IV SA/Wa 101/14
WyrokWSA w Warszawie2014-04-29
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Katarzyna Golat, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obawa przed prześladowaniem wynikająca ze zwyczaju "zemsty krwi" w kraju pochodzenia, który nie jest krajem obywatelstwa skarżącej, może stanowić podstawę do nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej w Polsce, zwłaszcza gdy skarżąca nie podjęła prób uzyskania ochrony u władz kraju pochodzenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że obawa przed prześladowaniem wynikająca ze zwyczaju "zemsty krwi" nie stanowi obiektywnie uzasadnionej przesłanki do nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. Podkreślono, że takie zagrożenia, jeśli nie są związane z działaniami państwa, wymagają podjęcia prób uzyskania ochrony u władz kraju pochodzenia, czego skarżąca nie uczyniła. Ponadto, wskazano, że zwyczaj ten nie jest bezpośrednio związany z krajem obywatelstwa skarżącej, a sytuacja w tym kraju jest oceniana jako stabilna.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka K., złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, powołując się na obawę przed prześladowaniem wynikającą ze zwyczaju "zemsty krwi" w kraju pochodzenia jej ojca (C.). Organy administracji odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany, uznając, że obawy skarżącej nie są obiektywnie uzasadnione i nie podjęła ona prób uzyskania ochrony u władz kraju pochodzenia. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: organ II instancji), nr: [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wydana na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst. jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze zm., dalej: ustawa o udzieleniu cudzoziemcom ochrony) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn.: Dz. U. z 2013 r poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu w dniu [...] listopada 2013 r. odwołania Pani A.A. (dalej: cudzoziemka, strona, wnioskodawczyni, skarżąca) obywatelki K., deklarującej narodowość [...] od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: organ I instancji, Szef Urzędu), nr [...] z dnia [...] września 2013 r. o: 1. odmowie nadania statusu uchodźcy, 2. odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, 3. braku zgody na pobyt tolerowany, 4. wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 5. zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Shengen przez okres 6 miesięcy, w części dotyczącej pkt 1-4: utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję, a w części dotyczącej pkt 5: uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie organu I instancji.
Stan sprawy przestawiał się następująco:
Cudzoziemka złożyła w dniu [...] stycznia 2013 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. do Szefa Urzędu wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Tożsamość strony organ ustalił na podstawie paszportu zagranicznego, oraz oświadczeń złożonych do wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, iż cudzoziemka posiada stałe zameldowanie w A. w K. Wyjazd wniskodawczyni z kraju był legalny, podróżowała ona na podstawie paszportu zagranicznego wraz z rodziną: ojcem, Panem K.A., matką, Panią L.A. i małoletnim bratem S.A., objętymi wnioskiem uchodźczym ojca Strony (nr sprawy: [...] ) oraz trzema pełnoletnimi siostrami, które złożyły osobne wnioski uchodźcze, Panią I.A. (nr sprawy: [...]), Panią E.A. (nr sprawy: [...]), Panią M.A. (nr sprawy: [...]). Jak wynika, z ustalonego przez organ stanu faktycznego, bezpośrednio po złożeniu wniosku uchodźczego w Polsce, skarżąca wraz z rodziną w sposób nielegalny wyjechała do A., gdzie również złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Po otrzymaniu powyższej informacji, Szef Urzędu decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. umorzył postępowanie wnioskodawczyni oraz pozostałych członków jej rodziny. W związku z przekazaniem ww. cudzoziemców do Polski i złożeniu przez nich wniosków o uchylenie decyzji o umorzeniu i podjęciu postępowań na nowo, Szef Urzędu w dniu [...] maja 2013 r. przychylił się do ich wniosków, wydając decyzję o uchyleniu ww. zaskarżonej decyzji.
