IV SA/Wa 1034/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. M. i A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. M. i A. O. wystąpili do Prezydenta [...] o rozgraniczenie nieruchomości nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...], z nieruchomościami sąsiednimi: nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...] i nr [...] z obrębu [...] położonej w Warszawie przy ul. [...]. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości nr [...] położonej przy ul. [...] z nieruchomością nr [...] położoną przy ul. [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości nr [...] położonej przy ul. [...] z nieruchomością nr [...] położoną przy ul. [...] i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia przez sąd. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego działek nr [...], [...] i [...], na kwotę 2.600,-zł i ustalił, że koszty te ponoszą: - M. i A. małż. O. solidarnie w wysokości 1.300 zł, - M. i A. małż. M. solidarnie w wysokości 847,49 zł, - Prezydent [...] w wysokości 452,51 zł. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent podał, że koszty przedmiotowego postępowania zostały podzielone proporcjonalnie do długości spornych granic pomiędzy właścicieli sąsiadujących nieruchomości, zaś szczegółowe wyliczenia zostały załączone do akt sprawy k. 76. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli M. i A. M., właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając naruszenie art. 262 § 1 kpa poprzez obciążenie kosztami postępowania skarżących w sytuacji, gdy wszelkie koszty nie powstały z ich winy ani na ich żądanie, ani w ich interesie, zaś postępowanie rozgraniczeniowe zakończyło się umorzeniem postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że decyzja nr [...] nie była decyzją merytoryczną. Decyzja ta nie ustaliła nowych linii granicznych i nie zmieniła linii granicznych, zatem nie odnosiła się do interesów skarżących. Skarżący nie są zainteresowani rozgraniczeniem, bo w ich ocenie granice nie są ani nie stały się sporne, dlatego nie mogą być obciążeni kosztami postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że w interesie prawnym wszystkich właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości jest uregulowanie ich granic, bez względu na to, który z nich złoży wniosek o rozgraniczenie nieruchomości. Istotą sporu granicznego jest odmienne stanowisko właścicieli sąsiadujących nieruchomości, co do prawidłowości przebiegu granic i nie ma znaczenia czy obydwaj sąsiedzi wskazują, że granica faktyczna jest odmienna od aktualnego stanu prawnego, czy też tylko jeden z nich. Mimo że decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nie określa spornych granic, to dotyczy spornych interesów właścicieli nieruchomości. Jest też niezbędna dla przeprowadzenia drugiego etapu postępowania, jakim jest postępowanie przed sądem powszechnym. Nie można więc twierdzić, że postępowanie administracyjne przed Prezydentem było bezprzedmiotowe. Dotyczyło ono spornych interesów ściśle określonych stron postępowania i nie ma znaczenia czy decyzja kończąca postępowanie rozgraniczeniowe określiła nowe granice czy też nie. Fakt, że decyzja Prezydenta z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] nie określiła granic nieruchomości nie oznacza, że Państwo M. nie byli stroną tego postępowania. Prawidłowo więc obciążono kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszystkich uczestników tego postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnieśli M. M. i A. M., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając temu postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 kpa poprzez obciążenie kosztami postępowania skarżących w sytuacji, gdy koszty te nie powstały z ich winy ani na ich żądanie, ani w ich interesie. W ocenie pełnomocnika, z uwagi na decyzję umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe, kosztami postępowania powinni być obciążeni wyłącznie wnioskodawcy postępowania rozgraniczeniowego. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego ten akt postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, bowiem sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zgodność z prawem obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 kpa i art. 264 § 1 kpa. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 264 § 1 kpa ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia. W sprawie rozgraniczeniowej organ poniósł koszty związane z czynnościami powołanego do rozgraniczenia geodety i są to koszty uzasadnione. Ich wysokość została ustalona w drodze umowy na kwotę 2.600,-zł, nie można zatem przyjąć, że wysokość jest dowolna. W toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez geodetę, granice działek objętych wnioskiem o rozgraniczenie okazały się sporne, ich przebieg nie został ustalony, w związku z czym sprawa została przekazana do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Należy zatem uznać, że rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich stron postępowania i istniała w tej sytuacji podstawa do obciążenia kosztami postępowania skarżących, bowiem każda ze stron biorąca udział w postępowaniu rozgraniczeniowym miała interes w ustaleniu przebiegu granic. Niewątpliwe jest bowiem, że sporne rozgraniczenie prowadzone było również w interesie skarżących, którzy – jak wynika z decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] – tak jak i pozostali uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego, nie złożyli zgodnych oświadczeń co do przebiegu granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami i nie zawarli ugody granicznej. Zatem również w interesie skarżących prowadzono postępowanie rozgraniczeniowe, co uzasadnia obciążenie ich kosztami tego postępowania. Skoro więc, jak wynika z art. 152 kc, postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących, to też wszyscy oni są zobowiązani do partycypowania w tych kosztach bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. W sprawie zatem istniała podstawa do powołania się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSA/WSA z 2007 r. nr 2, s. 26; LEX nr 229485), zgodnie z którą organ administracji, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że to, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach administracyjnym i sądowym, nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana w dwóch aktach prawnych: w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Sąd uznał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które – w jego ocenie – zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Zatem wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani są do udziału w wydatkach bez względu na to, kto żądał wszczęcia postępowania. Okoliczności sprawy dawały więc niewątpliwie podstawę, by kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyć również skarżących jako właścicieli sąsiadującej nieruchomości objętej wnioskiem rozgraniczeniowym. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.