IV SA/Wa 1078/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-14
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może zostać wydana bez wcześniejszego, prawidłowego przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli planowana inwestycja może znacząco oddziaływać na środowisko?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie może zostać wydana, jeśli nie poprzedza jej prawidłowo przeprowadzone postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zwłaszcza gdy planowana inwestycja może znacząco oddziaływać na środowisko. Organy lokalizacyjne są związane ustaleniami organu środowiskowego i nie mogą samodzielnie oceniać oddziaływania na środowisko. Naruszenie procedury w postępowaniu środowiskowym, w tym brak zapewnienia udziału stronom, może skutkować uchyleniem decyzji lokalizacyjnej.Stan faktyczny
Skarżący J. i A. D. zaskarżyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i środowiskowych, w tym brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz niezapewnienie im udziału w postępowaniu środowiskowym, które zakończyło się umorzeniem. Sąd uznał skargę za zasadną z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska- Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi J. D. i A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących J. D. i A. D. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją", "decyzją odwoławczą" albo "decyzją lokalizacyjną odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "SKO", "Organ" albo "organ lokalizacyjny odwoławczy/II instancji), po rozpatrzeniu odwołań: 1) J. i A. D. (dalej "Skarżących") oraz 2) J. i K. S. od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej "Prezydenta" albo "organu lokalizacyjnego I instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym w postaci budowy stacji bazowej telefonii komórkowej znak: [...], jako elementu infrastruktury technicznej ogólnopolskiej sieci telefonii komórkowej o funkcji łączności publicznej projektowanej na części działki nr [...] w [...] przy ul. [...] tzn. wieża kratowa o całkowitej wysokości [...] m.n.p.t. z [...] antenami nadawczo-odbiorczymi ( w tym 5 anten linii radiowych), obręb [...], woj. [...] (dalej "planowana inwestycja/ przedsięwzięcie" oraz "teren planowanej inwestycji/przedsięwzięcia"), utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:
1. Postępowanie (dalej także "postępowanie lokalizacyjne") w przedmiocie ustalenia dla w/w inwestycji, w drodze decyzji administracyjnej, lokalizacji inwestycji celu publicznego w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie tj. z 2020 r., poz.293), dalej "u.p.z.p.", zostało wszczęte na wniosek spółki [...] z siedzibą w [...] (dalej "Inwestor") z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data doręczenia Prezydentowi, działającemu jako organ lokalizacyjny I instancji, pisma z dnia 8 kwietnia 2019 r.), uzupełniony w dniach 8 maja i 13 czerwca 2019 r.
Kasatoryjną decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wydaną w toku kontroli instancyjnej, na podstawie art.138 § 2 k.p.a., SKO uchyliło pierwszą decyzję lokalizacyjną Prezydenta, tj. decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. SKO stwierdziło brak dopuszczalności rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej przed zakończeniem ostateczną decyzją administracyjną postępowania o wydanie dla planowanego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej, zawisłego z wniosku Inwestora przed Prezydentem, działającym jako organ środowiskowy.
2. Przy piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2019 r. Inwestor przedłożył do akt postępowania lokalizacyjnego poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Prezydenta (działającego jako organ środowiskowy) z dnia [...] r. nr [...] (dalej "decyzja z dnia [...] r." albo "decyzja umarzająca"). Decyzją tą, wydaną po rozpatrzeniu wniosku Inwestora z dnia [...] grudnia 2018 r. o określenie dla planowanego przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań (tj. o wydanie dla planowanego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej), Prezydent orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej na podstawie art.105 § 1 k.p.a.
Uzasadniając umorzenie postępowania organ środowiskowy wskazał, co następuje:
(i) Analiza przedłożonej przez Inwestora dokumentacji (karta informacyjna przedsięwzięcia oraz kwalifikacja przedsięwzięcia na środowisko) prowadzi do wniosku, iż planowane przedsięwzięcie nie spełnia kryteriów przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, ustalonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz.71), dalej "rozporządzenie z 2010 r.". Rozporządzenie z 2010 r., pomimo utraty jego mocy obowiązującej w dacie orzekania w przedmiocie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie na zasadzie § 4 nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), dalej "rozporządzenia z 2019 r.".
(ii) Zastosowane w stacji bazowej Nr [...] urządzenia nadawczo - odbiorcze zamknięte są w obudowach ekranujących, uszczelnionych pod względem elektromagnetycznym, dzięki czemu szkodliwa emisja pola elektromagnetycznego z ich wnętrza jest pomijalna. Kable antenowe (fidery) są ekranowane i odpowiednio uziemiane, dlatego nie stanowią źródła promieniowania. W przypadku omawianej stacji bazowej, jedynym źródłem zagrożenia dla środowiska jest emisja pola elektromagnetycznego niejonizującego pochodząca od anten sektorowych i radiolinii (jednak z samej zasady pracy radioiinii - widoczności wzajemnej anten z obu końców radiolinii, że wiązka o wartościach ponadnormatywnych przebiega ponad miejscami dostępnymi dla ludności). Pola o gęstościach przekraczających dopuszczalne wartości będą występowały na dużych wysokościach i w wolnej przestrzeni i nie będą one stanowiły zagrożenia dla ludzi i środowiska.