W kwestii deklarowanej przez skarżącą bezpośredniej przyczyny ubiegania się o ochronę międzynarodową: cudzoziemka wskazała na obawę o bezpieczeństwo najbliższej rodziny z powodu gróźb telefonicznych, kierowanych w stosunku do jej ojca. Na potwierdzenie zasadności swojej obawy przed prześladowaniem skarżąca przywołała następujące okoliczności: decyzja ojca o wyjeździe do Polski była nagła, skarżąca nie posiada żadnej wiedzy dotyczącej powodów stosowania wobec jej ojca gróźb telefonicznych, cudzoziemka ani nikt z jej rodziny nie próbował uzyskać pomocy ze strony władz, uznając takie działanie za bezcelowe. Analizę sprawy organ przeprowadził na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. W związku z zadeklarowaną przez skarżącą przemocą psychiczną doznaną w kraju pochodzenia, zostało przeprowadzone badanie psychologiczne, o którym mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony. Z uwagi na brak przeciwwskazań, przesłuchanie skarżącej przeprowadzono w trybie zwykłym, bez obecności psychologa. Wnioskującej dwukrotnie umożliwiono zapoznanie się z materiałem dowodowym, przysługujące jej na podstawie art. 10 k.p.a. Pouczona o tym w dniu [...] czerwca 2013 r., cudzoziemka skorzystała z powyższej możliwości. Po dołączeniu nowego materiału dowodowego skarżącej umożliwiono zapoznanie się z nim po raz drugi, w odpowiedzi na co skarżąca dostarczyła pismo, w którym po raz kolejny przedstawiła swoją obawę przed powrotem do kraju pochodzenia.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2013 r. wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst. jedn.: Dz. U. z 2011 r. nr 264, poz. 1573), po rozpatrzeniu wniosku cudzoziemki, złożonego w dniu [...] stycznia 2013 r. do Szefa Urzędu o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej postanowił: 1. odmówić nadania statusu uchodźcy; 2. odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej; 3. nie udzielić zgody na pobyt tolerowany; 4. wydalić z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5. zakazać ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy.
Od powyższej decyzji cudzoziemka złożyła odwołanie, a następnie kolejne dokumenty w sprawie. Organ II instancji po rozpatrzeniu w dniu [...] listopada 2013 r. odwołania skarżące od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2013 r., decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., w części dotyczącej pkt. 1-4: utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a w części dotyczącej pkt 5: uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ II instancji podzielił stanowisko, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, uzasadniających nadanie jej statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej oraz, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Organ II instancji podzielił argumentację przedstawioną przez organ I instancji oraz ocenę okoliczności sprawy.
Zdaniem organu II instancji, skarżąca nie wykazała faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przez indywidualnym prześladowaniem. W ocenie tego organu, brak jest wiarygodnych przesłanek, by twierdzić, że władze państwowe podejmowały lub mogłyby podejmować wobec skarżącej krzywdzące działania z powodu jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych.
Składając wniosek skarżąca oświadczyła: "Proszę o ochronę tutaj, ponieważ tam nie ma żadnych możliwości, tam ciągle grożą, nie ma spokoju''. Z treści wniosku wynika, że skarżąca nie była prześladowana w kraju pochodzenia, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była poddana przemocy oraz, że nie była nigdy zatrzymana ani aresztowana, nie było prowadzone przeciwko niej żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, nie była skazana wyrokiem sądu ani nie należała do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych.
Zdaniem organu II instancji, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, skarżąca nie uprawdopodobniła naruszeń praw człowieka w stosunku do niej, chronionych na podstawie przepisów prawa międzynarodowego, prawa wspólnotowego oraz prawa polskiego. Według organu II instancji, skarżąca nie wykazała żadnych działań organów państwa, skierowanych przeciwko niej, które można byłoby zakwalifikować jako poważne naruszenie praw człowieka.
W ocenie organu II instancji, skarżąca nie powołała się na żadne inne okoliczności niż problemy wynikające z "zemsty krwi", która jej zdaniem ciąży na jej ojcu. W odrębnym postępowaniu uznano, iż z tego powodu jej ojciec nie zasługuje na żadną formę ochrony. Zdaniem organu, nie może zasługiwać na ochronę międzynarodową również skarżąca, szczególnie w sytuacji, gdy według tradycji [...] kobiety nie są przedmiotem "zemsty krwi", a dotyczy ona jedynie mężczyzn. Skarżąca nie miała także nigdy żadnych problemów z władzami kraju pochodzenia i sama przyznała we wniosku statusowym, iż nie była prześladowana.
