IV SA/Wa 1067/10
WyrokWSA w Warszawie2010-09-27
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Jakub Linkowski, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim może zostać wymierzona, jeśli kapitan statku twierdzi, że ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana, a połowy odbywały się na podstawie ważnych zezwoleń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kary pieniężne zostały wymierzone prawidłowo. Rozporządzenie Komisji Europejskiej wprowadzające zakaz połowów dorsza jest bezpośrednio skuteczne w polskim porządku prawnym i nie wymaga aktu inkorporacji. Fakt wyczerpania ogólnej kwoty połowowej, stanowiący podstawę zakazu, wynika z preambuły rozporządzenia i nie budzi wątpliwości. Indywidualne zezwolenia połowowe obowiązują tylko w granicach prawa, w tym zakazów wprowadzonych przez prawo wspólnotowe. Wymierzone kary, nawet jeśli są wysokie, mieszczą się w granicach ustawowego zagrożenia i mają na celu odstraszanie od naruszeń, a ich obiektywny charakter nie wymaga badania stanu majątkowego strony, zwłaszcza gdy wymierzono je w minimalnej lub zbliżonej do minimalnej wysokości.Stan faktyczny
Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego wymierzył kapitanowi statku rybackiego H. M. kary pieniężne za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim w dniach 6 i 16 października 2007 r., naruszając przepisy zakazujące połowów po wyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał te decyzje w mocy. H. M. zaskarżył decyzje, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o rybołówstwie, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz naruszenie zakazu reformationis in peius po uchyleniu przez Ministra wcześniejszych decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2010 r. sprawy ze skarg H. M. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -
Decyzjami z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] i nr [...] Okręgowy inspektor Rybołówstwa Morskiego w G. w oparciu o art. 63 ust. 1 pkt 3 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004r. o rybołówstwie w zw. § 3 pkt 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie, wymierzył H. M., kapitanowi statku rybackiego [...] o długości całkowitej większej niż 10 m karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, (decyzją nr [...]) zaś decyzją nr [...] w wysokości 16.000 zł, za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim, w dniach 6 października 2007 r. i 16 października 2007 r. z naruszeniem przepisów art. 34 pkt 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004r. o rybołówstwie oraz art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 - 32, wody WE ) przez statki pływające pod banderą polską (Dz. U. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007r., s. 3-4) Decyzje te zostały wydane po ponownym rozpatrzeniu spraw, albowiem decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009r. zostały uchylone wcześniejsze decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] stycznia 2009r. na podstawie, których wymierzono skarżącemu kary w wysokości 6.100 zł, kolejną decyzją 13.900zł, a sprawy przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] i nr [...] wydanymi po rozpatrzeniu odwołania H. M., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy ww. decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] listopada 2009r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięć Minister wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych przez inspektora Okręgowego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w G. czynności kontrolnych stwierdzono, na podstawie wpisu do kart dzienników połowowych nr [...], nr [...], dokonanego przez kapitana statku rybackiego [...] H. M., który potwierdził, iż ten statek rybacki podczas rejsu połowowego w dniach 15-16 października 2007r. złowił i przywiózł do portu 957 kg dorszy w relacji pełnej (33 skrzynki po 29 kg każda), a w dniach 4-6 października 2007r. złowił i przywiózł do portu 2755 kg dorszy (95 skrzynek po 29 kg każda).
Ponownie badając sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. organ pierwszej instancji z urzędu dokonał sprostowania zaistniałego błędu w zakresie wskazania przepisu to jest z art. 63 ust.1 pkt 3 na art. 63 ust. 1 pkt 2. Minister uznał za niezasadny zarzut strony wskazujący na naruszenie art.77 § 1 k.p.a., gdyż organ pierwszej instancji trafnie określił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie tj. prowadzenie połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską. Fakty te został bowiem potwierdzone w dziennikach połowowych. Zdaniem organu decyzja stanowiąca o specjalnym zezwoleniu połowowym nie musiała być wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż nastąpiła częściowa utrata uprawnień w niej określona z mocy prawa, wskutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Uprawnienia określone w tym zezwoleniu wygasły po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorszy przyznanej Polsce. Połowy ryb mogły być prowadzone po spełnieniu następujących przesłanek: na statku winna znajdować się licencja połowowa wraz z zezwoleniem połowowym oraz połowy mogą dotyczyć jedynie organizmów morskich, które są w nim określone i których ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana. Organ ocenił zatem zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. jako niezasadny.
