IV SA/Wa 102/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki Asesor WSA Wanda Zielińska – Baran Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie - skargę oddala - IV SA/WA 102/04 UZASADNIENIE Wójt Gminy K. w powiecie S. decyzją z dnia [...] października 2003 r. powołując się na art. 9 ust 1 pkt 1 i ust. 2, ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne nakazał S. K. zam. L. nr [...] przywrócenie w terminie do dnia 30 listopada 2003 r. poprzedniego stanu wody na gruncie tj. – wykonania otworu o średnicy 25 cm w podmurówce ogrodzenia na 28 m bieżącym licząc od drogi powiatowej. – wykonanie na swojej posesji bruzdy ściekowej głębokości minimum 20 cm umożliwiającej przepływ wód. W uzasadnieniu decyzji wskazano co następuje. W wyniku przeprowadzonego postępowania oraz oględzin ustalono, że przedmiotem sporu jest wybudowanie pomiędzy działkami Nr [...] i [...] trwałego ogrodzenia z siatki na podmurówce betonowej wysokości 20 cm. Na działce Nr [...] należącej do M., pomiędzy budynkami mieszkalnymi występuje obniżenie terenu ukształtowane w postaci naturalnej niecki ze spadkiem w kierunku wschodnim, przy czym najniższe miejsce niecki występuje przy granicy z działką nr [...], na której wybudowano ogrodzenie na podmurówce. Betonowa podmurówka przecina naturalną nieckę poprzecznie. Wody roztopowe napływające z kierunku zachodniego z położonych wyżej działek nr [...] i [...] przedostają się na działkę [...], bowiem od tej strony ogrodzenie wykonane jest tylko z siatki i nie utrudnia przepływu. Na działkach nr [...] do [...] położonych na wschód od działki [...] widać dalszą cześć niecki terenowej o spadku podłużnym. Analiza mapy geologicznej wsi L. w ograniczeniu od północy szosą do wsi K. a od południa drogą gminną wskazuje, że teren ukształtowany jest w postaci podłużnej niecki z ogólnym spadkiem z zachodu na wschód. Niecka biegnie równolegle do szosy w odległości od niej około 30 m. Ogólny spadek podłużny niecki pomiędzy działkami [...] do [...] na odcinku 165 m wynosi około 2%, dalej jest większy i wynosi około 3%. Przeciętne spadki poprzeczne z południa na północ wynoszą od 1 do 1,3 % i z północy na południe od 0,9 do 2%. Wieś L. nie posiada urządzeń kanalizacyjnych ani rowów odwodniających. Wody roztopowe oraz burzowe spływały naturalną niecką terenową z zachodu na wschód i rozlewały się na polu. Wybudowana podmurówka na granicy działek [...] i [...] przegradza poprzecznie nieckę powodując, że wody spływające z wyżej położonych działek mają zahamowany odpływ i gromadzą się na działce nr [...]. Wody utrzymują się na działce dłuższy czas podtapiając budynki mieszkalne do czasu, aż wyschną lub zostaną wypompowane. Nie ma innej możliwości odprowadzenia wody jak tylko naturalną ich trasą poprzez działkę nr [...]. Nie jest możliwe wykonanie rowu odwodniającego wzdłuż drogi z uwagi na zlokalizowanie w pasie drogowym wodociągu. Wykopanie rowu spowodowałoby jego przemarzanie. Pomiary niwelacyjne wykonane przez biegłego ustaliły, że pomiędzy granicą zachodnią i wschodnią działki [...] na długości 44 m różnica poziomów terenu wynosi ok. 96 cm. Tak duży spadek zapewnia, że wody spływają bardzo szybko i nie gromadzą się na podwórku. Taki układ terenu chronił sąsiednie posesje przed zalewaniem. S. K. budując betonową podmurówkę zmienił kierunek wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, przez co naruszył postanowienie art. 29 ust 1 pkt 1 prawa wodnego. Na właścicielu gruntu, który zakłócił stosunki wodne i spowodował szkody u sąsiadów ciąży obowiązek usunięcia przeszkody lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Konieczne jest więc odtworzenie naturalnej trasy spływu wód do czego S. K. został zobowiązany. Odwołanie od decyzji wniósł S.K. zarzucając naruszenie art. 7 kpa. Odwołujący się podnosi, że wprawdzie teren wsi L. posiada nachylenie 2% i wody opadowe przemieszczają się z zachodu na wschód w kierunku działek [...] i [...], ale działki położone wyżej zostały tak ukształtowane przez ich właścicieli, że wody z nich odprowadzane są do drogi. Działka nr [...] jest położona niżej