IV SA/Wa 1027/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Krystyna Napiórkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2011 r. wniosku S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. S. D. w sprawie ze skargi na wymienione w sentencji niniejszego postanowienia rozstrzygnięcie wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (k. 21-22). W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż jest emerytem - rencistą z przyznaną przez komisję lekarską stałą III grupą inwalidzką. Będąc pod bezpośrednią opieką lekarską zmuszony jest do częstego wykonywania odpłatnych specjalistycznych badań oraz ponoszenia dużych kosztów zakupu lekarstw. Trudna sytuacja materialna zmusiła skarżącego do doraźnego wynajmu części placu i pomieszczeń gospodarczych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego są dochody z emerytury w wysokości 2.402,29 zł brutto miesięcznie oraz dochody z wynajmu w wysokości 2.000 zł brutto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 160,25 m² oraz nieruchomości na której jest on posadowiony o pow. 1356 m². Wśród przedmiotów wartościowych i środków pieniężnych wnioskodawca wymienił samochód osobowy oraz oszczędności w wysokości 10.000 zł. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2011 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy (k. 25) z uwagi na stałe źródło dochodu w postaci emerytury i dochodów za wynajem w łącznej wysokości 4.402,29 zł brutto miesięcznie. Uznano, że wnioskodawca nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a nadto posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł, znacznie przekraczające koszty sądowe, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł (wpis od skargi). Wskazano, że poza tym skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie posiada nikogo na utrzymaniu. Uwzględniając nawet stałe wydatki skarżącego na leczenie oraz koszty bieżącego utrzymania domu stwierdzono, iż wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu oraz kwota zgromadzonych oszczędności pozwala na przyjęcie, że dysponuje on wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawca wniósł sprzeciw od wyżej wskazanego postanowienia (k. 33-34). W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca podniósł, że częściowe zwolnienie od opłat nie powinno być stosowane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy wnioskodawca jest ubogi, pozbawiony środków do życia. Zdaniem wnioskodawcy możliwe jest częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, gdy wysokość dochodu czy oszczędności wystarczają na pokrycie kosztów sądowych. Jedynym kryterium do przyznania prawa pomocy jest niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dla skarżącego wydatek 500 zł w terminie siedmiu dni łączy się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgromadzenie oszczędności na poczet przyszłych wydatków na leczenie nie może być podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy, zaś dochody z tytułu emerytury i wynajmu są ubruttowione, stąd realne dochody są niższe. Wskazano, że najem kończy się w 2012 r. oraz że skarżący posiada rodzinę, której w miarę możności pomaga finansowo, zwłaszcza że niezarobkująca córka uczy się za granicą i jest, mimo ukończonych 26 lat, na utrzymaniu rodziców. Pismem z dnia 5 września 2011 r. (k. 40-42), w wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 1 września 2011 r. (k. 37-39), wezwano wnioskodawcę do nadesłania w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających jego stan majątkowy, możliwości płatnicze, takich jak: wyciąg z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; kopie dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat z okresu ostatnich trzech miesięcy, związanych z eksploatacją domu (np. opłat za gaz, energię, opał) oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, w tym za leczenie, za ostatnie trzy miesiące; ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, ze wskazaniem ich źródeł i miesięcznej wysokości. Wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów ani oświadczenia, a w piśmie z dnia 22 września 2011 r. wniósł o rozpoznanie jego wniosku na podstawie złożonego formularza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p. p. s. a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 252 § 1 p. p. s. a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei zgodnie z art. 255 p. p. s. a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym należy zaznaczyć, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca w złożonym na formularzu wniosku nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wnioskodawca nie zadośćuczynił wezwaniu z dnia 5 września 2011 r., stąd ocena jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych została dokonana na podstawie danych zawartych we wniosku, uwzględniając stan rodzinny wskazany w sprzeciwie. Z wniosku wynika, że źródłem utrzymania skarżącego są dochody z emerytury w wysokości 2.402,29 zł brutto miesięcznie oraz dochody z wynajmu w wysokości 2.000 zł brutto miesięcznie, czyli łącznie 4.402,29 zł brutto miesięcznie. Ponadto skarżący posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł. Tak ukształtowana sytuacja dochodowo-majątkowa, nawet po uwzględnieniu, że dochody są ubruttowione, nie przemawia za uznaniem, że poniesienie części kosztów sądowych ograniczonych obecnie do kwoty wpisu w wysokości 500 zł, spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Okoliczność, że najem placu zakończy się w 2012 r. oznacza, że obecnie wnioskodawca otrzymuje jeszcze z niego dochód. Podkreślić należy, że wnioskodawca nie zadośćuczynił wezwaniu z dnia 5 września 2011 r., to znaczy nie nadesłał wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat z okresu ostatnich trzech miesięcy, związanych z eksploatacją domu (np. opłat za gaz, energię, opał) oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, w tym za leczenie, za ostatnie trzy miesiące. W przypadku braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, ze wskazaniem ich źródeł i miesięcznej wysokości. Także tego oświadczenia nie złożono. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wnioskodawca - w związku z zadeklarowanym we wniosku poziomem dochodów - może ponieść koszty postępowania w całości, co nie będzie stanowiło uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 p. p. s. a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p. p. s. a.