IV SA/Wa 1016/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję; Zaskarżoną decyzją z dnia [...]lutego 2018r. nr [...]Wojewoda [...] ( dalej organ ) po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej skarżący) od decyzji Burmistrza [...]z dnia [...]listopada 2017 r., nr [...]orzekającej o odmowie wymeldowania G. G. z pobytu stałego w budynku nr [...]położonym przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący : W dniu [...]września 2017 r. T. G. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie G.G. z pobytu stałego w budynku nr [...]położonym przy ul. [...] w [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz [...]decyzją z dnia [...]listopada 2017 r., nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania wymienionej z pobytu stałego w ww. budynku. W ocenie organu orzekającego, zebrany materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że G.G. opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się T. G., wnosząc odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda [...]stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że G.G. w miejscu zameldowania na pobyt stały nie mieszka od września 2015 r. Budynek opuściła z obawy przed swoim mężem, który się nad nią znęcał. W październiku 2016 r. wróciła do ww. budynku i zamieszkiwała w nim 10 miesięcy, po czym znowu się wyprowadziła. We wrześniu 2017 r. kilka dni ponownie pomieszkiwała w budynku nr [...]położonym przy ul. [...] w [...], następnie w obecności syna opuściła miejsce stałego zameldowania. Z informacji przekazanych przez Komisariat Policji w [...]wynika, że w latach 2014-2017 w budynku nr [...]położonym przy ul. [...] w [...]miało miejsce kilkanaście awantur wszczynanych przez T. G.. Policja poinformowała także, że w rodzinie tej prowadzona była procedura Niebieskiej Karty. T. G. bardzo często przebywał w stanie upojenia alkoholowego, jak również nie przestrzegał norm społeczno-ludzkich. Ponadto wymieniony posiadał nakaz opuszczenia budynku nr [...]położonego przy ul. [...] w [...]na okres 3 miesięcy w związku z postanowieniem Prokuratury Rejonowej [...], sygn. akt [...]. Na uwagę zasługuje również fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...]września 2015 r., sygn. akt [...], T.G. został uznany za winnego, że w okresie od grudnia 2013 r. do 14 maja 2014 r/ znęcał się psychicznie nad G.G. oraz że [...]kwietnia 2014 r. r. używając wobec niej przemocy spowodował naruszenie prawidłowego funkcjonowania narządów wymienionej ** na okres poniżej 7 dni. T. G. został skazany na karę dwóch lat pozbawienia wolności, przy czym wykonanie kary warunkowo zawieszono na okres próby czterech lat, oddając ww. w okresie próby pod dozór kuratora. Wyrok jest prawomocny z dniem [...]lutego 2016 r., a więc okres próby ciągle trwa. W związku z powyższym Wojewoda [...]stwierdził, że nie można uznać, aby wyprowadzka G.G. miała charakter dobrowolny. Swoim działaniem (zgłoszenia na policji, sprawy karne), udowodniła ona, że została zmuszona do opuszczenia budynku nr [...]położonego przy ul. [...] w [...]z obawy o własne życie i zdrowie. Rozpoznając sprawę zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ wskazał, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w rozumieniu wymienionych przepisów jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Bez jednoczesnego zaistnienia obu tych przesłanek, tj. dobrowolności i trwałości, nie może być mowy o opuszczeniu przez stronę dotychczasowego miejsca zamieszkania dającego podstawę do orzeczenia przez organ o wymeldowaniu. Ponadto organ wskazał, że G.G. nie zerwała związków z przedmiotowym budynkiem, bowiem jej rzeczy nadal znajdują się w miejscu stałego zameldowania. Ponadto fakt, że po opuszczeniu budynku nr [...]położonego przy ul. [...] w [...], kilkakrotnie powracała do miejsca stałego zameldowania potwierdza, że nie zrezygnowała ona z zamieszkiwania w przedmiotowym budynku i ma zamiar do niego powrócić. Jednak dopóki G.G. będzie miała obawy powtórzenia się takich zachowań usprawiedliwione jest fizyczne nieprzebywanie w przedmiotowym budynku. Z powyższą decyzją nie zgodził się T. G., zaskarżając ją w całości i zarzucając : • błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym uznaniu że była małżonka nie opuściła domu w sposób dobrowolny podczas gdy z uwagi na prośby skarżącego o partycypowanie w kosztach utrzymania domu odeszła nie płacąc jednocześnie choćby części rachunków za poprzednie miesiące w których zamieszkiwania już po rozwodzie; • decyzja odnosi się do "dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych" nie podając jednocześnie jakiegokolwiek przykładu wyroku wydanego w podobnej sprawie; • brak jakichkolwiek dowodów aby G. G. próbowała wrócić do domu (w sprawie znajduje się jedynie