niż droga, stąd woda z drogi spływa na tę działkę – a jest to woda z połowy wsi. Ponadto twierdzi, że działka [...] nie posiada szamba i nieczystości wylewane są do ziemi i nie wsiąkają. Podczas gromadzenia się wody, z nieszczelnych ubikacji wydostają się nieczystości. Wykonanie otworu w podmurówce spowodowałoby przepłyniecie bruzdą tych nieczystości na jego działkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu przywrócenia stanu wody na gruncie i ustaliło nowy termin na dzień 15 stycznia 2004 r., w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez organ pierwszej instancji rozprawa administracyjna oraz opinia biegłego zdaniem organu odwoławczego doprowadziły do jednoznacznych ustaleń, że wybudowane ogrodzenie na podmurówce oraz podwyższenie terenu na działce [...] przez S. K. stanowią bezpośrednią przyczynę tworzenia się zlewiska wody na działce [...] należącej do M.. Właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wód na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej znajdującej się na jego gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Działania S. K. doprowadziły do zatrzymania naturalnego odpływu wody i podwyższenia stanu wody na gruncie sąsiednim. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa organ stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji wszechstronnie wyjaśniło okoliczności sprawy. Wynika z nich, że zmiana stanu wody na gruncie (działka [...]) szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie i Wójt mógł w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zasadne było według organu odwoławczego nałożenie obowiązku na S.K., o którym orzekł organ w zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. K.. W skardze zarzuca: 1) naruszenie przepisów art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 107 § 3 oraz 138 kpa polegające na: – oparciu rozstrzygnięcia na niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, co ma istotny wpływ na prawidłowość wydanego orzeczenia; – pominięcie wskazanych przez skarżącego dowodów oraz nie podanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn z powodu których dowodom tym odmówiono mocy dowodowej i wiarygodności; – pominięcie niektórych zarzutów podniesionych w odwołaniu ; – niedokonanie ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy a jedynie dokonanie kontroli decyzji I instancji. 2) naruszenie prawa materialnego przez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w szczególności art. 29 ust 1, 2, i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne przez przyjęcie, że to skarżący a nie druga strona narusza postanowienią tego przepisu odprowadzając wodę i ścieki na grunt skarżącego. 3) sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że druga strona postępowania odprowadzając odpady i ścieki na grunt skarżącego nie narusza przepisów prawa wodnego, prawa ochrony środowiska, ustawy o odpadach a jedynie przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów procesu według norm. Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego popierając skargę dodatkowo zarzucił, że opinia biegłego jest nierzetelna a była podstawą wydania decyzji. Ukształtowanie terenu jest inne niż przyjął biegły, mapa pochodzi sprzed 2 lat a ukształtowanie terenu uległo zmianie. Błędne jest ustalenie zdaniem pełnomocnika, że rozlewisko na działce [...] pochodzi z roztopów i opadów. Są to jego zdaniem wody spływające z drogi na działkę oraz nieczystości wylewane przez użytkowników działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze przeprowadzone postępowanie administracyjne wyjaśniło wszystkie istotne okoliczności sprawy, zaś rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na materiale dowodowym prawidłowo ocenionym. Na rozprawie administracyjnej zostali przesłuchani zarówno skarżący jak i zainteresowani K. M. i H. M.. Dokonano dwukrotnie wizji lokalnej działek z udziałem stron, a ponadto dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu melioracji wodnej. Na podstawie tych dowodów organ pierwszej instancji przyjął, że budowa przez skarżącego ogrodzenia na podmurówce pomiędzy działkami [...] i [...] i podwyższenie terenu na swojej działce stanowi bezpośrednią przyczynę tworzenia się zlewiska wody na działce [...]