Organ wskazał, że zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy jaka została przyznana Polsce w 2007r. W preambule rozporządzenia Komisji nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane. Minister wskazał przy tym, że pojęcie ogólnego dopuszczalnego połowu oraz zasady podziału poszczególnych kwot połowowych w ramach specjalnych zezwoleń połowowych są powszechnie znane w środowisku rybackim, przynajmniej od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 stycznia 1996r. o rybołówstwie morskim. Zdaniem organu niezaprzeczalnym pozostaje fakt, że wprowadzony zakaz połowu dorszy wskutek wyłowienia przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej został przez stronę zignorowany. Wprowadzające zakaz połowu dorszy Rozporządzenie Komisji z istoty tego aktu prawnego w całości i bezpośrednio stało się częścią polskiego porządku prawnego z chwilą wejścia w życie. Polska z chwilą przystąpienia do Unii Europejskiej stała się adresatem ogółu przepisów wspólnotowych stanowiących wspólną politykę rybołówstwa.
Odnosząc się do zarzutu nie powołania biegłego na okoliczność, czy w rzeczywistości doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej organ wskazał, że fakty powszechnie znane i fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Przepisy Rozporządzenia Komisji nr 804/2007 zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE i z dniem 11 lipca 2007r. zaczęły obowiązywać, zatem jako prawo powszechnie obowiązujące powinny być znane stronie. Odnosząc się do zarzutu dowolnie przyjętych przez organ kryteriów kary, organ podniósł, iż określenie wysokości kary następuje w taki sposób by zadbać o skuteczne pozbawienie podmiotów, które są odpowiedzialne za naruszenia korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku dopuszczenia się tych naruszeń, bez uszczerbku dla prawa wykonywania zawodu. Kary te mają powodować skutki proporcjonalne do wagi naruszenia i mają skutecznie odstraszać od dalszych naruszeń. Są to sankcje administracyjne, których wymierzenie nie jest zależne od stopnia zawinienia czy też braku winy, ale od samego faktu naruszenia przepisów o rybołówstwie przez dany podmiot. Wysokość ustalanej kary administracyjnej uzależniona jest od podmiotu, który dopuścił się naruszenia, długości całkowitej statku rybackiego oraz od społecznej szkodliwości naruszenia. Organ nie posiada kompetencji w zakresie ustalania stanu majątkowego strony i przepisy dotyczące rybołówstwa nie nakładają na niego takiego obowiązku.
Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. M. wnosząc o uchylenie tych decyzji oraz utrzymanych nimi w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucono:
naruszenie prawa materialnego art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005r w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniała przesłanka odpowiedzialności z tych przepisów w postaci wyczerpania kwoty połowowej,
naruszenie prawa procesowego art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na niedokonaniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie wyczerpania bądź niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r. w momencie dokonywania przez skarżącego rejsów połowowych, w szczególności nie powołanie biegłego, nie przeprowadzenie dowodu z oficjalnych rejestrów połowowych, treści skargi Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko Komisji Europejskiej oraz oficjalnych stanowisk Ministerstwa w 2007r.,
naruszenie prawa procesowego art. 16 kpa poprzez nie uwzględnienie okoliczności, że inkryminowane połowy dokonywane były na podstawie niewyeliminowanych z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych w postaci licencji i specjalnego zezwolenia połowowego,
naruszenie prawa materialnego § 3 pkt 20 w/w rozporządzenia poprzez wymierzenie kary za jeden połów w sytuacji, gdy w stosunku do strony toczą się również inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju, a przedmiotowy przepis przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów,
naruszenie prawa materialnego art. 6 kpa poprzez wymierzenie kary na podstawie dowolnie przyjętych kryteriów oraz nieustalenie sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary,
naruszenie przepisów postępowania art. 139 kpa poprzez ukaranie skarżącego według przepisów przewidujących surowszą odpowiedzialność po uchyleniu przez Ministra decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarg strona skarżąca podniosła, że nie można utożsamiać zakazu połowów wprowadzonego Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 z faktem wyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r. Rozporządzenie to samo w sobie nie jest dowodem w sprawie. To, że Komisja subiektywnie przyjęła, iż istnieje zagrożenie nie oznacza, że ono faktycznie nastąpiło. Rozporządzenie stało się przedmiotem zaskarżenia przez stronę polską do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu właśnie w oparciu o wątpliwości, co do tego czy ogólna kwota połowowa faktycznie została wyczerpana. Skarga została wycofana w wyniku uzyskania kompromisu, co do określenia wysokości przełowienia. Wyliczenia Morskiego Instytutu Rybackiego w G. wskazują, ze do końca 2007r. Polska wykorzystała jedynie 8,6 tyś. ton dorsza, kiedy limit wynosił 12,8 tyś. ton. Skarżący wykonywał jedynie swoje uprawnienia i nie złamał ustawowego zakazu poprzez dokonywanie połowów mimo faktycznego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej. Dokonywanie połowów w czasie, gdy ogólna kwota połowowa została wyczerpana jest warunkiem koniecznym dla wymierzenia kary. Organ nie doprowadził jednak do zbadania czy faktycznie doszło do wyczerpania tej kwoty, przyjmując to jedynie za fakty powszechnie znane. Skarżący wskazał, że dokonał połowu ryb w inkryminowanym okresie na warunkach decyzji specjalnego pozwolenia połowowego. Nie naruszył zatem prawa, gdyż realizował prawa nabyte przez armatora. Nie można doprowadzić do ustania przedmiotowego prawa bez ustania decyzji ostatecznej przyznającej prawo nabyte i bez stosownego odszkodowania. Przedmiotowe uprawnienie nie wygasło, bowiem warunki wykonywania tej decyzji nie łączą połowów z uznaniem ogólnej kwoty połowowej za wyczerpaną. Specjalne zezwolenie połowowe nie podlegało żadnym zmianom. Organy przerzuciły odpowiedzialność będącą skutkiem ich bezczynności na obywatela, co nie powinno mieć miejsca. W ocenie skarżącego karą administracyjną objęte jest nie pojedyncze zachowanie, czy też jeden połów, lecz wykonywanie połowów sprzeczne z ustawą. W tej sytuacji połowy objęte różnymi postępowaniami musza być objęte jedna decyzją o karze. Organy ustalając karę nie dokonały jakichkolwiek ustaleń w zakresie stanu majątkowego skarżącego, posługując się dowolnie przyjętymi kryteriami. Suma nałożonych na skarżącego kar stanowi kwotę trudną do zapłaty dla przeciętnego obywatela. Na skutek ponownego rozpoznania spraw przez organ pierwszej instancji sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu wobec wymierzenia surowszych kar, co nie powinno mieć miejsca ze względu na zakaz reformationis in pius. Zakaz ten dotyczy całego przebiegu postępowania, a nie wyłącznie jednej z jego faz.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentacje zawarta w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż sprawy o sygnaturach akt IV SA/Wa 1067/10 i IV SA/Wa 1068/10 zostały połączone celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, albowiem pozostawały one ze sobą w związku faktyczny i prawnym. W ocenie Sądu skargi nie zostały oparte na uzasadnionych podstawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu m.in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) uprawniony jest do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skargi nie są zasadne, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego w stopniu skutkujących koniecznością ich uchylenia. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest na podstawie wpisów w karcie dziennika połowowego, że statek rybacki [...], którego kapitanem był H. M. w trakcie rejsów połowowych wykonywanych w dniach od 4 - 6 października 2007r., i w dniach od 15 - 16 października 2007r. dokonywał ukierunkowanych połowów dorsza. Połowy ten wykonywany był po wprowadzeniu z dniem 11 lipca 2007r. przez Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 (srt. 2 i 3 zd. 1), zakazu połowów tego gatunku ryb przez statki pływające pod polską banderą. Za dokonywanie połowów po wyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej kapitanowi statku rybackiego zostały wymierzone kary pieniężna w wysokości: 10000 zł, a więc wysokości odpowiadającej dolnej granicy zagrożenia przewidzianego przez przepisy prawa i w kwocie 16.000 zł.
Odnosząc się do zarzutu zastosowania wymienionych wyżej kar pieniężnych w przypadku braku w ocenie skarżącego zaistnienia przesłanki odpowiedzialności w postaci niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej należy wskazać, że wobec faktu członkowstwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień. Podstawą do wymierzenia skarżącemu kwestionowanych kar administracyjnych było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, nie może budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.