Analizując sytuację skarżącej w kraju pochodzenia, czyli w K., organ II instancji podkreślił, iż sytuacja w tym kraju jest stabilna, mniejszości narodowe nie są prześladowane, a wspólnota [...] jest zorganizowana i sobie pomaga. W ocenie organu nie istnieją żadne przesłanki wskazujące na konieczność udzielenia ochrony skarżącej ze względu na sytuację w K.
Zdaniem organu II instancji, skarżąca nie przedstawiła okoliczności mogących stanowić przesłanki świadczące o zainteresowaniu właśnie jej osobą przez władze kraju pochodzenia. Nie była ona nigdy zatrzymana ani aresztowana, nie toczyło się wobec niej żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, a także nie należała ona do żadnej organizacji opozycyjnej wobec władz kraju pochodzenia.
Według organu II instancji, z materiałów dostępnych organom orzekającym wynika, że w przypadku skarżącej brak jest podstaw do twierdzenia, że jest ona narażona na prześladowania; nie istnieje też ryzyko obawy o naruszenie jej praw zagwarantowanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W ocenie organu II instancji, zachowanie skarżącej i jej rodziny, polegające na złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy, a następnie nielegalny wyjazd do A. świadczy o instrumentalnym traktowaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jako metodzie na wjazd do kraju Unii Europejskiej, a następnie poszukiwaniu nie ochrony przed prześladowaniem, ale optymalnego w opinii strony miejsca do życia. Takie zachowanie zdaniem organu II instancji, wyraźnie osłabia wiarygodność obaw skarżącej i jej rodziny przed prześladowaniem. Analizując sytuację skarżącej organ II instancji stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów czy poszlak wskazujących na prześladowanie czy możliwość prześladowania wnioskodawczyni przez władze państwowe. Dlatego w opinii organu II instancji skarżąca nie spełnia przesłanek nadania jej statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnosząc się do nieudzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej, organ II instancji podzielił opinię organu I instancji, że nie występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające
z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji
międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.
W ocenie organu II instancji nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy przez skarżącą.
Zdaniem organu II instancji, skarżąca nie spełnia również żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Odnosząc się do przebiegu postępowania, organ II instancji uznał, że organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem organu II instancji, w toczącym się postępowaniu nie naruszono przepisów k.p.a., a organ I instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. W opinii organu II instancji nie istnieje obiektywna uzasadniona obawa przed prześladowaniem skarżącej w kraju pochodzenia, nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie jej ochrony uzupełniającej, ani nie spełnia ona kryteriów udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Jednocześnie organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy - gdyż w opinii organu rozstrzygnięcie w tym zakresie pozbawione było podstawy prawnej.
W skardze z dnia [...] grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji, a także o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony oraz niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie;
2) art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji
Przepisów prawa materialnego.
1) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 19 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony w zw. z art. 3 i 5 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, iż nie zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy pomimo uzasadnienia występowania w jej przypadku obawy przed prześladowaniem;
2) art. 15 w zw. z art. 20, ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie wobec przyjęcia, że nie spełnia ona przesłanek do przyznania ochrony uzupełniającej, pomimo wykazania ryzyka doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia;
3) art. 16 o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, poprzez błędną identyfikację podmiotów dopuszczających się prześladowań;
4) art. 97 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydalającej oraz
