IV SA/Wa 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja z [...] grudnia 2015 r. nr [...] Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również zaskarżona decyzja), wydana na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 197 ust. 1 pkt 9 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 oraz Dz. U. z 2014 r. poz. 463 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r., nr[...], w przedmiocie odmowy A. N. udzielenia zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że A. N., obywatel [...], urodzony 6 grudnia 1979 r., (dalej również cudzoziemiec lub skarżący) zwrócił się do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej powołując się na fakt posiadania Karty Polaka. Cudzoziemiec wykazał, iż posiada Kartę Polaka nr [...] wydaną przez Konsula w [...], ważną do 16 listopada 2021 r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w dniu [...] lutego 2015 r. dokonano wpisu danych cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych na terytorium Polski z terminem obowiązywania wpisu do 13 października 2017 r. Jako podstawę dokonania wpisu wskazano art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP stwierdzając, że zachodzi wobec niego przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Rozpoznając odwołanie cudzoziemca od powyższej decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2015 r. zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji i utrzymał decyzję tego organu w mocy. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy wskazuje, że cudzoziemiec spełnia obie przesłanki do udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały w Polsce, wskazane w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, tj. posiada ważną Kartę Polaka oraz wykazał zamiar osiedlenia się w Polsce na stałe. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że zasadnie organ pierwszej instancji wykazał, że dane cudzoziemca figurują w Wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, z datą obowiązywania wpisu do dnia 13 października 2017 r. i zostały do niego wpisane na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, iż dane aplikującego nadal figurują w ww. Wykazie. Zatem w momencie wydawania rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] jak i decyzji organu odwoławczego zachodziła przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy zaznaczył, że wpis do Wykazu na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny podobnie jak odmowa udzielenia przedmiotowego zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania co do błędnych ustaleń stanu faktycznego organ uznał je za bezzasadne, wskazując, iż słuszny interes strony nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji również nie stwierdzono wewnętrznych sprzeczności, gdyż z przepisów ustawy wynika, że cudzoziemiec może - spełniając wszelkie przesłanki do udzielenia zgody na pobyt stały w Polsce - nie uzyskać ww. zezwolenia z uwagi na zachodzenie wobec niego obligatoryjnych przesłanek do odmowy udzielenia ww. zezwolenia, jakim jest m.in. figurowanie jego danych w Wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski jest niepożądany. Organ odwoławczy w odniesieniu do zarzutów odwołania wyraźnie zaznaczył, iż decyzja o odmowie udzielenia stronie przedmiotowego zezwolenia na podstawie art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie jest decyzją o charakterze uznaniowym. Podjęcie rozstrzygnięcia orzekającego o odmowie udzielenia ww. zezwolenia jest obligatoryjne. Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2015 r. wywiódł A. N. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów 1) prawa materialnego, tj. art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez brak informowania strony co do umieszczenia jego danych osobowych w wykazie cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., nieuwzględnienie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą na terytorium RP, zaś jego żona zatrudniona jest Polsce na podstawie umowy o pracę. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a w konsekwencji wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem cudzoziemca. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie nie uwzględnił zamiaru wnioskodawcy co do osiedlenia się na stałe na terytorium RP. Ponadto wskazał, że wiza upoważniająca do wjazdu na terytorium Polski, została wydana na podstawie posiadania przez niego ważnej Karty Polaka wydanej cudzoziemcowi na podstawie polskiego pochodzenia przez Konsula w [...] z ważnością jej obowiązywania do dnia 16 listopada 2021 r. W ocenie skarżącego organy nie uwzględniły faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim, zaś jego żona jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej [...] grudnia 2014 r. na czas nieokreślony, nadto on prowadzi własną działalność gospodarczą. Skarżący zarzucił jednocześnie organowi pierwszej instancji naruszenie art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez brak poinformowania strony, że jej dane figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany, co