IV SA/Wa 1057/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia referendarza sądowego z 6 lipca 2018 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wód postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy A. W. w skardze na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne i zmuszona jest do korzystania z płatnej pomocy osób trzecich. Według skarżącej gospodarstwo rolne przynosi minimalne dochody. Jest właścicielką domu o pow. 60 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 18,1156 ha, w tym powierzchnia użytków rolnych wnosi 14,8009 ha (4,4408 ha przeliczeniowych). Posiada także inwentarz zwierzęcy. Wskazała, że dochód gospodarstwa rolnego wynosi 11 650, 10 zł rocznie (co wynika z dołączonego do pisma z 5 czerwca 2018 r. zaświadczenia z urzędu gminy w tym przedmiocie). Podniosła, że jest w trakcie rozwodu, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci (3 i 10 lat). Otrzymuje alimenty na dzieci w wysokości po 600 zł (miesięcznie). W toku postępowania Skarżąca oświadczyła, że koszty opłacanej przez nią pracy najemnej, paliwa i wynajęcia maszyn rolniczych, remontu maszyn, materiału siewnego, pasz dla zwierząt, oprysków upraw wynoszą ok. 19 000 zł rocznie. Przedstawiła zaświadczenie z ARiMR, z którego wynika, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych – w 2016 r. w łącznej kwocie 20 025,68 zł, zaś w 2017 r. w kwocie 20 794,57 zł., a także zaświadczenie z urzędu gminy o pobieraniu świadczenia wychowawczego Koszty miesięcznego utrzymania – wyżywienie, utrzymanie domu, zakup odzieży, dojazdy do szkoły i wydatki związane ze szkołą, zajęcia dodatkowe, leki, wizyty u dentysty – oszacowała na ok. 3800 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 6 lipca 2018 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W podsumowaniu uzasadnienia wskazano, że jej sytuacja materialna pozwala na opłacenie kosztów sądowych oraz kosztów związanych z wyborem profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli uzna jego udział w sprawie za potrzebny. Tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw aby uznać, że poniesienie kosztów związanych z niniejszym postepowaniem mogłoby doprowadzić do zachwiania sytuacji materialnej i finansowej Skarżącej i jej dzieci w taki sposób, że nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że to organ błędnie zakwalifikował wniesioną przez nią sprawę, co naraża ją na kłopoty i straty, a także chciał ją obciążyć kosztami postępowania. W jej ocenie sprawa zgłoszona przez nią nie miała charakteru indywidualnego. Podniosła także, że wniosła skargi od czterech decyzji, przez co łączna kwota wpisu wyniesie 1200 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Jednocześnie należy pamiętać, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą być automatycznie uwzględniane wyłącznie na podstawie subiektywnego przekonania skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Dokonując w świetle powyższych rozważań do oceny postanowienia referendarza sądowego z 6 lipca 2018 r. Sąd uznaje, że rozstrzygnięcie w nim zawarte jest prawidłowe. Przedstawione przez Skarżącą informacje dotyczące jej stanu majątkowego nie upoważniają do stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne i uzyskuje z niego przychody. Należy jednak zauważyć, że przedstawione przez Skarżącą zaświadczenie z Urzędu Gminy dotyczące dochodu rocznego z gospodarstwa rolnego zawiera wyliczenie teoretyczne, a nie stanowi informacji o faktycznie osiąganych dochodach. Przedstawioną w oparciu o to wyliczenie informację o dochodzie miesięcznym w wysokości ok. 320 złotych na osobę w liczącej trójkę osób rodzinie Skarżącej Sąd uznaje za niewiarygodną w świetle przedstawionej wysokości kosztów miesięcznego utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego (ok. 3800 zł.), nawet przy uwzględnieniu pobieranego świadczenia wychowawczego i uzyskiwanych alimentów oraz przyjmując, że koszty funkcjonowania gospodarstwa rolnego są pokrywane z uzyskiwanych dopłat do gruntów rolnych. Sąd zatem wnioskuje, że informacja dotycząca stanu majątkowego Skarżącej jest nierzetelna, co z kolei uniemożliwia prawidłową jego ocenę i przyznanie prawa pomocy. Odnosząc do zarzutów sprzeciwu, Sąd zwraca uwagę, że dotyczą one wydanej decyzji oraz postępowania organów administracji, a więc nie są związane z kwestią możliwości poniesienia przez Skarżącą kosztów postępowania jako takie podlegać będą ocenie w toku rozpoznawania skargi. W zaistniałym stanie faktycznym, orzeczenie referendarza należy uznać za prawidłowe. Skarżąca nie wykazała bowiem w ocenie Sądu spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy. W świetle wszystkich powyższych okoliczności, Sąd podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.