Należy wskazać, że podstawę dla uprawnień Komisji Europejskiej w zakresie ustalania wielkości dopuszczalnych połowów na akwenach unijnych, jak też stosowania środków zapobiegawczych przed poważnym zagrożeniem dla ochrony żywych zasobów wodnych oraz wprowadzenia zakazu działalności połowowej w przypadku, gdy została wyczerpana kwota przyznana danemu państwu członkowskiemu (art. 26 ust. 4), stanowiło Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2371/2002 z dnia 20.12.2002r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz. U. L Nr 358 z 31.12.2002r). Stosownie bowiem do treści art. 26 w/w Rozporządzenia Komisja Europejska jest podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Treść art. 26 ust. 4 wskazuje, że Komisja uprawniona jest do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji. W świetle zasady domniemania legalności działania instytucji stanowiących prawo nie można przyjąć, iż Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 zostało wydane pomimo nieistnienia przewidzianych w art. 26 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2371/2002 przesłanek. Konsekwentnym następstwem ustalonego przez Komisję znacznego przekroczenia kwot połowowych był kolejny akt normatywny - Rozporządzenie Rady (WE) Nr 338/2008 z dnia 14.04.2008r. (Dz.U. L Nr 107 z 17.04.2008r.) na podstawie którego ograniczono kwotę połowową przyznaną Polsce na kolejne lata. Ustalenia Komisji nie zostały dotychczas zmienione, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że były wadliwe. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy nawet zaskarżenie Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 do Europejskiego Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi przesłanki do niestosowania przepisów Rozporządzenia do czasu, gdy funkcjonuje w porządku prawnym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do twierdzenia, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ niedostatecznie ustalił i ocenił stan faktyczny, gdyż w rzeczywistości ustalił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie w postaci prowadzenia połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską w związku z przekroczeniem ogólne kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007r. Ustalenia dotyczące przekroczenia kwoty połowowej przez statki pływające pod polską banderą zostały dokonane przez Komisję Europejską na podstawie kontroli, które ujawniły nieprawidłowości w zakresie raportowanych danych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii prof. I. D., pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2009r. oraz pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego M. G. i odpowiedzi udzielonej przez Komisję Europejską na okoliczność niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej w 2007r. i niewiarygodności danych przyjętych przez Komisję, gdyż przeprowadzenie tych dowodów zmierzałoby do dokonania oceny legalności Rozporządzenia Komisji Nr 804/2007, a nie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Pamiętać należy, że państwa członkowskie nie są uprawnione do podejmowania czynności zmierzających do pozbawienia rozporządzeń waloru źródeł prawa wspólnotowego ( Judgment of the Cort of 31.01.1978. Fratelli Zerbone Snc v. Amministrazione delie finanse delio Stato. Case 94/77. Europen Cort Reports 1978, Page 0099).
Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. należy uznać za niezasadne.
Obowiązywanie w porządku prawnym normy prawnej upoważniającej Komisję Europejską do wprowadzania natychmiastowego zakazu prowadzenia działalności połowowej przez wszystkie statki pływające pod banderą konkretnego państwa członkowskiego (Rozporządzenie Nr 2371/2002) ma to znaczenie, że także ostateczna decyzja przyznająca specjalne zezwolenie połowowe konkretnemu podmiotowi, przyznawała określone w niej uprawnienie tylko w granicach obowiązującego porządku prawnego, kształtowanego także przez w/w Rozporządzenie. Uprawnienie do dokonywania połowu przyznane tą indywidualną decyzją obowiązywało więc w granicach wyznaczonych z jednej strony przez termin jej obowiązywania i indywidualnie określoną kwotę połowową, z drugiej przez termin związany z wprowadzeniem zakazu połowów o charakterze ogólnym. Oczywistym jest, że określona indywidualnie kwota połowowa musiała zawierać się w ogólnej kwocie połowowej przyznanej Polsce na dany rok. Z chwilą wprowadzenia zakazu działalności połowowej indywidualnie przyznane uprawnienie przestało obowiązywać. Zasada ta wynika więc z mocy prawa. Należy też wskazać na treść art. 34 pkt 4 ustawy o rybołówstwie, z którego wynika, że zabroniony jest połów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Przepis ten pozostaje w spójności z regulacjami unijnymi i wskazuje, że w razie wyczerpania kwoty połowowej określonych organizmów morskich uprawnienie do połowów wynikające z indywidualnego zezwolenia w części niewykorzystanej wygasa. Oczekiwane przez stronę skarżącą rozwiązanie wprowadzające skuteczność zakazu ustanowionego przez komisję Europejską dopiero w drodze indywidualnego rozstrzygnięcia administracyjnego pozostawałoby w sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej, wobec faktycznego ograniczenia zasady bezpośredniej skuteczności rozporządzeń.
Należy wskazać, że z Rozporządzenia wprowadzającego natychmiastowy zakaz połowów nie wynika zakaz ustanawiania regulacji prawnych służących kompensacji strat poniesionych przez podmioty, które nie mogą wykorzystać już przyznanych indywidualnie kwot połowowych. Rybacy, którzy ponieśli szkody zostali objęci określonymi programami w ramach środków pomocowych. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zarzut pozostawania w obrocie decyzji uprawniającej do prowadzenia połowów - specjalnego zezwolenia połowowego, z którego limit indywidualny nie był wyczerpany, czy też licencji połowowej.