oświadczenie adwokata) • organ nie udowodnił w żaden sposób aby opuszczenie domu przez G. G. we wrześniu 2017 r. było spowodowane zachowaniem skarżącego. Organ przytoczył bliżej nieokreślone interwencje policji w przestrzeni 3 lat jednakże w żaden sposób nie powiązał ich konkretnie z wrześniem 2017 r. kiedy to G. G. ostatni raz opuściła dom. Wyrok za rzekome znęcanie się nad byłą małżonką został wydany [...]września 2015 r. za czyn którego skarżący miał się dopuścić w okresie grudnia 2013 r. do maja 2014 r. więc ponad 3 lata przed wrześniem 2017 r. W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, a także o zwolnienie go od kosztów sądowych z uwagi na jego ekstremalnie trudną sytuację finansową oraz problemy zdrowotne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie – uzasadnione niejednorodnością załączników dołączonych do złożonych egzemplarzy skargi - oraz podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W dniu [...]kwietnia 2018r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika uczestniczki G. G., z informacją, ze będzie ją reprezentował w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W dniu [...]czerwca 2018r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnik z urzędu skarżącego, w którym podtrzymała skargę oraz dodatkowo podniosła zarzuty: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 kpa, w zw. z art. 77 kpa i art. 80 kpa, poprz3ez zaniechanie wszechstronnego, wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, wszystkich istotnych jej okoliczności, braku rozważenia wszystkich oko9liczności konkretnego przypadku, w konsekwencji skutkujących wydaniem błędnej decyzji, mającej charakter dowolny, a nie uznaniowy. - naruszenia przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności, poprz3ez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i odmowę wymeldowania G.G. z pobytu stałego w budynku nr [...]położonym w [...]przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić oddaleniu, bowiem Sąd stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], była odmowa wymeldowania z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.). Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Art. 35 omawianej ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że przesłanka, na której oparło zaskarżone orzeczenie organ tj. dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nie jest przesłanką normatywną. Wbrew wywodom organu, z powołanego przepisu nie wynika nic ponad wskazanie, że jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy, określane w piśmiennictwie mianem "corpus" i "animus", muszą występować łącznie. Zatem miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Z kolei, opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Ze złożonego w trakcie przesłuchania oświadczenia uczestniczki wynika jednoznacznie, że "dopóki mąż będzie w tym budynku, ja do niego nie wrócę". Budynek i działka są własnością skarżącego, zatem należy przyjąć, że nie opuści on swojej własności. Stan majątkowy skarżącego nie daje podstaw do założenia, że będzie on przebywał w innym, należącym do niego lub np. wynajętym lokalu. Zatem organ powinien rozważyć i właściwie ocenić treść oświadczenia uczestniczki. Ma rację skarżący wskazując, że uczestniczka nie podejmując żadnych kroków w celu przywrócenia utraconego posiadania, udowodniła, że opuściła lokal na stałe. Jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W omawianej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że G.G. nie podjęła skutecznych kroków umożliwiających jej powrót i stałe zamieszkiwanie w miejscu zameldowania. Również posiadanie rzeczy w miejscu stałego zameldowania nie świadczy o zamieszkiwaniu. Trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez daną osobę wcale nie musi być połączone z opróżnieniem tego lokalu z rzeczy osobistych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 136/09). Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...]błędnie uznał, iż w stosunku do G.G. nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego oświadczyła, że nie wróci do budynku przy ul. [...][...]w [...]dopóki skarżący, właściciel nieruchomości, będzie w nim przebywał. Organ nie znalazł także żadnych dowodów, na okoliczność, że uczestniczka podjęła kroki w celu powrotu i stałego zamieszkiwania w miejscu zameldowania. Sąd uznał za słuszne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postepowania tj. art.7, art. 77 oraz art. 80 kpa, a w konsekwencji podzielił również stanowisko skarżącego w kwestii naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. Organ ponownie rozpatrując wniosek skarżącego winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 14 ust.1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U.poz.1800 ze zm.).