skutkowało brakiem zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wydaniem decyzji negatywnej. W skardze podniesiono również, że organ wybiórczo i niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenił przedłożony materiał dowodowy. Naruszono reguły oceny materiału dowodowego, normy procesowe odnoszące się do środków dowodowych, co stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Z jednej strony organ zgodził się z faktem, iż skarżący posiada Kartę Polaka ważną do 16 listopada 2021 r., czym spełnia przesłankę określoną w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, spełnia również drugą przesłankę wymienioną w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy, tj. posiada zamiar osiedlenia się na terytorium RP na stałe. Z drugiej strony organ stwierdził, że cudzoziemcowi zgodnie z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach odmawia się udzielenia zezwolenia na pobyt stały, ponieważ jego dane osobowe wpisane do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany. Takie uzasadnienie organu w ocenie skarżącego należy uznać za sprzeczne wewnętrznie, nielogiczne i niespójne, w sytuacji gdy cudzoziemiec nie został poinformowany o umieszczeniu jego danych w wykazie, co z kolei prowadzi do tego, że został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu oraz wydaniem negatywnej decyzji w przedmiotowej sprawie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy wyjaśnił zasady udzielenia zezwolenia na pobyt stały oraz powołując się na przepisy ustawy o cudzoziemcach przesłanki odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Wskazał jednocześnie, iż pomimo spełniania przesłanek pozytywnych udzielenia zezwolenia na pobyt stały cudzoziemca, organ administracji stwierdzając jedną z okoliczności, o których mowa w art. 197 ust. 1 pkt 2-9 ustawy o cudzoziemcach (przy jednoczesnym braku wyłączenia stosowania któregokolwiek z tych przepisów na postawie art. 197 ust. 2 czy ust. 3 ustawy o cudzoziemcach), jest obowiązany wydać decyzję odmowną (związany charakter decyzji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., orzekającej o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłanką udzielenia zezwolenia na pobyt stały, na którą skarżący powołał się we wniosku z [...] kwietnia 2015 r., było posiadanie przez niego Karty Polaka wydanej przez Konsula w [...] ważnej do 16 listopada 2021 r. Art. 195 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach zawiera zamknięty katalog przesłanek, od których uzależniono udzielenie zezwolenia na pobyt stały na wniosek cudzoziemca. Przepis ten przewiduje, że cudzoziemcowi, który spełnia te warunki, "udziela się" zezwolenia. Taka konstrukcja przepisu oznacza, że spełnienie jednego z warunków w nim wymienionych zobowiązuje organ do udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Jedną z przesłanek uzasadniającą udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały, wymienioną w pkt 9 art. 195 ust. 1 ww. ustawy, jest posiadanie ważnej Karty Polaka i zamiar osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Niewątpliwie z powyższego zapisu wynika, że posiadanie ważnej Karty Polaka, przy spełnieniu określonych w tym przepisie warunków, stanowi samodzielną przesłankę udzielenia zezwolenia na pobyt stały. W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący jest posiadaczem ważnej Karty Polaka do 16 listopada 2021 r. i wyraził zamiar osiedlenia się na stałe na terytorium RP. Ta okoliczność nie była kwestionowana przez organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że przepisy prawa materialnego zawierają nie tylko katalog podstaw udzielenia tego zezwolenia, ale także w art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zawierają katalog podstaw odmowy udzielenia zezwolenia. Współistnienie przepisów wynikających z art. 195 ustawy i art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie powoduje w ocenie Sądu żadnej sprzeczności. Ustawa przewiduje zarówno przesłanki pozytywne udzielenia zezwolenia na pobyt stały jak i przesłanki negatywne. Słusznie zatem organy wywiodły, że spełnianie przesłanek pozytywnych udzielenia zezwolenia na pobyt stały przez cudzoziemca nie wyklucza możliwości wydania decyzji odmownej w przypadku zaistnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 197 ust. 1 pkt 2-9 ustawy o cudzoziemcach, w sytuacji braku wyłączenia stosowania któregokolwiek z tych przepisów na podstawie art. 197 ust. 2 czy ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Przepisy ustawy o cudzoziemcach przewidują pewne ograniczenia, ale tylko w granicach wyznaczonych przez art. 197 ust. 2 i 3 ustawy. Taka sytuacja zachodzi w przypadku, gdy cudzoziemiec posiada polskie pochodzenie i zamierza osiedlić się na terytorium RP na stałe (art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy, realizujący wraz z art. 195 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji odesłanie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP) odmowa udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały możliwa jest tylko w przypadkach, o których mowa w art. 197 ust. 1 pkt 1, 4 i 7 ustawy o cudzoziemcach. Drugi przypadek dotyczy osoby, której udzielono w RP azylu, nie jest możliwa odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt stały w oparciu o przepisy art. 197 ust. 1, które miałyby pozostawać niezależne od spełniania wymogów pozytywnych udzielenia zezwolenia. Stwierdzić należy, że ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył stosowania art. 197 ust. 1 ustawy, ani jego pkt 2. Należy zwrócić uwagę, że przepis ten powoduje obligatoryjnie odmowę udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Niewątpliwie przepis art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy do kategorii przepisów wiążących organ orzekający, co oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu to organ zasadniczo nie ma wyboru, co do treści rozstrzygnięcia. Ściślej rzecz ujmując, ustalenie w toku postępowania, że wobec wnioskodawcy zachodzi jedna z przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 197 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, skutkuje obligatoryjną odmową udzielenia zezwolenia. Istotne znaczenie ma zatem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, właściwa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz właściwa interpretacja treści normy, która stanowi punkt odniesienia i podstawowy warunek prawidłowego rozstrzygnięcia. W podstawie prawnej negatywnej decyzji wobec skarżącego wskazano przepis art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Stanowi on, że udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli (pkt 2) obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest niepożądany. Z materiału dowodowego wynika, iż dane skarżącego znajdują się w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest niepożądany. Jest to okoliczność bezsporna. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji ustalił, że dane skarżącego zostały umieszczone w wykazie, i obowiązuje wpis tych danych, z terminem obowiązywania do dnia 13 października 2017 r. Podstawa materialnoprawna umieszczenia danych cudzoziemca w wykazie została wywiedziona w art. 435 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o cudzoziemcach. Prawidłowo zatem organy dokonały ustalenia stanu faktycznego w sprawie, nadto dokonały prawidłowej oceny prawnej wynikającej z treści art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zaznaczyć jeszcze należy, że stan faktyczny pomiędzy decyzjami organu I instancji, a decyzją organu odwoławczego nie zmienił się. W okolicznościach niniejszej sprawy za całkowicie niezasadny należało uznać zarzut skargi niezastosowania przez organ art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, bowiem ustalony stan faktyczny wskazuje na to, że organy były obowiązane do zastosowania art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W przekonaniu Sądu pozbawione argumentów są zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. Autor skargi nie wykazał na czym w jego ocenie polegało dokonanie ustaleń w sposób dowolny, czy wybiórcza oraz sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena materiału dowodowego. Dodać w tym miejscu należy, iż brak uwzględnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności pobytu w RP cudzoziemca wraz z żoną i córką, a także fakt zatrudnienia żony cudzoziemca stanowi o słusznym zarzucie skargi, nie mniej nie miało to wpływu na wynik podjętej decyzji oraz wynik rozstrzygnięcia Sądu. Decydujące znaczenie co jeszcze raz podkreślić należy miała przesłanka negatywna, którą organy miały obowiązek zastosować. Ponadto wyjaśnienia wymaga także kwestia figurowania danych cudzoziemca w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, a podstawa wpisu wynika z art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Skarżący nie zanegował powyższego faktu, przyznał w złożonym wniosku, że był karany sądownie. Umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie stanowi czynność materialnotechniczną, dokonywaną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organu prowadzącego wykaz. Słusznie wywiódł organ w zaskarżonej decyzji, że czynność ta ma oparcie w przepisach prawa, zaś organ prowadzący wykaz nie ma obowiązku zawiadamiania o tym, że dane zostały umieszczone. Poza tym zawiadamianie strony wiązałoby się z ustalaniem adresu, co niejednokrotnie byłoby znacznym utrudnieniem, a wręcz czasami niemożliwe. Nie są zasadne także zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego. Posiadanie ważnej Karty Polaka i zamiar osiedlenia się na terytorium RP, a więc spełnianie pozytywnych przesłanek uprawniających do złożenia wniosku, nie przekreśla konieczności zastosowania art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż co zostało omówione na wstępie uzasadnienia, decyzja nie ma charakteru uznaniowego, a odmowa udzielenia zezwolenia stanowiła o obligatoryjnym rozstrzygnięciu organu. Nie zachodzi tu sprzeczność powołanych przepisów. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.