IV SA/Wa 1033/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi O. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1033/14 odrzucił skargę O. R. wniesioną w dniu 16 kwietnia 2014 r. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1033/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu wniosku O. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dalszych pism i nadesłanych dokumentów wynika, że stan rodzinny i majątkowy skarżącej przedstawia się w sposób następujący: skarżąca zamieszkuje z mężem w mieszkaniu o pow. 62 m², małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości ok. 2790 złotych. Skarżąca uzyskuje także dochód z umów zlecenia, zawartych z Ośrodkiem Kultury [...] w W., z Centrum Promocji Kultury Dzielnicy [...] w W. oraz ze Spółdzielnią Budowlano-Mieszkaniową "[...]" w W. Z tych źródeł w okresie od dnia 3 kwietnia 2014 r. do dnia 16 czerwca 2014 r. na jej konto wpłynęła kwota 6637 złotych. Skarżąca wskazała jednak, że w lipcu, sierpniu i wrześniu nie miała dodatkowych dochodów. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi również [...] w W. Ta działalność nie przynosi jej dochodu, lecz generuje straty i została zawieszona z dniem 19 maja 2014 r. (informacja ogólnodostępna w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej [www.firma.gov.pl]). O. R. jest ponadto właścicielem mieszkania położonego w W. ([...]), z którego czerpie korzyści finansowe w wysokości 727 zł. netto miesięcznie (umowa najmu). Skarżąca na dzień 31 grudnia 2013 r. zalegała z opłatą czynszu (pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2014 r.). Skarżąca wskazała dodatkowo, że obecnie zalega z opłatami wraz z odsetkami na kwotę 29 779,19 złotych. W związku z tym długiem skarżąca wniosła pozew do sądu powszechnego przeciw byłym najemcom, którzy jej zdaniem przyczynili się do powstania długu. Z załączonej kopii pisma skierowanego do sądu powszechnego wynika, że skarżąca poniosła koszty napraw w mieszkaniu, które oddawała w najem, a także szacuje, że poniesie kolejne koszty remontu tego mieszkania. Jak wynika z wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej i jej męża, w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (8 czerwca 2014r.) dysponowali oni kwotą ok. 8300 złotych. Skarżąca w sprzeciwie wskazała, że w dniu 23 czerwca 2014 r. mąż skarżącej wypłacił z konta kwotę 4600 złotych, która to kwota została przeznaczona na wspólny wyjazd nad morze, aby wzmocnić organizm męża skarżącej przed operacją. Skarżąca przedstawiła również dokumenty, z których wynika, że jej mąż przewlekle choruje. Według dołączonego do sprzeciwu wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 25 sierpnia 2014 r. do 13 września 2014 r. na konto skarżącej wpłynęła wyłącznie emerytura, jednocześnie z konta wypłacono kwotę 860 złotych, ale skarżąca nie wyjaśniła, na jaki cel przeznaczyła wskazaną kwotę. Saldo końcowe na dzień 13 września 2014 r. wynosiło 1,03 złotego. Z pozostałych dokumentów wynika, że stałymi wydatkami, obciążającymi budżet rodzinny jest: czynsz za mieszkanie o pow. 62 m² (czynsz ten wynosi 642 złotych, i opłaca go A. N.). O. R. jest posiadaczem lokaty w Banku [...] ([...]), którą systematycznie zasila (tzw. comiesięczne dopłaty). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, o czym stanowi § 2 i § 3 powołanego wyżej przepisu. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zatem to strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Dla potrzeb przyznania prawa pomocy, tak w zakresie całkowitym jak i częściowym, uwzględnia się wyłącznie wydatki zabezpieczające niezbędne potrzeby życiowe, tj. przeznaczane na zakup żywności, leczenie, utrzymanie domu lub mieszkania. Skarżąca nie wykazała, by realizacja tych potrzeb była w jej oraz jej męża przypadku w jakikolwiek sposób zagrożona. Za stanowiące podstawę egzystencji zdecydowanie nie są uznawane wydatki przeznaczane na wyjazdy urlopowe lub wakacyjne. Z przedstawionych dokumentów nie wynika, by wyjazd wakacyjny był konieczny ze względu na leczenie jej męża lub samej skarżącej. Również koszty remontu mieszkania stanowią w tym wypadku normalne koszty związane z utrzymaniem posiadanej nieruchomości. Należy podnieść, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości (na co wskazuje skarżąca we wniosku) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie NSA z 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09). Także sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może nie mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r. II GZ 175/14). Skarżąca nie wskazała również, czy ponosi lub ponosiła inne koszty związane z prowadzoną działalnością. Obecnie działalność została zawieszona, więc tym bardziej nie można się powoływać na wpływ tej działalności na stan majątkowy skarżącej. Posiadanie niskiego salda na koncie nie świadczy o braku środków finansowych, w szczególności gdy skarżąca wypłaca z konta pewne kwoty i sama wskazuje, że miało to miejsce również wcześniej, a także posiada systematycznie powiększaną lokatę oszczędnościową. Zdaniem skarżącej, to jej szczególna sytuacja powinna skłonić Sąd do przyznania jej prawa pomocy. W rozumieniu skarżącej, szczególną sytuacją jest skomplikowana sytuacja osobista (konflikty rodzinne, choroba męża), a także problemy wynikające z utrzymania mieszkania, które oddaje w najem. Skarżąca, podejmując kroki mające na celu wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, miała możliwość zaplanowania wydatków na pokrycie kosztów postępowania. W tym okresie posiadała dodatkowe dochody z racji prowadzonej działalności oraz wykonywanych zleceń. Przyjęcie toku rozumowania skarżącej oznaczałoby, że zawsze można by się było doszukać jakiś wydatków, które w subiektywnym odczuciu osoby wnioskującej byłyby dla niej ważniejsze i którym byłaby skłonna przyznać pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W rozpatrywanej sytuacji trudno stwierdzić, że skarżąca jest osobą, która nie jest w stanie pozyskać kwot umożliwiających udział w sporze sądowym. Reasumując, skarżąca nie wykazała, by zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala również stwierdzić, by poniesienie kosztu skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przekraczało jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.