5) art. 44 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że istnieją uzasadnione powody, aby uznać, że poważna krzywda nie będzie się powtarzać.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała ponownie na obawy przed indywidualnym prześladowaniem wynikającym ze stosowania zwyczaju "zemsty krwi". Podniosła również, że obawa przed indywidualnym prześladowaniem jest w jej przypadku realna i uzasadniona. Jej zdaniem, nie wynika ona z krzywdzących działań władz państwowych, lecz jest raczej skutkiem niemożności zagwarantowania bezpieczeństwa przez władze publiczne w [...]. Według skarżącej, prześladowanie pochodzi od członków rodziny ofiary wypadku, którego jej ojciec był uczestnikiem. Skarżąca w skardze przypomniała, że w 1993 r. jej ojciec spowodował wypadek samochodowy, w którym zginął S.K. Sprawa ta nie była przedmiotem postępowania karnego, a została załatwiona przez starszyznę. W konsekwencji tego, jej ojcu nakazano opuścić terytorium C. Po powrocie jej ojca do C. w 2002 r., kierowane były do członków jego rodziny groźby telefoniczne. Zdaniem skarżącej, zagrożenie jej życia oraz członków jej rodziny było realne. Krewni zmarłego chcieli odebrać rodzicom skarżącej jej najmłodszego brata. Bezpośrednim powodem wyjazdu w ocenie skarżącej, był termin oddania jej brata krewnym zmarłego tragicznie w wypadku drogowym S.K. Skarżąca podnosi, że krewni zmarłego pracują obecnie w strukturach państwowych – częściowo w C. i w O. Uważa także, że cała jej rodzina obawiała się przemocy psychicznej. W ocenie skarżącej, prześladowanie jej oraz jej rodziny wynika z przynależności do określonej grupy społecznej, jaką jest rodzina. W uzasadnieniu skargi powołuje się na wytyczne UNHCR na temat ochrony wynikającej z przynależności do określonej grupy społecznej. Zdaniem skarżącej, spełnia ona przesłanki do nadania statusu uchodźcy ze względu na uzasadnioną obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu przynależności do określonej grupy społecznej. W dalszej części skargi skarżąca przywołała okoliczności, na które powoływała się już w odwołaniu. W świetle przedstawionych okoliczności skarżąca stwierdziła, że działania organu II instancji wskazują także na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które prowadziło do naruszenia przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz nieuprawnionej odmowy udzielenia jej ochrony w Polsce.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. statuującym zasadę oficjalności organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada ta koresponduje z zasadą ogólną prawdy obiektywnej nakładającą na organ obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą tak by stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie orzekające organy nie naruszyły powołanych w skardze przepisów postępowania.
Ponadto w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że okoliczności sprawy, które zostały rzetelnie i wyczerpująco ustalone w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, zostały właściwie ocenione w kontekście prawidłowo zinterpretowanych przepisów prawa materialnego, regulujących przesłanki udzielenia statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany (art. 13, art. 15 i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).
W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę określone w Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokole dot. statusu uchodźców sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 i 517).
Stosownie do postanowień art. 1 lit. a pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.
Art. 1a Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn, które można zakwalifikować jako wynikające ze zwyczaju "zemsty krwi". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko, nie nadaje się bowiem statusu uchodźcy ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia.
Pojęcie "uzasadnionej obawy" nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę; przyjmuje się powszechnie, iż w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w przypadku skarżącej deklarowana obawa wynikająca ze stosowania zwyczaju "zemsty krwi" nie jest uzasadniona obiektywnie. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu cudzoziemki organ zebrał obszerny materiał dotyczący "zemsty krwi" i przeanalizował sprawę pod kątem zagrożenia wynikającego dla skarżącej. Sąd stwierdza, iż skarżąca nie wykazała żadnych bezpośrednich, ani pośrednich zagrożeń z powodu domniemanej "zemsty krwi" ciążącej na jej ojcu. Ponadto w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma to, że zdarzenia związane z ewentualną "zemstą krwi" miały miejsce wiele lat temu w C., a skarżąca jest obywatelką K. i ten kraj jest dla niej krajem pochodzenia. Zagrożenie "zemstą krwi" jest zagrożeniem pochodzącym od osób fizycznych a nie od państwa i jako takie nie może być rozważane jako przesłanka ochrony międzynarodowej, wyłącznie w sytuacji, gdy kraj pochodzenia nie zapewni ochrony osobie zagrożonej takim działaniem noszącym znamiona przestępstwa. Krajem pochodzenia skarżącej jest K. Z ocenionego przez Sąd materiału dowodowego wynika, iż nie istnieją żadne przesłanki wskazujące, iż skarżąca nie może uzyskać ochrony w K.. Ze zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dokumentów wynika, iż władze publiczne w K. nie wyrażają zgody na stosowanie zwyczaju "zemsty krwi". Skarżąca obawiając się "zemsty krwi" powinna zwrócić się o ochronę do organów wymiaru sprawiedliwości w K. Cudzoziemka nie była podmiotem żadnych negatywnych działań ze strony organów władzy publicznej oraz osób fizycznych w K. Zdaniem Sądu, nie istnieją żadne przesłanki wskazujące na koniczność udzielenia ochrony skarżącej ze względu na sytuację w K..
Osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy powinna przedstawić fakty i ewentualnie dowody potwierdzające, że była prześladowana lub, że obawia się prześladowania po powrocie do kraju pochodzenia z powodów podanych w cytowanej Konwencji. Inne przyczyny opuszczenia przez cudzoziemkę kraju pochodzenia lub powodujące obawę przed powrotem do kraju nie mają znaczenia dla uznania jej za uchodźcę. Skarżąca nie wykazała indywidualnego charakteru prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mowa w art. 1 A Konwencji Genewskiej.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału opartego w dużej części na wyjaśnieniach samej skarżącej należy uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Cudzoziemka zarówno we wniosku jak i w toku składania wyjaśnień, wskazywał, że powodem wyjazdu z A. w K. była obawa o bezpieczeństwo najbliższej rodziny z powodu gróźb telefonicznych, kierowanych w stosunku do jej ojca i wynikających z "zemsty krwi".
Odnosząc się w pierwszej kolejności do przywołanej przez skarżącej obawy o bezpieczeństwo ze względu na groźby kierowane w stosunku do jej ojca należy podzielić w tym względzie stanowisko organu II instancji, że w przypadku zaistnienia bezpośredniego zagrożenia ze strony osób trzecich osoba zagrożona winna w pierwszej kolejności poszukiwać ochrony u władz państwowych. Jeżeli zatem skarżąca oraz jej rodzina obawiali się zagrożenia ze strony osób trzecich zobowiązani byli do wyjaśnienia tych okoliczności przed władzami kraju swojego pochodzenia, czyli w K. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczeń samej skarżącej, ani jej ojciec ani ona nie skorzystali z takiej możliwości. O zaistniałych groźbach telefonicznych skarżąca nie próbowała powiadomić policji lub miejscowych organów wymiaru sprawiedliwości w K. Należy, zatem uznać, że skarżąca nie poszukiwała ochrony przed kierowanymi pod adresem jej ojca groźbami wynikającymi z "zemsty krwi" u właściwych organów ścigania w K. Skarżąca opuszczając kraj pochodzenia nie wykorzystała wszelkich zagwarantowanych przez prawo środków ochrony. Okoliczności przedstawiane przez skarżącą nie dają zatem podstaw aby uznać, że przywołane groźby telefoniczne mające charakter kryminalny miały jakikolwiek związek z istnieniem przesłanek określonych w treści art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, odnoszących się do prześladowania uchodźcy z przyczyn określonych w treści art. 1A pkt 2 Konwencji Genewskiej z 28 lipca 1951 r. Zagrożenia ze strony osób fizycznych, dopuszczających się działania kryminalnego nie noszą cech prześladowania w myśl ustawy o zapewnianiu cudzoziemcom ochrony, a zatem nie mogły skutkować wydaniem pozytywnej decyzji o nadaniu skarżącej statusu uchodźcy.
Okoliczności podawane przez cudzoziemkę nie przemawiają również za przyznaniem jej ochrony uzupełniającej. W odniesieniu do kwestii bezpieczeństwa w K., należy wskazać, że zgodnie z treścią materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych, jest ona określana jako stabilna. Obecnie nie można mówić, o tym by w K. miało miejsce powszechne naruszanie praw człowieka lub stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej. Dostępne raporty organizacji międzynarodowych wskazują ponadto, że zwiększyło się bezpieczeństwo w zakresie walki z przestępczością pospolitą, która mogła być powodem ucieczki skarżącej oraz jej rodziny z K. W kraju tym funkcjonuje prokuratura, policja oraz system sądownictwa powszechnego, przed którym skarżąca mogła dochodzić ochrony swych praw. Należy zgodzić się ze stanowiskiem przyjętym przez organ I instancji i powtórzonym przez organ II instancji, że kierowane w stosunku do ojca skarżącej groźby wynikające z "zemsty krwi" winny być zgłoszona do organów ścigania w K. Skarżąca nie powiadomiła o wystąpieniu zagrożenia żadnych organów państwa w K., czym świadomie pozbawiła się możliwości uzyskania ochrony w kraju pochodzenia.
