IV SA/Wa 1077/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) Protokolant: referent stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510), Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania J. G. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 2 marca 2021 r., w związku z wnioskiem J. G., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania J. G. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. orzekł o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego w ww. budynku, ustalając, że J. G. opuściła przedmiotowy lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. G., wnosząc odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział Cywilny przyznał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] wyłącznie J. G.. Postanowienie stało się prawomocne dnia [...] marca 2019 r. Wyrokiem z dnia [...] września 2020 r., sygn. Akt [...] Sąd Rejonowy w [...], Wydział [...] Cywilny orzekł o eksmisji J. G. z przedmiotowego lokalu, a Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...] oddalił apelację J. G. od wyroku orzekającego eksmisję. Wojewoda ustalił również, że J. G. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu do II połowy września 2020 r. i opuściła go dobrowolnie po wydaniu przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...] orzekającego o jej eksmisji z ww. mieszkania. Od tego czasu wymieniona nie była w przedmiotowym lokalu, nie posiada do niego kluczy, ponieważ zamki zostały zmienione, nie partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu, podczas wyprowadzki zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste i obecnie mieszka z rodzicami pod adresem [...], ul. [...], gm. [...], tam nocuje, prowadzi gospodarstwo domowe i koncentruje swoje życie osobiste. Wojewoda powołał przepis art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wskazując, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organ wskazał również, że w myśl art. 28 ust. 4 ww. ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu rzeczywistego pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie skarżącej, albowiem strona opuściła lokal w sposób trwały i dobrowolny. Organ powołał, że J. G. samodzielnie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], po wydaniu przez Sąd Rejonowy w [...], Wydział [...] Cywilny wyroku z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...], orzekającego o jej eksmisji i wyrok ten jest prawomocny od dnia [...] stycznia 2021 r. Wskazano, że sytuacja uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego wyklucza zarówno fakt zamieszkiwania, jak i zamiar przebywania pod adresem, względem którego orzeczono eksmisję a zatem zarzut odwołującej co do naruszenia dobrowolności i trwałości opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu jest niezasadny. W odniesieniu do pozostałych zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, że wskazane przez J. G. kwestie, związane z nieprawidłowością przeprowadzenia postępowania sądowego, nie mogą być przedmiotem badania Wojewody [...]. Ponadto organ odwoławczy ocenił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny oraz zgromadził, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy. Organ wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania o wymeldowanie J. G. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Uznano, że podnoszone przez J. G. kwestie, na podstawie których miałoby nastąpić zawieszenie postępowania, tj. rozpatrzenia przez sąd jej apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...], o jej eksmisję z przedmiotowego lokalu, nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto organ zauważył, że Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...] oddalił apelację pozwanej, w wyniku czego postępowanie o eksmisję zostało prawomocnie zakończone. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności poprzez błędne jego zastosowanie, a w tym przyjęcie, że J. G. opuściła w sposób trwały, ostateczny i dobrowolny miejsce stałego pobytu z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], podczas gdy trwające i niezakończone ostatecznie postępowanie w sprawie o eksmisję obligowało organ I instancji do zawieszenia postępowania z mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i niezawieszenie z urzędu postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w [...] - prawomocnego rozpoznania apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o eksmisję sygn. [...]; 3) art. 7 kpa i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z wnioskami stron z uwzględnieniem całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - pominięcia, że przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie zakończone zostało prawomocnie i ostatecznie postępowanie apelacyjne Sądem Okręgowym w [...] w przedmiocie rozpoznania apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o eksmisję sygn. [...], co może rzutować na ocenę czy skarżąca opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w sposób trwały i ostateczny, zwłaszcza, że nie jest zameldowana w innym miejscu. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że trwające i niezakończone ostatecznie postępowanie w sprawie o eksmisję sygn. [...] obligowało organ I instancji do zawieszenia postępowania z mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - ostatecznego rozpoznania apelacji J. G. przez Sąd Okręgowy w [...]. Zakwestionowano, że skarżąca opuściła w sposób trwały, ostateczny i dobrowolny miejsce stałego pobytu z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], powołując, że zważywszy na trwający spór sądowy z przeciwnikiem procesowym J. G. nie mogło to mieć miejsca. Wskazano na brak spełnienia przesłanki trwałego, ostatecznego i dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Zarzucono, że organy pominęły w ustaleniach, że uczestniczka zamieszkała w przedmiotowym lokalu mieszkalnym od czasu małżeństwa, które zostało zawarte w 1997 r. i nie dysponuje innym lokalem, w którym mogłaby zamieszkać po rozwodzie orzeczonym [...] lipca 2016 r. przez Sąd Okręgowy w [...] w sprawie sygn. [...]