(iii) W przedłożonych dokumentach oceniono, że miejsca dostępne dla ludności występują poza zasięgiem osi głównych wiązek promieniowania anten sektorowych, w zakresie odległości wyznaczonych na podstawie rozporządzenia z 2010 r.
(iv) W związku z dostępnymi informacjami na temat niekorzystnego oddziaływania stacji bazowych na organizmy żywe oraz wiążącego się z tym oddziaływaniem zagrożenia, które może być wynikiem ewentualnego przebywania w obszarze promieniowanego pola elektromagnetycznego, anteny omawianej stacji zostały tak umieszczone i ukierunkowane, że strefy ich promieniowania pozostają w obszarach niedostępnych dla ludzi, przy jednoczesnym zapewnieniu wymaganej łączności, która musi być zapewniona przez omawianą stację bazową. Z uwagi na fakt, że obszary promieniowania elektromagnetycznego będą przebiegały w wolnej, niedostępnej przestrzeni, oddziaływanie rozpatrywanej stacji bazowej nie naruszy interesów osób trzecich, a tym samym przedsięwzięcie nie będzie miało żadnego wpływu na dobra materialne.
3. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Prezydent, działający jako organ lokalizacyjny, wydał żądaną decyzję lokalizacyjną.
4. Pismami z dnia [...]lutego 2020 r. odrębne, jednobrzmiące odwołania od decyzji lokalizacyjnej Prezydenta wnieśli: 1) Skarżący, 2) J. i K. S., kwestionując jej legalność.
III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie SKO rozpatrzyło odwołania, wniesione od decyzji lokalizacyjnej Prezydenta, utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie odwoławcze, SKO:
(i) Stwierdziło spełnienie w sprawie wymagań niezbędnych do ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, przewidzianych w art.50 i nast. u.p.z.p., tj. w szczególności: (-) teren planowanego przedsięwzięcia nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, (-) planowane przedsięwzięcie, polegające na budowie urządzeń łączności publicznej, stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu art.2 pkt 5 u.p.z.p. w związku z art.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej "u.g.n."), (-) inwestycja nie podlega obowiązkowi uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, (-) realizacja zamierzenia nie powoduje zmiany przeznaczenia gruntów, (-) teren nie jest objęty prawna formą ochrony przyrody, ani też ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, (-) organ lokalizacyjny I instancji dokonał wymaganych obwieszczeń i uzgodnień, (-) do akt postępowania lokalizacyjnego przedłożono decyzję umarzającą odrębne postępowanie w przedmiocie wydania dla planowanego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej z racji tego, iż przedsięwzięcie to nie spełnia kryteriów przedsięwzięcia mogąco znacząco oddziaływać na środowisko, ustanowionych w rozporządzeniu z 2010 r., zastosowanym w sprawie przez organ środowiskowy prawidłowo (wbrew zarzutom odwołań) na podstawie § 4 rozporządzenia z 2019 r. (prawidłowo przyjął organ środowiskowy, iż rozstrzygające w tym zakresie jest bezsporne wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej przed wejściem nowego rozporządzenia w życie), (-) decyzja określa szczegółowo parametry 9 sztuk anten sektorowych (typ anteny, kierunek działania, azymut określony w stopniach, wysokość zawieszenia środka elektrycznego anteny m.n.t.p., projektowane systemy telefonii, zakres maksymalnych pochyleń oraz możliwą do wypromieniowania maksymalną moc), a także parametry 5 sztuk anten radiowych (azymuty, wysokość zawieszenia środka elektrycznego anteny, możliwą do wypromieniowania maksymalną moc oraz stopień pochylenia.)
(ii) Stwierdziło nietrafność zarzutów odwołań co do naruszenia decyzją lokalizacyjną interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, odwołując się do ustaleń decyzji o umorzeniu postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, wskazujących na brak negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
(iii) Stwierdziło nietrafność zarzutu naruszenia przez organ lokalizacyjny I instancji art.10 k.p.a. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami zarówno o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz o postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie w/w organ informował w drodze obwieszczenia oraz na piśmie Inwestora oraz właścicieli nieruchomości na której jest lokalizowana projektowana inwestycja.
(iv) Stwierdziło, iż inwestycja spełnia wszystkie normy i rozporządzenia dotyczące ochrony środowiska. Telefony użytkowników będą komunikować się ze stacją w różnych pasmach (stawianych automatycznie dla danych warunków). Możliwość obsłużenia większej liczby użytkowników wyeliminuje sytuacje natłoku w okolicznych stacjach bazowych i w następstwie stany zwiększenia mocy promieniowania nadajnika telefonu komórkowego wyszukującego najbliższej stacji bazowej. Moc ta uzależniona jest od odległości od stacji bazowej - i bliżej do stacji bazowej, tym moc wypromieniowana przez telefon może być mniejsza. Przepełnienie jednej stacji bazowej wiąże się także ze zwiększoną pracą (mocą) sąsiedniej stacji, która będzie starała się przejąć nadmiar użytkowników.
IV. Pismem z dnia 31 marca 2020 r. Skarżący wnieśli do tut. Sądu skargę na lokalizacyjną decyzję odwoławczą SKO, zarzucając organowi naruszenie:
1) art. 7, 8, 10, 77 § 1, 80, 81, 107 k.p.a.;
2) art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: "u.o.o.ś." albo "u.u.i.ś.");
3) art. 53 ust. 3 pkt 1 u.p.z.p.;
4) § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 8 oraz § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2010 r.;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
6) załącznik nr 1 (tabela 2) rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów.