Oprócz wskazanej powyżej przyczyny cudzoziemka powołała się dodatkowo na prześladowania w kraju pochodzenia z powodu przynależności do rodziny jako grupy społecznej. Słuszne jest stanowisko organu II instancji, że wobec poczynionych ustaleń, z których wynika, że skarżąca nie była nigdy aresztowana, oskarżona o działalność antyrządową lub skazana wyrokiem sądu, nie można uznać, iż mogłaby być ona kwalifikowana jako uchodźca w świetle obowiązującej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Ponadto orzekające w niniejszej sprawie organy trafnie przyjęły, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia brak jest podstaw do uznania, że skarżąca w sposób realny mogłaby obawiać się orzeczenia kary śmierci czy wykonania egzekucji, byłaby torturowana, czy też nieludzko lub poniżająco traktowana albo karana. Brak jest również podstaw ażeby przyjąć, że sytuacja w K. jest sytuacją kraju, w którym na skutek międzynarodowego czy wewnętrznego konfliktu zbrojnego skarżąca w przypadku powrotu do kraju byłaby w sposób poważny i indywidualny zagrożona utratą życia czy zdrowia. Należy wskazać, że mimo braku właściwej stabilności politycznej, w opracowaniach na temat K., nie pojawiają się twierdzenia ażeby teren ten stanowił zagrożenie życia dla jego mieszkańców.
Sąd ponadto jest zdania, że brak jest podstaw do udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt tolerowany. Należy zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym skarżąca w toku przesłuchania miała możliwość całkowicie swobodnej i zgodnej z rzeczywistością wypowiedzi. Podczas prowadzonego przesłuchania wskazała ona na zwyczaj "zemsty krwi", który powiązała z sytuacją w C. Nawet jeśli się przyjmie, że zwyczaj ten występuje w C., to nie można uznać ażeby te okoliczności miały wskazywać na to, że w przypadku powrotu do K. skarżąca narażona byłaby m.in. na naruszenia jej praw o jakich mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Można się zgodzić, że w sytuacji gdy ojciec skarżącej był bezpośrednio dotknięty zwyczajem "zemsty krwi", to nie może to być przenoszone na innych członków jego rodziny. Te obawy skarżącej muszą być jednak nie tylko wywołane subiektywnym poczuciem zagrożenia ale i mieć obiektywne podstawy. W ocenie Sądu tych obiektywnych podstaw nie ma. Należy zauważyć, że po wyjeździe z C. ojciec skarżącej żył wraz z rodziną bez specjalnych problemów w K. Nigdy skarżąca, ani jej ojciec jednak nie byli w centrum zainteresowania żadnych sił ani politycznych, ani religijnych. Skarżąca mogła swobodnie poruszać się po terytorium K. i mogła w każdej chwili opuścić ten kraj i przyjechać do Polski. Cudzoziemka wskazuje na problemy w C., w sytuacji, gdy jest obywatelką K., dlatego fakt wydalenia jej do K. jest w ocenie Sądu całkowicie neutralny dla jej obaw związanych z ciążącą rzekomo na jej rodzinie "zemstą krwi" w C.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa proceduralnego w postaci wskazanych w skardze przepisów k.p.a., jak również prawa materialnego, nie są uzasadnione. Zarówno organ II instancji jak i organ I instancji, prawidłowo rozważyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniły wyjaśnienia skarżącej jak i potencjalne zagrożenia dla jej sytuacji będące wynikiem stosunków panujących w K., posługując się w odniesieniu do tej kwestii fachowymi opracowaniami. Zarzucając organom administracji niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.), skarżąca tak naprawdę nie wykazała ażeby poza zainteresowaniem organów pozostały jakieś istotne, mające znaczenie dla sprawy okoliczności, próbując raczej polemizować z tą oceną w korzystnym dla siebie kierunku. Organ odwoławczy wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego przyjął za organem I instancji zasadność odmowy nadania statusu uchodźcy. Nadto organ II instancji odniósł się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do odmowy przyznania skarżącej statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło