IV SA/Wa 1057/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. S. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...]. Zaskarżonym postanowieniem organ administracji uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. o przekazaniu wniosku S. C. o stwierdzenie nieważności decyzji według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Razem ze skargą S. C. złożył do Sądu wniosek z dnia 7 czerwca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który uzupełnił wnioskiem z dnia 9 czerwca 2011 r. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2011 r. o przeliczeniu renty, kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2011 r. o waloryzacji emerytury oraz kserokopie dowodów wpłat: opłaty za eksploatację mieszkania, podatku od nieruchomości, opłaty za użytkowanie wieczyste, opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon, telewizję i internet, składki ubezpieczenia na życie i opłaty za użytkowanie ogrodu działkowego. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wskazanych powyżej dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo dopomoże wspólnie z żoną. Źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowią: świadczenie rentowe S. C. w wysokości 976,26 zł netto miesięcznie, wynagrodzenie skarżącego ze stosunku pracy w wysokości około 1.100 zł netto miesięcznie oraz świadczenie emerytalne żony skarżącego w wysokości 1.458,30 zł netto miesięcznie. Na regularne wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego i jego żony składają się: opłaty za eksploatację mieszkania (417,300 zł miesięcznie), opłaty za gaz (173,40 zł miesięcznie), opłaty za energię elektryczną (131,26 zł miesięcznie), opłaty za telewizję cyfrową (79,80 zł na dwa miesiące), opłaty za internet (35,90 zł miesięcznie), opłaty za telefon (31,81 zł miesięcznie), składki ubezpieczenia na życie (144,00 zł kwartalnie), podatek od nieruchomości (34,00 zł rocznie), opłata za użytkowanie wieczyste (109,99 zł rocznie), opłata za użytkowanie ogrodu działkowego (313,03 zł rocznie), koszty zakupu niezbędnych skarżącemu leków (około 250 zł miesięcznie), a także koszty leczenia chorób sezonowych. Skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, cierpi na choroby układu krążenia. Dieta, której stosowanie jest mu niezbędne generuje dodatkowe wydatki w gospodarstwie domowym. Na wyżywienie małżonkowie wydatkują miesięcznie około 1.800 zł. Pozostałe środki wnioskodawca i jego żona przeznaczają na środki higieniczne i drobne naprawy domowe. S. C. jest właścicielem mieszkania o powierzchni 64 m2. Nie ma innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez S. C. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. do wykazanych przez stronę możliwości płatniczych, stanu majątkowego i rodzinnego. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 100 (słownie: sto) złotych (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie również 100 (słownie: sto) złotych (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 (słownie: sto) złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zarówno skarżący, jak i jego żona osiągają regularny dochód - skarżący ze świadczenia rentowego i ze stosunku pracy, a jego żona ze świadczenia emerytalnego. Łączny dochód dwuosobowej rodziny wynosi około 3.535 zł miesięcznie, co daje 1.767,50 zł na jedną osobę. Z kolei wykazana przez S. C. wysokość regularnych wydatków w gospodarstwie domowym wynosi średnio 2.966 zł miesięcznie. Po uwzględnieniu tych wydatków do dyspozycji dwuosobowej rodziny pozostaje kwota około 570 zł średnio miesięcznie, która ponad pięciokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Należy mieć przy tym na uwadze, że obliczając podaną wyżej kwotę kosztów utrzymania gospodarstwa domowego uwzględniono wydatki ponoszone przez skarżącego raz w roku, to jest opłatę za użytkowanie wieczyste, podatek od nieruchomości oraz opłatę za użytkowanie ogrodu działkowego. Jak tymczasem wynika z nadesłanych kserokopii dowodów uiszczenia tych należności, skarżący uiścił je w lutym i maju bieżącego roku. Poczynając więc do czerwca, budżet domowy nie jest obciążany wydatkami ze wskazanych tytułów, co ułatwia poczynienie w nim dodatkowych oszczędności. W tym sanie rzeczy, zakładając nawet, że skarżący i jego żona ponoszą także inne konieczne wydatki, których wysokości nie wykazano w przedmiotowym wniosku, jak koszty leczenia chorób sezonowych, czy zakupu ubrania, należy stwierdzić, iż przy aktualnym poziomie cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia tego typu potrzeb, dochód regularnie uzyskiwany przez państwa C. pozwala zaoszczędzić środki niezbędne do uiszczenia wpisu od skargi, a także wszelkich innych opłat sądowych, ewentualnie należnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić trzeba, że ewentualne uiszczenie tych opłat nie będzie się wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków z tytułu poszczególnych opłat sadowych jest bowiem rozłożone w czasie. Stan majątkowy i możliwości płatnicze umożliwiają więc skarżącemu wygospodarowanie środków niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania wszczętego skargą na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. Wygospodarowanie tych środków może nastąpić bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego żony. Należy zatem stwierdzić, że wykazane przez S. C. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny nie stanowią podstawy do ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki obligujące do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych . C. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.