W uzasadnieniu w/w zarzutów wskazano w szczególności, co następuje:
(i) Wbrew ciążącemu na nich obowiązkowi organy lokalizacyjne nie dokonały samodzielnej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym w szczególności nie zbadały ewentualności: (-) kumulowania się oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych urządzeń, wytwarzających pole elektromagnetyczne (w tym w szczególności z oddziaływaniem licznych sąsiednich stacji bazowych), (-) ewentualnego nakładania się (nachodzenia) wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny planowanej stacji bazowej.
(ii) Zgodnie z załącznikiem nr 1 (tabela 2) rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U nr 192, poz. 1883), w przypadku, gdy częstotliwość pola magnetycznego mieści się w przedziale od 300 MHz do 300 GHz, gęstość pola w miejscu dostępnym dla ludności jest dopuszczalna na poziomie nie przekraczającym 0.1 W/m2.
Tymczasem stan faktyczny jest następujący:
a) planowana moc promieniowania pojedynczych anten planowanej stacji bazowej przekracza 11000 W, co rodzi wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i wydania decyzji środowiskowej jeżeli miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż 200 m od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny w myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 9 dnia listopada 2010 r. w spranie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;
b) stacja ma składać się z 9 anten, a suma ich mocy promieniowania ma wynosić [...] W, co rodzi wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i wydania decyzji środowiskowej niezależnie od odległości do miejsc dostępnych dla ludności;
c) dla danej części Miasta nie sporządzono planu zagospodarowania przestrzennego zatem nie ustalono też maksymalnej wysokości zabudowy i tym samym wysokości miejsc dostępnych dla ludności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się natomiast pogląd, że przez miejsca dostępne dla ludności należy rozumieć nie tylko miejsca, w których wzniesiono już legalnie budynki z przeznaczeniem na pobyt ludzi, ale również miejsca, w których te budynki mogą być wznoszone zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów, w tym aktów prawa miejscowego (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r.. sygn. akt II OSK 708/16);
d) plan zagospodarowania przestrzennego dla sąsiedniej wsi [...] w Gminie [...], sąsiadującej z planowaną inwestycją i oddzielonej od niej jedynie drogą publiczną ustala maksymalną wysokość zabudowy jako dwie kondygnacje z dopuszczeniem trzeciej w użytkowym poddaszu, nie określa natomiast maksymalnej wysokości wyrażonej w metrach i tym samym wysokości miejsc dostępnych dla ludności:
e) miejsca dostępne dla ludności oddalone są zaledwie o 30 m od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania anteny, a zatem suma mocy promieniowania anten prawie 40 krotnie przewyższa wartość kwalifikującą przedsięwzięcie jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i wymagające wydania decyzji środowiskowej.
f) miejsca dostępne dla ludności w których zgodnie z mapami dołączonymi do wniosku inwestora występuje przekroczenie poziomów pól elektromagnetycznych dopuszczalnych przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów oddalone są o około 30 metrów od planowanej inwestycji. Przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych zgodnie z dokumentacją Inwestora występuje również na nieruchomości Skarżących, oddalonej on planowanej stacji bazowej telefonii komórkowej o około 80 metrów (działka nr [...]).
(iii) W postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia art. 10 i art. 81 k.p.a. Prezydent wprawdzie zawiadomił o postępowaniu Przewodniczącego [...], niemniej zaniechał skierowania takiego zawiadomienia do: a) właścicieli nieruchomości w obrębie których występują miejsca dostępne dla ludności w osi głównej promieniowania anteny, b) właścicieli nieruchomości na których znajdują się miejsca dostępne dla ludności, w których występuje przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, c) przedstawicieli sąsiadujących samorządów, na terenie których występują w/w uwarunkowania, naruszając tym samym również art.51 pkt 3 u.p.z.p.
Ponadto SKO dwukrotnie zakwestionowało dopuszczalność wniesienia w niniejszej sprawie odwołania przez Sołtysa wsi [...], reprezentującego mieszkańców.
(iv) Wadliwie uznały organy, iż planowana stacja bazowa stanowi inwestycję celu publicznego w sytuacji, w której w okolicy występuje już infrastruktura telekomunikacyjna, umożliwiająca realizację celu publicznego. Oznacza to, iż planowana inwestycja realizuje wyłącznie cele komercyjne. "Za inwestycję celu publicznego może być uważane tylko takie zamierzenie, które jest technicznie konieczne do realizacji celu publicznego, nie zaś takie, które ma wykonaniu wskazanego celu jedynie sprzyjać." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 583/18). Zasadność traktowania planowanej inwestycji za realizującą cel publiczny podważa również ta okoliczność, iż inwestycja zakłada instalację bardzo mocnych anten zdolnych do przesyłania sygnału na duże odległości (i silnego negatywnego oddziaływania na środowisko), podczas gdy potrzeby komunikacji publicznej mają być w najbliższej przyszłości zaspokajane przy użyciu technologii 5G, opartej o anteny znacznie gęściej zlokalizowane lecz o znacznie mniejszej mocy promieniowania, od kilkudziesięciu do maksymalnie kilkuset Watów.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 8 maja 2020 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza SKO została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 8, 9, 15, 77 § 1 i 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję tę należało wyeliminować z obrotu prawnego.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekło SKO, było ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji z zakresu łączności publicznej w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej w trybie i na zasadach przewidzianych w art.50 – 58 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ("u.p.z.p.").
