IV SA/Wa 1062/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. vel K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. S. vel K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 21 października 2016 r. G. S. vel K. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczył, że jest bezrobotny, nie pobiera zasiłku. Skarżący podał, że ponosi koszty utrzymania mieszkania i zakupu pożywienia, które " są trudne do oszacowania, a co najgorsze zmienne". W rubryce 8 formularza wnioskodawca wpisał "brak wspólnego gospodarstwa domowego", w rubryce 10 natomiast (dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) wymienił J. S. vel K. i oświadczył, ze pobiera ona emeryturę w wysokości 1200 zł. miesięcznie oraz osiąga dochód z działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zarządzeniem z 24 października 2016 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący został zobowiązany do a) złożenia jednoznacznego oświadczenia, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką czy też nie; w przypadku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matą należało złożyć kopię decyzji o przyznaniu jej świadczenia emerytalnego (lub pocztowy przekaz odbioru świadczenia), dokumenty wskazujące wysokość dochodu z działalności gospodarczej, wyciąg z rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy, zeznanie podatkowe za 2015 r.; b) złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności należało wyjaśnić skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania; c) przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; d) złożenia kopii aktualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; e) złożenia oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa oraz czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny); w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodu, w ciągu ostatnich trzech miesięcy otrzymał na utrzymanie 3 x 500 zł (kupił kurtkę i dwie czapki na zimę), zaś mieszkanie "użytkował po kosztach". Wnioskodawca dołączył do wniosku zaświadczenie z 28 czerwca 2016 r. o terminie wizyty w urzędzie pracy, celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia. Stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca wykazał co prawda, w formularzu PPF, że jest osobą nieposiadajacą żadnego majątku, bezrobotną i bezdomną, jednakże zdaniem referendarza sądowego, informacje zawarte w formularzu w części dotyczącej uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Skarżący nie wyjaśnił mimo wezwania, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania. W sytuacji gdy nie osiąga żadnego dochodu (jak podał otrzymał miesięcznie 500 zł. miesięcznie) ani nie posiada żadnego majątku, nie sposób stwierdzić, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków), nie przedstawił kopii aktualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, nie wyjaśnił, jaki ma tytuł prawny do lokalu w którym mieszka (nie nadesłał np. umowy na podstawie której zajmuje lokal). W tej sytuacji referendarz sądowy stwierdza, że informacje podane przez wnioskodawcę nie są wystarczające do dokonania oceny czy jest on w stanie ponieść jakichkolwiek koszty postępowania, tj. czy spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego odmówił przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.