IV SA/Wa 1039/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2008 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) maja 2008 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym A. B. wniósł 11 czerwca 2008 r. skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wraz ze skargą wpłynął do Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i małoletnią córką. W skład majątku wchodzi dom o powierzchni 100 m². Jako źródło dochodów skarżący wymienił wynagrodzenie żony w wysokości 600 zł oraz swój dochód z renty i umowy o pracę w łącznej wysokości 1560 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami w kwestii aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, wezwano go do uzupełnienia w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych przedmiotowego wniosku przez przedstawienie: 1) wciągów i wykazów posiadanych przez niego oraz jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) odpisu zeznania podatkowego obydwojga małżonków za 2007 r. 3) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na leczenie oraz innych wydatków koniecznych do utrzymania mieszkania (przeciętnie w miesiącu) W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada aktualnie wyciągów z rachunków bankowych, gdyż je wyrzuca. Wnioskodawca zaznaczył, że wystąpił do urzędu skarbowego o odpis zeznania i otrzyma go w terminie trzydziestu dni. Oświadczył także, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem wynoszą średnio 850 zł miesięcznie. Wobec oświadczenia o wystąpieniu do urzędu skarbowego o odpis zeznania podatkowego, zarządzeniem z dnia 15 lipca 2008 r. przesunięto termin rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy po 10 sierpnia 2008 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2008 r., na skutek nieuzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o powyższe dokumenty, pozostawił go bez rozpoznania. Sygn. akt IV SA/Wa 1039/08 A. B., korzystając z przysługującego mu prawa, wniósł od zarządzenia referendarza sądowego sprzeciw domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do sprzeciwu nie załączył wcześniej żądanych dokumentów, natomiast podważył prawdziwość twierdzeń zawartych w zarządzeniu z 18 sierpnia 2008 r., w części w której wskazano, "że dokumenty, do przedstawienia których został wezwany nadeśle w terminie 30 dni". Skoro w chwili wezwania nie posiadał wyciągów bankowych, a pierwszy z nich otrzymał 25 lipca, drugi 24 sierpnia, a trzeci otrzyma 25 września 2008 r., to nie mógł ich nadesłać w terminie trzydziestu dni. Sąd powinien więc wyznaczyć mu nowy termin do dostarczenia żądanych dokumentów albo poprosić o inne, np. zaświadczenie o dochodach z zakładu pracy. Skarżący został wezwany zarządzeniem z dnia 4 września 2008 r. do nadesłania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy oraz odpisu zeznania podatkowego obydwojga małżonków za rok 2007 r. Wezwanie odebrał 10 września 2008 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru- k. 25), a termin na uzupełnienie braków wniosku upłynął bezskutecznie 17 września 2008 r. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.)- dalej zwana: P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przywołanego przepisu wynika, że skutecznie wniesiony sprzeciw skutkuje utratą mocy postanowienia referendarza sądowego z mocy prawa i obliguje sąd do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw skarżącego został wniesiony prawnie skutecznie, zatem Sąd rozpoznał ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści art. 199 P.p.s.a.- ponoszenie przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, iż podmiot wnoszący skargę powinien partycypować w kosztach Sygn. akt IV SA/Wa 1039/08 związanych z prowadzeniem postępowania, zatem i liczyć się z koniecznością gromadzenia środków finansowych na ten cel. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie " gdy osoba fizyczna, wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że strona występująca o przyznanie prawa pomocy powinna nie tylko przytoczyć okoliczności wskazujące na zasadność jej wniosku, ale także co najmniej je udowodnić. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Sąd ma prawo wezwać wnioskodawcę, jeśli uzna, że oświadczenie złożone na urzędowym formularzu budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do właściwej oceny możliwości płatniczych, stanu majątkowego i rodzinnego, w zakreślonym terminie, do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów źródłowych potwierdzających wykazywane przez stronę okoliczności (art. 255 P.p.s.a.) Sąd zważył, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący, na skutek niewykonania wysyłanych do niego dwukrotnie tj. w czerwcu i we wrześniu 2008 r. wezwań do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i odpisu zeznania podatkowego, uniemożliwił sądowi rzetelne i zgodne ze stanem faktycznym zbadanie sytuacji finansowej jego i rodziny; w konsekwencji rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez dokonanie oceny, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Odnosząc się do treści sprzeciwu, należy uznać za trafny zarzut wnioskodawcy dotyczący nieprawidziwości stwierdzenia, jakoby w piśmie z 9 lipca 2008 r. oświadczył, iż pozostałe dokumenty do przedstawienia których został wezwany, nadeśle w terminie trzydziestu dni. Należy więc podkreślić, iż istotnie oświadczenie takowe Sygn. akt IV SA/Wa 1039/08 złożył, ale dotyczyło ono odpisu zeznania podatkowego za 2007 r. Powyższa kwestia, chociaż wymagała sprostowania, to jednak nie miała żadnego wpływu na rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, albowiem wezwanie do nadesłania stosownych dokumentów ponowiono 4 września 2008 r. i nawet na dzień orzekania przez Sąd zostało niewykonane. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 246 § 1 pkt 2., art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.