IV SA/Wa 1038/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi V. L. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. odmówić ustanowienia adwokata z urzędu; 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. V. L. (dalej: "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący nie posiada majątku, uzyskuje dochód w wysokości 1600 zł z tytułu umowy o pracę. Zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez: - udokumentowanie dochodów (np. przedłożenie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia); - podanie wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu; - złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych (z historią operacji dokonywanych w tym okresie); - złożenie oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu.. Omawiane wezwanie zostało zwrócone do Sądu z powodu niepodjęcia w terminie. Z adnotacji na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu 26 sierpnia 2015 r. po raz drugi w dniu 3 września 2015 r., w placówce pocztowej [...], o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, zwrotu dokonano 11 września 2015 r. Pismo uznano za skutecznie doręczone w dniu 9 września 2015 r. (art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 16 września 2015 r. Stwierdzono, co następuje: W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 p.p.s.a. Według przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) p.p.s.a., zmienionego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 2 tej ustawy, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom ochrony. Skarga V. L. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekającego odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, dotyczy udzielenia ochrony międzynarodowej. Sprawy wydawania tych decyzji regulują przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). Status uchodźcy i ochrona uzupełniająca są jednymi z form ochrony cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 powołanej ustawy). W rezultacie, skarżący w granicach niniejszej sprawy jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, rozpoznanie tego wniosku jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.). Rozpoznając natomiast wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata, stwierdzono, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika jedynie, że skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1600 zł. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów, nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych oraz złożenie oświadczenia w sprawie miesięcznych wydatków a także udzielenie informacji na temat miejsca zamieszkania i wydatków z tym związanych (z akt sprawy nie wynika, aby skarżący mieszkał w ośrodku dla uchodźców), w szczególności do wyjaśnienia czy/jaki ma tytuł do lokalu w którym przebywa. Informacje te pozwoliłyby ocenić, jakie są rzeczywiste możliwości finansowe skarżącego. Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku w tym zakresie, to tym samym nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 249 a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g), art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.