Zasadnicze znaczenie w sprawie posiada fakt, iż decyzje lokalizacyjne organów obu instancji zostały wydane w oparciu o decyzję Prezydenta (działającego jako organ środowiskowy) z dnia [...] r., umarzającą na podstawie art.105 k.p.a. postępowanie w przedmiocie określenia dla planowanego przez Inwestora przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań z uwagi na fakt, iż w ocenie organu środowiskowego przedsięwzięcie to nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko spośród katalogu takich inwestycji, wymienionego w rozporządzeniu z 2010 r.
Stwierdzić należy, iż decyzja ta, posiadająca walor ostateczności, wydana w odrębnym postępowaniu administracyjnym, w którym zapewniono udział wyłącznie Inwestorowi, wiązała organy lokalizacyjne, które nie były uprawnione do samodzielnego weryfikowania ustaleń organu środowiskowego i które w związku z tym obowiązane były uznać, stosownie do art.56 u.o.o.ś., iż planowane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami odrębnymi (w kontekście ochrony środowiska).
Jakkolwiek poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje kwestia oceny legalności decyzji organu środowiskowego z dnia [...] r. (tj. definitywne przesądzanie, czy decyzja ta jest zgodna z prawem, czy też nie) o tyle analiza treści tej decyzji prowadzi do wniosku, iż dokonana w niej przez organ środowiskowy ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, przewidującego instalację 14 anten (w tym 9 sektorowych) nie obejmowała m.in. oceny możliwości zaistnienia zjawiska interferencji fal elektromagnetycznych skorelowanych (zgodnych) w fazach oraz wynikającej z niego kumulacji wartości mocy promieniowania elektromagnetycznego ustalonych dla wszystkich pojedynczych anten wchodzących w skład danej instalacji. Odnotować natomiast należy, iż obowiązek dokonania tego rodzaju ustaleń przez organ środowiskowy konsekwentnie akcentuje się w utrwalonym orzecznictwie sądowym.
Powyższa okoliczność upoważnia do przyjęcia, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. może być obciążona uchybieniem prawa, przy czym nie można wykluczyć, iż uchybienie to mogło w efekcie prowadzić do wadliwego ustalenia przez organ środowiskowy, iż planowana stacja bazowa nie jest przedsięwzięciem, mogącym znacząco oddziaływać na środowisko. Jak już wskazano, kwestii tej Sąd orzekający w niniejszej sprawie ostatecznie nie przesądza, albowiem mogłoby to nastąpić tylko w stosownym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zweryfikowania legalności decyzji z dnia [...] grudnia 2019r.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż w postępowaniu lokalizacyjnym, prowadzonym przez organy obu instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia łącznie uniemożliwiły Skarżącym skuteczną ochronę własnego interesu prawnego w rozumieniu art.28 k.p.a., wynikającego z prawa własności nieruchomości zlokalizowanej w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, przed skutkami ewentualnej wadliwości decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., w sytuacji, w której Skarżący, bez własnej winy, nie brali udziału w postępowaniu, w którym decyzja ta została wydana.
W/w naruszenia uniemożliwiły bowiem podjęcie przez Skarżących stosownych kroków prawnych, umożliwiających:
a) skontrolowanie, w trybie wznowienia postępowania, uregulowanym w art.145 i nast. k.p.a. (w związku z przesłanką wznowienia opisaną w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.), legalności decyzji organu środowiskowego z dnia [...] grudnia 2019 r.,
b) dokonanie przez organ właściwy do wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., jeszcze przed zakończeniem postępowania lokalizacyjnego, oceny wystąpienia przesłanek do wstrzymania wykonania w/w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.152 k.p.a., tj. oceny, czy okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia w/w decyzji w wyniku wznowienia postępowania (oceny tej organ wznowieniowy dokonuje albo z urzędu albo na wniosek wnioskodawcy wznowienia).
2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:
2.1. W art.50 – 58 u.p.z.p. uregulowano tryb i zasady ustalania w drodze decyzji administracyjnej lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego budowa stacji bazowej telefonii komórkowej stanowi realizację inwestycji celu publicznego (por. wyroku NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2189/14, publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA", dostępna na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
2.2. Zależności pomiędzy postępowaniem w przedmiocie ustalenia lokalizacji celu publicznego a oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedstawiają się następująco:
Zasady i tryb postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko regulują przepisy u.o.o.ś. (art.1 pkt 1 lit.b). Stosownie do powyższego:
(i) W rozdziale 3 (art.71 – 87) działu V u.o.o.ś. uregulowano tryb i zasady ustalania w drodze decyzji administracyjnej środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko.
Z art.72 ust.2 u.o.o.ś. wynika, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (decyzji środowiskowej) jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Katalog w/w przedsięwzięć określa rozporządzenie Rady Ministrów, wydawane na podstawie art.60 u.o.o.ś. Obecnie, tj. od dnia 11 października 2019 r., jest to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839). W rozporządzeniu tym zamieszczono jednakże normę o charakterze temporalnym (§ 4), z której wynika, iż do postępowań wszczętych i niezakończonych w dniu wejścia nowego rozporządzenia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.71).