. Wskazano, że zarówno żądanie eksmisji skarżącej jako byłej żony wnioskodawcy jak i wymeldowania z lokalu mieszkalnego, który stanowił majątek wspólny stron, bez zapewnienia innego lokalu mieszkalnego, należy oceniać jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego a odwołująca się jedynie tymczasowo wyprowadziła się do rodziców do miejscowości [...], nie dokonując zameldowania na pobyt stały. Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia [...].12.2018 r. w sprawie sygn. [...] przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o podział majątku wspólnego wskazując, że do chwili obecnej nie otrzymała zasądzonej spłaty z wartości udziału w połowie majątku wspólnego w kwocie 118.042,16 zł. Powołano, że żądanie eksmisji i wymeldowania uczestniczki z przedmiotowego lokalu pozostaje sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż pomija nie tylko obecną sytuację mieszkaniową skarżącej jak również jej przyczynienie się do nabycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego oraz pomoc materialną i żywnościową ze strony rodziców pozwanej w pierwszych latach małżeństwa. Powołano, że uczestniczka na chwilę obecną nie dysponuje innym lokalem, w którym mogłaby zabezpieczyć na stałe swoje potrzeby mieszkaniowe, a spłata udziału w majątku wspólnym w kwocie 118.042,16 zł. złożona przez powoda do depozytu sądowego nie zapewnia uczestniczce możliwości nabycia w [...] innego mieszkania. Wskazano, że wymeldowanie skarżącej z dotychczasowego pobytu stałego przed ostatecznym zakończeniem sprawy o eksmisję powoduje po stronie skarżącej szereg utrudnień i niedogodności w załatwianiu bieżących spraw życia codziennego i komunikowania z organami administracji, bankami i sądami. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi z powodu niewskazania adresu do doręczeń oraz numeru PESEL skarżącej w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że brak było podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie wyznaczonym przez sąd. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach cywilnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowej, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organ słusznie uznał, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ponadto miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że J. G. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu do II połowy września 2020 r. i opuściła go sama po wydaniu przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...] orzekającego o jej eksmisji z ww. mieszkania. Od tego czasu wymieniona nie była w przedmiotowym lokalu, nie posiada do niego kluczy, ponieważ zamki zostały zmienione, nie partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu, podczas wyprowadzki zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste i obecnie mieszka z rodzicami pod adresem [...], ul. [...], gm. [...], tam nocuje, prowadzi gospodarstwo domowe i koncentruje swoje życie osobiste. Tak więc bezsprzecznie skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie stanowi on jej centrum życiowego. Podzielić również należy ocenę organów, że jakkolwiek opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być trwałe i dobrowolne, aby mogło dojść do wymeldowania osoby, to w pewnych przypadkach brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie stanowi przeszkody do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie prawomocnego wyroku sądu wykonanego przez komornika sądowego. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. Innymi słowy na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 powyższej ustawy należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1037/14). Skoro J. G. samodzielnie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], po wydaniu przez Sąd Rejonowy w [...], Wydział [...] Cywilny wyroku z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...], orzekającego o jej eksmisji i wyrok ten jest prawomocny od dnia [...] stycznia 2021 r. to jest to równoznaczne z ustaniem jej pobytu w ww. mieszkaniu, tak jak w przypadku eksmisji dokonanej przez komornika sądowego. W tym miejscu zauważyć należy, że niezasadne są zarzuty dotyczące niezawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania. Podzielić należy stanowisko organu, że kwestie, na podstawie których miałoby nastąpić zawieszenie postępowania, tj. rozpatrzenia przez sąd apelacji skarżącej od wyroku Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt [...], o jej eksmisję z przedmiotowego lokalu, nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...] oddalił apelację pozwanej, w wyniku czego postępowanie o eksmisję zostało prawomocnie zakończone. Również okoliczności dotyczące prawidłowości prowadzonego postępowania w sprawie o podział majątku wspólnego byłych małżonków nie mogą być przedmiotem oceny organu administracyjnego orzekającego w przedmiocie wymeldowania. Podobnie jak wzajemne rozliczenia małżonków wynikające z rozstrzygnięcia sądu powszechnego, czy fakt, że skarżąca zamieszkuje u swoich rodziców tylko tymczasowo. Okoliczności te nie mają żadnego znaczenia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Sąd nie dopatrzył się wskazanych w skardze uchybień w zakresie naruszenia przepisów procedury. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wnikliwie go rozpatrzyły, ocena tego materiału nie jest dowolna, a została dokonana na podstawie ustalonych faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, nie został naruszony słuszny interes skarżącej. Brak jest również podstaw uzasadniających przyjęcie naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o trwałości opuszczenia lokalu przez skarżącą, która nie zamieszkuje w tym lokalu, nie ma tam jej rzeczy, a okoliczności sprawy wskazują na przeniesienie jej interesów życiowych w inne miejsce. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.