. Dokonując oceny tego stanu przyjął, że skarżący jako właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, co uzasadnia nałożenie na niego obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Stanowisko powyższe podzielił w całości organ odwoławczy i nie ma podstaw zdaniem sądu wojewódzkiego by je kwestionować. Zebrane dowody wskazują, że teren wsi L. obejmujący między innymi sporne działki [...] i [...] ukształtowany jest w postaci podłużnej naturalnej niecki, z ogólnym spadkiem z zachodu na wschód, przy czym między działkami [...] i [...] spadek ten wynosi 2%. Przyznał to także skarżący w odwołaniu z dnia 7 listopada 2003r. Według biegłego, spływ wód roztopowych i burzowych został zahamowany wybudowaniem podmurówki, która stanowi poprzeczną przegrodę niecki w wyniku czego tworzy się rozlewisko na działce [...]. Opinia biegłego w tym zakresie nie jest sprzeczna z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Potwierdzają to przesłuchani M., ustalenia wizji lokalnej, a także sam skarżący. W toku przesłuchania w dniu 27 marca 2003 r. przyznał, że wybudowana podmurówka zabezpiecza jego siedlisko przed nadmiarem wody. Znajdujący się w aktach sprawy materiał zdjęciowy, który według opinii został wykonany w dniu 15 stycznia 2003 r. obrazuje rozlewisko wody zlokalizowane na działce [...] przy wybudowanym płocie. Oświadczenie B. F. i E.M. z dnia 14 marca 2003 r., również wskazuje, że wybudowana podmurówka zahamowała spływ wody przez ich działki położone poniżej działki skarżącego. W opinii biegły rozważył okoliczności podnoszone przez skarżącego, że rozlewisko wody na działce [...] to nie woda opadowa lub roztopowa lecz ścieki gospodarcze wylewane do gruntu z powodu braku szamba. Biegły wykluczył, by ilość wody zużywana w gospodarstwie M. (te dane ustalono na podstawie poboru wody z wodociągu) mogły jako ścieki tworzyć rozlewisko i przedostawać się przed wybudowaniem podmurówki na działkę skarżącego. Za trafnością opinii biegłego, że rozlewiska nie tworzą ścieki gospodarskie, świadczy fakt, że w 2003 r. z terenu działki [...] zostało wywiezionych 65 tys. litrów wody (przesłuchanie z dnia 24 marca 2003 r.) co przekracza niemal trzykrotnie ilość użytej w ciągu roku w gospodarstwie wody. Zarzuty podniesione na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, że opinia biegłego jest nierzetelna a mapa ukształtowania terenu nieaktualna są gołosłowne, nie zostały niczym poparte. Załączone zdjęcia mające potwierdzać wylewanie przez M. ścieków gospodarczych do gruntu nie podważają poczynionych ustaleń, gdyż fakt ten nie jest w ogóle kwestionowany. Nie można też podzielić twierdzeń skarżącego, że rozlewisko wody na działce [...] tworzy woda spływająca z drogi. Droga istotnie nie posiada rowów odwodniających i wymaga niewątpliwie modernizacji. Biegły przyznał, że droga usytuowana jest nieco wyżej niż działka [...], jednak jak wynika z materiału dowodowego, w szczególności wizji lokalnej, to zahamowanie naturalnego odpływu wody przez skarżącego poprzez wybudowanie podmurówki powoduje zalewanie działki. Wcześniej problem ten nie istniał (pismo z dnia 4 listopada 2002 r.). Skarżący ma rację, że rozstrzygnięcie oparte o przepis art. 29 ust. 3 ustawy, prawo wodne ma charakter uznaniowy. Nie jest to uznanie dowolne lecz uzasadnione okolicznościami sprawy co podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji. Według biegłego istnieje konieczność odtworzenia poprzedniej trasy spływu wód opadowych w celu zapobieżenia szkodom na działce M. (aktualnie innej możliwości biegły nie widzi). W takiej sytuacji organ miał podstawy by nałożyć na skarżącego jako właściciela gruntu, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie wpływającej szkodliwie na grunty sąsiednie obowiązek wykonania przepustu w murze oraz bruzdy odpływowej zapobiegającej szkodom. Z powyższych względów należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270 ze zm.) skargę oddalić.