W art.72 u.o.o.ś. wskazano katalog decyzji administracyjnych (oraz innych aktów), których wydanie musi być poprzedzone uzyskaniem przez inwestora decyzji środowiskowej.
Z art.72 ust.1 pkt 3 u.o.o.ś. wynika, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydawanej na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W orzecznictwie sądowym jednolicie przesądzono, iż przepis ten obejmuje swoim zakresem również decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydawaną na zasadach i w trybie uregulowanych w art.50 i nast. u.p.z.p. (por. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 212/20, publ. CBOSA: "Choć decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie została wymieniona w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., który określa, przed uzyskaniem jakich decyzji następuje wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niewątpliwie należy ją ocenić jako decyzję wymagającą wcześniejszego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (o ile przepisy szczególne wskazują na taką konieczność).".
(ii) Stwierdzić należy, iż nie każda inwestycja celu publicznego, dla której w trybie i na zasadach uregulowanych w art.50 – 58 u.p.z.p. wydaje się decyzję lokalizacyjną, musi być jednocześnie przedsięwzięciem, dla którego inwestor musi uzyskać decyzję środowiskową. Nie każda inwestycja celu publicznego musi być bowiem przedsięwzięciem spełniającym kryteria wskazane w art.72 ust.2 pkt 1 i 2 u.o.o.ś., tj. przedsięwzięciem, mogącym zawsze albo potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Zagadnienie trybu, w jakim inwestor może żądać potwierdzenia, iż planowane przez niego przedsięwzięcie nie wymaga wydania decyzji środowiskowej, zostało zanalizowane w orzecznictwie sądowym, Jak trafnie podkreślono w tym kontekście np. w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 689/11, publ. CBOSA:
(-) Ustawa o.o.ś. nie zawiera regulacji na wypadek sytuacji, w której planowana przez wnioskodawcę inwestycja nie stanowi żadnego z przedsięwzięć w rozumieniu ustawy. Prawidłowe ustalenie, że planowana inwestycja nie mieści się w kategorii przedsięwzięć, które mogą stanowić przedmiot postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, uzasadnia w tej sytuacji umorzenie postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może być bowiem jedynie takie planowane przedsięwzięcie, które spełnia kryteria określone w art. 59 ustawy w związku z przepisami rozporządzenia z 2010 r. Ustalenie, że inwestycja planowana przez wnioskodawcę nie stanowi tego rodzaju przedsięwzięcia oznacza, że odpada konstytutywny element sprawy administracyjnej (jej przedmiot), która w ten sposób traci charakter sprawy administracyjnej, czyniąc postępowanie bezprzedmiotowym.
(-) Decyzja umarzająca postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej jest jedynym możliwym, na gruncie obowiązujących przepisów prawa, rozstrzygnięciem, na podstawie którego wnioskodawca może uzyskać urzędowe potwierdzenie, że planowana przez niego inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a to z tego powodu, że nie stanowi żadnego z przedsięwzięć opisanych w ustawie. Ma to zatem oczywisty walor praktyczny dla inwestorów planujących inwestycję, której parametry pozostawiają wątpliwości co do wymogu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
(-) Dopuszczalność wydania ww. decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, zachodzi jedynie wówczas, gdy ustalony stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości, iż planowana inwestycja rzeczywiście nie stanowi przedsięwzięcia w rozumieniu art.59 u.o.o.ś.
3. Odniesienie w/w uwarunkowań do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
3.1. Przedmiotem przedsięwzięcia, planowanego przez Inwestora, jest budowa stacji bazowej telefonii komórkowej w postaci wieży kratowej o całkowitej wysokości [...] m n.p.t. z 14 antenami nadawczo – odbiorczymi (9 anten sektorowych oraz 5 anten linii radiowych). Nie budzi wątpliwości fakt, iż przedsięwzięcie to stanowi inwestycję celu publicznego z zakresu łączności publicznej, o którym mowa w art.6 pkt 1 u.g.n. Oznacza to generalną dopuszczalność wydania dla tego rodzaju przedsięwzięcia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
3.2. Z przedłożonej przez Inwestora karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz kwalifikacji przedsięwzięcia na środowisko wynika, że możliwa do wypromieniowania maksymalna moc EIRP dla poszczególnych anten wynosi: a) w odniesieniu do anten sektorowych – dla trzech z nich po 11405,5 W, dla sześciu pozostałych – po 7553,6 W, b) w odniesieniu do pięciu radiolinii – od 955 do 3910.
Odnotować należy, iż w/w dokumenty nie określają zsumowanej wartości maksymalnej mocy poszczególnych anten, ani nie wypowiadają się na temat wpływu tak ustalonego parametru na środowisko. W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych w/w aspekt funkcjonowania stacji bazowych telefonii komórkowej winien być natomiast obligatoryjnym elementem oceny ich oddziaływania na środowisko.
Jak zatem wskazano w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 271/18, publ. CBOSA: "Po przeprowadzeniu stosownych ustaleń i obliczeń uwzględniających możliwe kierunki (azymuty) promieniowania oraz pochylenia wiązek promieniowania poszczególnych anten - kwalifikacja przedsięwzięcia będącego wieloantenową instalacją w świetle wymogu przeprowadzenia oceny środowiskowej musi być rezultatem uprzedniej oceny możliwości zaistnienia zjawiska interferencji fal elektromagnetycznych skorelowanych (zgodnych) w fazach oraz wynikającej z niego kumulacji wartości mocy promieniowania elektromagnetycznego ustalonych dla wszystkich pojedynczych anten wchodzących w skład danej instalacji.". W cytowanym wyroku odwołano się do dominującej w tym zakresie linii orzeczniczej (por. np. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., II OSK 2706/13; wyrok NSA z dnia 29 września 2015 r., II OSK 139/14; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., II OSK 801/14; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II OSK 708/15; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r., II OSK 1494/14; wyrok NSA z dnia 10 maja 2018 r., II OSK 2877/17; wyrok NSA z dnia 29 maja 2018 r., II OSK 1570/18), wskazującej, iż "w świetle przepisów wydanego na podstawie art. 60 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (uchylonego z dniem 11 października 2019 r.) należy przyjąć, iż ocena osiągnięcia granicznych parametrów równoważnej (efektywnej) mocy izotropowego promieniowania elektromagnetycznego instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych (z wyłączeniem radiolinii), emitujących pola elektromagnetyczne o określonych częstotliwościach, powinna uwzględniać zjawisko fizyczne interferencji fal elektromagnetycznych i wynikającą z niego kumulację wartości mocy promieniowania elektromagnetycznego pojedynczych anten wchodzących w skład instalacji.".
Ze w/w orzecznictwa wynika zatem, iż wykładnia systemowa § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2010 r. prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było wskazanie inwestycji, które potencjalnie znacząco mogą oddziaływać na środowisko, co oznacza, że rolą organów jest ustalenie, w jaki sposób inwestycja (a nie poszczególne anteny) wpłynie na środowisko. Dla poczynienia prawidłowych ustaleń niezbędne jest zatem określenie nie tylko mocy poszczególnych anten, ale i rozważenia ewentualnego nakładania się (nachodzenia) wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny. Nie można powiem wykluczyć, że ewentualne nakładanie lub nachodzenie się wiązek spowoduje, iż moc promieniowania znacznie przekroczy wielkości dopuszczalne. Odmienna interpretacja § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia prowadziłaby do możliwości obejścia prawa przez potencjalnych inwestorów, co z pewnością nie było intencją ustawodawcy. Przyjęcie bowiem, że dla ustalenia czy przedsięwzięcie oddziaływuje potencjalnie znacząco na środowisko niezbędne jest ustalenie mocy promieniowania jedynie pojedynczej anteny może doprowadzić do planowania takich przedsięwzięć, które składać się będą z kilku a nawet kilkunastu anten, których każda posiadać będzie moc promieniowania niewpływającą ujemnie na środowisko, zaś po przecięciu z inną co najmniej na linii nakładania się lub przecinania stworzy moc znacznie przekraczającą wartości dopuszczalne. Z tych względów niezbędne jest dla prawidłowej oceny czy dana inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko dokładne określenie parametrów zarówno poszczególnych anten jak i całego przedsięwzięcia.
3.3. Przy piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2019 r., które wpłynęło do organu lokalizacyjnego w dniu następnym, Inwestor przedłożył ostateczną decyzję Prezydenta (działającego jako organ środowiskowy) z dnia [...] grudnia 2019 r., umarzającą postępowanie w przedmiocie wydania dla przedmiotowego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej z racji tego, iż w ocenie organu przedsięwzięcie to nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, spośród tych które wymienia rozporządzenie z 2010 r. W oparciu o dane zamieszczone przez Inwestora w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz kwalifikacji przedsięwzięcia na środowisko Prezydent stwierdził bowiem, że miejsca dostępne dla ludności występują poza zasięgiem osi głównych wiązek promieniowania anten sektorowych w zakresie odległości wyznaczonych na podstawie w/w rozporządzenia. Decyzję tę doręczono wyłącznie pełnomocnikowi Inwestora.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, w związku formułowanymi w tym zakresie zastrzeżeniami Skarżących, iż do postępowania w przedmiocie wydania dla planowanej inwestycji decyzji środowiskowej, wszczętego na wniosek Inwestora z dnia 22 maja 2018 r. i nie zakończonego do dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2019 r. miało zastosowanie rozporządzenie z 2010 r. (tak też przyjął organ środowiskowy).
Podkreślenia wymaga jednak, iż w ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., skierowanej wyłącznie do Inwestora, od której nie wniesiono odwołania, nie zbadano istotnych aspektów funkcjonowania stacji bazowych telefonii komórkowych, wskazanych w przywołanym wcześniej, utrwalonym orzecznictwie sądowym, w tym w szczególności kwestii nakładania się mocy poszczególnych anten sektorowych (inwestycja przewiduje montaż 9 anten tego rodzaju). Jak podnosi się w orzecznictwie zsumowanie mocy poszczególnych anten może diametralnie zmienić wnioski co do skali oddziaływania stancji bazowej na środowisko, a tym samym co do istnienia podstaw do przeprowadzenia oceny środowiskowej.
Sygnalizując powyższe, Sąd orzekający obecnie nie formułuje jednakże – na tym etapie sprawy - jakichkolwiek ostatecznych wniosków co do legalności decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. (tj. co do tego, czy stwierdzone wyżej pominięcie przy rozpatrywaniu sprawy aspektów, na które zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowym, istotnie wpłynęło na wynik sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r.).
3.4. Analiza uzasadnień decyzji organów lokalizacyjnych obu instancji prowadzi do wniosku, iż jakkolwiek organy te odnotowały fakt wydania ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] grudnia 2019 r., rozstrzygającej wniosek Inwestora o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia (tj. decyzji umarzającej postępowanie w tym przedmiocie), niemniej de facto przeprowadziły własną, równoległą ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (formułując wnioski o braku negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stosownie do powyższego:
Na str.5 i 6 decyzji lokalizacyjnej organu I instancji (pkt 2.4) wskazano m.in., iż: "W przedłożonych dokumentach oceniono, ż miejsca dostępne dla ludności występują poza zasięgiem osi głównych wiązek promieniowania anten sektorowych, w zakresie odległości wyznaczonych na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć, mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U.2016.71). (...) Analiza charakterystyki projektu, jego usytuowanie oraz rodzaj i skala jego możliwego oddziaływania wskazuje, iż przedsięwzięcie nie należy do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć, mogących znacząco oddziaływać na środowisko".
Z kolei na str.8 uzasadnienia decyzji odwoławczej wskazano w szczególności, co następuje: "Zastosowane w stacji bazowej [...] urządzenia nadawczo -odbiorcze zamknięte są w obudowach ekranujących, uszczelnionych pod względem elektromagnetycznym, dzięki czemu szkodliwa emisja pola elektromagnetycznego z ich wnętrza jest pomijalna. Kable antenowe (fidery) są ekranowane i odpowiednio uziemiane, dlatego nie stanowią źródła promieniowania. W przypadku przedmiotowej stacji bazowej, jedynym źródłem zagrożenia dla środowiska jest emisja pola elektromagnetycznego niejonizującego pochodząca od anten sektorowych i radiolinii (jednak z samej zasady pracy radiolinii - widoczności wzajemnej anten z obu końców radiolinii, wynika iż wiązka o wartościach ponadnormatywnych przebiega ponad miejscami dostępnymi dla ludności). Pola o gęstościach przekraczających dopuszczalne wartości będą występowały na dużych wysokościach i w wolnej przestrzeni i nie będą one stanowiły zagrożenia dla ludzi i środowiska. W związku z dostępnymi informacjami na temat niekorzystnego oddziaływania stacji bazowych na organizmy żywe oraz wiążącego się z tym zagrożenia, które może być wynikiem ewentualnego przebywania w obszarze promieniowanego pola elektromagnetycznego, anteny omawianej stacji zostały tak umieszczone i ukierunkowane, że strefy ich promieniowania pozostają w obszarach niedostępnych dla ludzi, przy jednoczesnym zapewnieniu wymaganej łączności, która musi być zapewniona przez omawianą stację bazową. Z uwagi na fakt, że obszary promieniowania elektromagnetycznego będą przebiegały w wolnej, niedostępnej przestrzeni, oddziaływanie rozpatrywanej stacji bazowej nie naruszy interesów osób trzecich, a tym samym przedsięwzięcie nie będzie miało żadnego wpływu na dobra materialne. (...) Organ w zaskarżonej decyzji wskazuje, że inwestycja spełnia wszystkie normy i rozporządzenia dotyczące ochrony środowiska. Telefony użytkowników będą komunikować się ze stacją w różnych pasmach (stawianych automatycznie dla danych warunków). Możliwość obsłużenia większej liczby użytkowników wyeliminuje sytuacje natłoku w okolicznych stacjach bazowych i w następstwie stany zwiększenia mocy promieniowania nadajnika telefonu komórkowego wyszukującego najbliższej stacji bazowej. Moc ta uzależniona jest od odległości od stacji bazowej - i bliżej do stacji bazowej, tym moc wypromieniowana przez telefon może być mniejsza. Przepełnienie jednej stacji bazowej wiąże się także ze zwiększoną pracą (mocą) sąsiedniej stacji, która będzie starała się przejąć nadmiar użytkowników.".
Uznać należy, iż w powyższym zakresie organy wykroczyły poza zakres postępowania lokalizacyjnego, w którym niedopuszczalne jest dokonywanie przez organ lokalizacyjny takich ustaleń w przedmiocie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które pozostają wyłączną domeną postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej. W decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. przesądzono zatem, w sposób wiążący dla organów lokalizacyjnych (pomimo wskazanych wcześniej uchybień decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., polegających w szczególności na nieodniesieniu się do kwestii nakładania się promieniowania poszczególnych anten), iż: a) brak jest podstaw prawnych do przeprowadzania dla przedmiotowego przedsięwzięcia oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, w której - w ocenie organu środowiskowego - przedsięwzięcie to nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, b) planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływało na środowisko.
Organy lokalizacyjne nie były zatem upoważnione do weryfikowania ustaleń decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. w żadnym zakresie, czy to z urzędu, czy to z inicjatywy stron postępowania lokalizacyjnego.
