IV SA/Wa 1042/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska,, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wykupienia nieruchomości przez Gminę - oddala skargę - IV SA/Wa 1042/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium odwoławcze w W. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I – ej instancji po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 19 grudnia 2005 r. przez Z. D. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykupienia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w obrębie miejscowości T. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 36 ust. 1 i 3, oraz art. 37 ust 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717) w zw. z § 1 i 29 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru wsi T. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy I. nr. [...] z dnia [...] czerwca 1998r. (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] poz. [...]), oraz art. 105 kpa. Organ I – ej instancji wskazał, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek z art. 36 w/w ustawy, gdyż nie zgłosił roszczenia w terminie 5 lat od dnia obowiązywania planu miejscowego, a zatem jego roszczenie uległo przedawnieniu, a wniosek stał się bezprzedmiotowy. Rozpoznając odwołanie od decyzji Wójta Gminy I. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść przepisów art. 36 ust. 1 i 2, oraz 37 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717) podkreśliło, iż z tychże przepisów jednoznacznie wynika, że żądanie wykupienia nieruchomości przez gminę stanowi roszczenie cywilnoprawne przysługujące właścicielowi tej nieruchomości w stosunku do gminy, zaś wszelkie spory dotyczące realizacji tego żądania mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sądy powszechne w toku postępowania cywilnoprawnego. W związku z tym organ II –ej instancji stwierdził, że Wójt Gminy I. nie miał żadnych podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego, a tym bardziej do wydawania decyzji administracyjnej, w której rozstrzygał sprawę przedawnienia roszczenia cywilnoprawnego, gdyż rozstrzygnięcie tej kwestii należy do kompetencji sądu powszechnego. Niezależnie od tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że żądanie wykupu nieruchomości z powołaniem się – tak jak to uczynił skarżący - na zasady określone w przepisach art. 129 – 134 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z poźn. zm.) może być zrealizowana albo w drodze zawarcia odpowiedniej umowy cywilnoprawnej, albo w drodze wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego o zobowiązanie do złożenia odpowiedniego oświadczenia woli. Organ gminy otrzymawszy wniosek skarżącego dotyczący żądania wykupienia nieruchomości powinien więc albo zawrzeć odpowiednią umowę cywilnoprawną albo wystosować do wnioskodawcy odpowiedź na piśmie ze wskazaniem możliwości wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Z. D. podnosząc, że w roku 2005 w bliskim sąsiedztwie jego działki nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym zbudowana została gminna oczyszczalnia ścieków, która spowodowała pogorszenie warunków zamieszkania w postaci nieprzyjemnych zapachów. Skarżący obawia się również czy oczyszczalnia ta nie jest źródłem innych bezzapachowych substancji szkodliwych dla zdrowia. Poza tym po otrzymaniu decyzji z Samorządowego Kolegium Odwoławczego spodziewał się jakiejś decyzji od organu I – ej instancji, jednakże otrzymał pismo, w którym poinformowano go o braku podstaw prawnych do wydania decyzji o odszkodowaniu. Podkreślił również, że oczyszczalnia ścieków jest zlokalizowana w odległości około 70 metrów od jego nieruchomości co wpływa niekorzystnie dla jego zdrowia, zwłaszcza że przebył operację płuc. Wyraził również zdziwienie, że nie otrzymał żadnej decyzji dotyczącej tejże oczyszczalni. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący zmierza do jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka została oddalona. W przedmiotowej sprawie skarżący wstąpił z żądaniem wykupu nieruchomości z powołaniem się na podstawy wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), a mówiąc bardziej precyzyjnie na przepisy art. 129-134 tejże ustawy. Wynika z nich, że jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone właściciel nieruchomości może żądać jej wykupienia w całości lub w części, ewentualnie może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę, która obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości (art. 129 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska). W pierwszej kolejności obowiązkiem organu jest więc ustalenie czy sposób korzystania z nieruchomości uległ ograniczeniu w rozumieniu w/w przepisu. Jeśli takie ograniczenie istotnie miało miejsce należy pamiętać o tym, że ze stosownym roszczeniem zainteresowany może skutecznie wystąpić w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 129 ust 4 ustawy), oraz to, że w tego typu sprawach nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczących roszczeń z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 129 ust. 5 ustawy). Według zasad określonych w przepisie art. 129 ustawy Prawo ochrony środowiska (a także w przepisach art. 130 – 134 tejże ustawy), właściciel nieruchomości położonej w strefie ochronnej może do dnia 31 grudnia 2005 r. żądać wykupu nieruchomości lub jej zamiany na inną jeśli korzystanie z niej w sposób dotychczasowy byłoby rzeczywiście związane z istotnymi ograniczeniami lub utrudnieniami. Odesłanie przez ustawodawcę do tych przepisów przesądza o tym, że zarówno w zakresie wykupu jak i zamiany istnieje możliwość zawarcia umowy lub wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego o zobowiązanie do złożenia odpowiedniego oświadczenia woli z zastosowaniem zasad określonych w art. 64 kc. Oznacza to że jeżeli uprawniony organ nie chce bądź nie może zawrzeć umowy, o której wyżej mowa, zainteresowany może skorzystać jedynie z drogi procesu cywilnego. Zupełnie inna sytuacja jest jednak wtedy gdy podstawą żądania odszkodowania bądź wykupienia nieruchomości jest przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80/2003 poz. 717 z późn. zm.). Stanowi on, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Jednakże spory w sprawach o których wyżej mowa rozstrzygają również sądy powszechne (art. 37 ust. 10 w/w ustawy). Może się jednak zdarzyć, że w określonej sprawie nastąpi swoista kumulacja podstaw prawnych pozwalających na żądanie odszkodowania bądź wykupienie nieruchomości. Obowiązkiem organów jest jednak wówczas wskazanie podstawy prawnej w oparciu o którą następuje konkretyzacja uprawnień określonego podmiotu. Powyższe prowadzi do wniosku, iż mimo niezręczności niektórych sformułowań jakie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji, decyzja ta odpowiada jednak prawu, co oznacza, iż skarga skutecznie jej nie podważa. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 151 ppsa.