Niezasadny jest zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia § 3 pkt 20 rozporządzenia wykonawczego z uwagi na wymierzenie kary za jeden połów, w sytuacji gdy przepis ten przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów, nie zaś za jeden połów, a w stosunku do skarżącego toczą się inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju.
Słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z definicją ustawową rybołówstwo morskie jest to prowadzenie połowów organizmów morskich w morzu w celach zarobkowych i stąd stosownie do treści § 3 pkt 20 kara pieniężna wymierzana jest za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Trafnie więc wskazuje organ, ze połowy ryb oznaczają tak czynności połowowe związane z wydobywaniem ryb i organizmów morskich z ich środowiska, jak i efekt tych czynności w postaci wydobytej masy ryb dokonywane w trakcie rejsu połowowego. Wykładnia regulacji zastosowana przez organ jest racjonalna i taką wykładnie podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wykładnia zaś proponowana przez stronę skarżącą prowadziłaby do nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej podmiotów. Ilość popełnianych czynów podlegających karze administracyjnej zagrożonych wymierzeniem jednej kary pieniężnej uzależniona byłaby od czasokresu pomiędzy wszczęciem i zakończeniem postępowania administracyjnego. Kara taka stanowiłaby jednorazową sankcję dla połowów prowadzonych nawet w różnych latach i nie wykluczałaby możliwości wykonywania dalszych połowów przez podmiot w stosunku do którego wszczęto postępowanie administracyjne, w trakcie jego trwania. Ciągłość czynu uprawniająca do zastosowania jednorazowej sankcji w postaci kary pieniężnej, by była dopuszczalna, musiałaby wynikać wprost z przepisów ustawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary należy wskazać, iż jest to zarzut niezasadny. Należy wskazać, że kara administracyjna stosowana jest automatycznie w związku z zaistniałym zdarzeniem. Odpowiedzialność karnoadministracyjna ma charakter obiektywny, niezależny od stopnia zawinienia podmiotu jej podlegającemu. Wysokość kary administracyjnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie niewątpliwie uzależniona jest od podmiotu, który dopuścił się naruszenia, długości całkowitej statku rybackiego oraz społecznej szkodliwości naruszenia. Okoliczności te organ administracji publicznej uwzględnił przy wymiarze kary. Niesłusznie jednak zdaniem Sądu organ wskazał, iż nie posiada kompetencji do badania sytuacji majątkowej podmiotu podlegającego karze. Organ nie posiada co prawda żadnych uprawnień kontrolnych w tym zakresie, ale nie jest pozbawiony możliwości oceny sytuacji dokumentowanej przez podmiot podlegający karze. Zdaniem Sądu zakreślenie przez ustawodawcę górnej granicy odpowiedzialności na poziomie wielokrotności minimalnej kary umożliwia i zakłada dokonywanie indywidualizacji wymierzanej przez organ kary, chociażby w oparciu o ogólne zasady proporcjonalności i słuszności wynikające z k.p.a. W przedmiotowej sprawie brak zainteresowania innymi niż wyrażonymi wprost w przepisach przesłankami wymiaru kary, w tym sytuacją majątkową skarżącego nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem organ wymierzył skarżącemu karę w wysokości dolnej granicy zagrożenia, a zatem karę minimalną a w drugiej ze spraw w kwocie 16.000 zł, biorąc pod uwagę większe korzyści ekonomiczne jakie skarżący uzyskał z połowów wykonywanych w dniach 4-6 października 2007r. Należy podkreślić przy tym, że przepisy ustawy o rybołówstwie nie przewidują możliwości złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia, a zatem sytuacja majątkowa skarżącego nie mogła mieć w tej sytuacji wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius w przedmiotowej sprawie nie jest zasadny, gdyż przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kwestia ta został przesądzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998r. (ONSA 1998/3/79). Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, że zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się", użyty w art. 139 k.p.a., wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformationis in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Nie można zaś przyjąć, aby decyzja organu odwoławczego, do której nie odnosi się zakaz reformatio in peius ( decyzja kasatoryjna), mogła "przenosić" ograniczenia związane z tym zakazem do "wynikającego" z niej postępowania przed organem pierwszej instancji, a co za tym idzie powyższy zarzut jest niezasadny.
Mając na względzie powyższe rozważania, należało oddalić skargi w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło