r. do maja 1940r. obóz w D. nosił nazwę D. (tj. obóz przejściowy dla więźniów cywilnych). Internowane tam osoby były przesłuchiwane przez policję bezpieczeństwa. Część osób rozstrzelano w okolicznych lasach lub zamordowano na terenie obozu, część wysłano do obozów koncentracyjnych. Jednocześnie utworzono tam, w części oddzielonej od obozu podległego policji, obóz przejściowy dla osób wysiedlonych z tzw. rejencji [...] i [...] do Generalnego Gubernatorstwa. W tym też czasie - pojemność obozu była większa niż liczba przetrzymywanych w nim więźniów - policja bezpieczeństwa zaczęła zsyłać do obozu Polaków pochwyconych na nielegalnym przekraczaniu granicy. Od maja 1940r. obóz podlegający policji bezpieczeństwa zmienił nazwę - poza więźniami politycznymi do obozu zsyłano także zbiegłych robotników przymusowych przekazywanych na 28 dni tzw. aresztu policyjnego. Latem 1941 r. obóz podległy policji bezpieczeństwa stal się wychowawczym obozem pracy. Równocześnie latem 1941 r. zlikwidowano obóz przeznaczony dla wysiedleńców. W przejściowym obozie policji bezpieczeństwa i SD w D. nie umieszczano osób wysiedlonych, dla których utworzono w części oddzielonej od obozu policji bezpieczeństwa obóz przejściowy dla osób wysiedlanych. Obóz dla wysiedlanych i osadzeni tam ludzie nie podlegali policji bezpieczeństwa - nie jest więc możliwe, by wysiedlona rodzina została osadzona w obozie policji bezpieczeństwa. Rodziny umieszczone w obozie przejściowym oczekiwały na transport do Generalnego Gubernatorstwa. Obóz przesiedleńczy, a właściwie prowizoryczny punkt zborny dla osób wysiedlanych utworzono w D. w grudniu 1939 r. Przesiedlane rodziny, po kilkudniowym pobycie w obozie, ładowano do wagonów kolejowych i wywożono do GG. Osoby te nie pozostawały do dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy. Na fakt, iż rodzina T. G. została umieszczona w części obozu wydzielonej dla osób wysiedlanych z P. i B. wskazują jej dalsze losy - wywiezienie w rejon G. Wskazał na to IPN w piśmie z dnia 10 października 2012 r. Należy również dodać, że z oświadczeń świadków - M. R. i M. P. - które przedstawiła zainteresowana, nie wynika okoliczność przebywania w części obozu podległej policji bezpieczeństwa. Pozostałe dowody przedłożone przez stronę wskazują jedynie na okoliczność wysiedlenia w okresie okupacji. Pismem z dnia 27 grudnia 2012r. skarżąca T. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnoszą, iż opinia IPN dotycząca charakteru obozu hitlerowskiego w D. jest niepełna i zawiera niezgodne z prawdą historyczną informacje dotyczące podległości obozu, w którym przebywała. Skarżąca powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz publikacje w tym: ks. M.G. - "[...] ", J. G. "[...] ", z których wynika iż cały obóz podlegał policji bezpieczeństwa. Skarżąca podniosła, iż organ z naruszeniem art. 80 k.p.a. nie ocenił materiału odwodowego przedstawionego przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stanowisko w sprawie przedstawił w piśmie procesowym dnia 6 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny G. K. zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechania zebrania materiału odwodowego niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności oraz naruszenie art. 15 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty podniesione w skardze, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, okazały się zadane. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107§ 3 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawiając skarżącą przyznanych jej wcześniej uprawnień kombatanckich powołując się na opnie Instytutu Pamięci Narodowej uznał, iż nie spełnia ona przesłanek z art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r. poz. 400). Zgodnie z treścią tego przepisu uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Odwołując się do wspomnianej opinii IPN, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż skarżąca przebywała w tej części obozu w D., która nie podlegała policji bezpieczeństwa. W ocenie Sądu jednak orzekający w sprawie organ naruszył art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Skarżąca w toku postępowania powoływała się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz publikacje w tym: ks. M.G. - "[...] " i J. G. "[...] ", z których wynika iż cały obóz podlegał policji bezpieczeństwa. Opracowania te zdaniem skarżącej są sprzeczne ze stanowiskiem Instytutu Pamięci Narodowej, którego opinia potraktowana została przez organ jako jedyny dowód w sprawie. Organ z naruszeniem art. 80 k.p.a. nie dokonał oceny tych dowodów. Zaskarżone decyzje (jej uzasadnienia) nie odpowiadają, więc treści art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.2 pkt c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).