W wyroku NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2189/14, publ. CBOSA, analizującym relację postępowania lokalizacyjnego oraz środowiskowego wskazano, co następuje: "Art. 56 u.p.z.p. stanowi, że nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego jest etapem wstępnym na drodze realizacji inwestycji. Decyzja taka ma odpowiedzieć na pytanie, czy na danym terenie jest dopuszczalna (możliwa) zabudowa określonego rodzaju (zmiana zagospodarowania terenu), a więc czy zamierzenie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi. Podkreślić należy, iż ocena zgodności planowanej inwestycji z przepisami odrębnymi w ramach art. 56 u.p.z.p. może następować tylko w takim zakresie, w jakim nie wkracza w kompetencje przypisane innym organom administracji publicznej. Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że możliwe jest w postępowaniu o wydanie "decyzji lokalizacyjnej" badanie kwestii dotyczących ewentualnego oddziaływania inwestycji na środowisko. Otóż wyjaśnić należy, że zasadnicze znaczenie odgrywa ustalenie, czy przedmiotowe przedsięwzięcie należy do kategorii "mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko", o jakich mowa w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. Z uwagi na powyższe wskazać należy na odmienność postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego i postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm. - aktualnie t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235). Organ wydający decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie może wkraczać w kognicję organów administracji właściwych w sprawach objętych wskazaną wyżej ustawą z dnia 3 października 2008 r. (...) Skoro, zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem (m.in.) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, to organ wydający takie decyzje ma obowiązek sprawdzić, czy przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy bądź decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji inwestor nie powinien uzyskać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w przypadku wątpliwości w tym zakresie wskazać na potrzebę wyjaśnienia tej kwestii przez właściwy organ. Organ właściwy do wydania decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji nie jest bowiem właściwy do rozstrzygnięcia kwestii unormowanych w Dziale V - "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000" ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm. - aktualnie t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235) i nie może wkraczać w kompetencje przysługujące organom właściwym w tych sprawach.".
Powyższe oznacza, iż dokonując w zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej samodzielnej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, SKO, literalnie rzecz ujmując, naruszyło art.7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art.50 i nast. u.p.z.p. (poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie wykraczającym poza przedmiot postępowania lokalizacyjnego). Niemniej w sytuacji, w której w/w samodzielne ustalenia faktyczne organów lokalizacyjnych nie stanęły w sprzeczności ze stanowiskiem decyzji umarzającej (chodzi tu o sam fakt niesprzeczności, abstrahujący od kwestii prawidłowości decyzji umarzającej), uznać należy, iż uchybienie to nie wpłynęło na wynik sprawy (nie stanowiło zatem podstawy uchylenia decyzji SKO przez Sąd).
3.5. Stwierdzić należy, iż ustanie związania organów lokalizacyjnych ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. mogło nastąpić tylko w przypadku, w którym jeszcze przed zakończeniem postępowania lokalizacyjnego:
a) doszłoby do wyeliminowania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. z obrotu prawnego w którymś z nadzwyczajnych trybów administracyjnych, przewidzianych w k.p.a., tj. w szczególności w drodze: (-) wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.145 i nast. k.p.a., (-) stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.156 k.p.a.,
b) w następstwie wszczęcia któregoś ze w/w postępowań doszłoby do wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.152 albo 159 k.p.a.
Z akt sprawy nie wynika jednak, aby którykolwiek ze w/w środków prawnych został wobec decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. zastosowany.
3.6. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż Skarżący są właścicielami nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], położonej w odległości kilkudziesięciu metrów od terenu planowanego przedsięwzięcia (tj. działki [...]).
Z racji tego, iż w przepisach u.p.z.p. nie wskazano katalogu stron postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, zastosowanie w tym zakresie ma ogólna norma procesowa, zawarta w art.28 k.p.a. W orzecznictwie sądowym zgodnie podkreśla się, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy, albo inwestycji celu publicznego, stroną postępowania są obok właściciela i użytkownika wieczystego gruntu objętego zainwestowaniem, właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością, na której ma być zlokalizowana planowana inwestycja, oraz właściciele lub użytkownicy nieruchomości położonych w dalszej odległości, jeżeli znajdują się one w obszarze oddziaływania tej inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2198/13, publ. CBOSA).
Inaczej rzecz przedstawia się na gruncie u.o.o.ś., w której art.74 ust.3a ustawodawca wskazał katalog podmiotów, którym przysługuje status strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2019 r. przepis ten stanowi, iż stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Stwierdzić należy, iż w świetle powyższego obszar oddziaływania przedsięwzięcia to obecnie miejsce jego realizacji oraz obszar sąsiedni wyznaczony według stałego (uniwersalnego) 100 m kryterium odległościowego oraz zindywidualizowanych kryteriów opartych na charakterze oddziaływań planowanego przedsięwzięcia.
Odnotować jednak należy, iż w/w obowiązujące obecnie brzmienie art.74 ust.3a u.o.o.ś. zostało nadane temu przepisowi z dniem 24 września 2019 r. na podstawie art.1 pkt 17 lit.d ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1712). Art.4 ust.1 noweli stanowi z kolei, iż do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 oraz w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W sytuacji, w której w dniu wejścia w/w noweli u.o.o.ś. w życie (24 września 2019 r.) postępowanie w przedmiocie ustalenia dla planowanej inwestycji decyzji środowiskowej, zakończone decyzją umarzającą z dnia [...] grudnia 2019 r., było postępowaniem wszczętym, ale nie zakończonym, do postępowania tego należy zastosować art.74 ust.3a u.o.o.ś. w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2019 r. Przepis ten stanowił wówczas, iż stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:
1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Wykładając art.74 ust.3a u.o.o.ś. w brzmieniu wyżej wskazanym, NSA wskazał w wyroku z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3964/19, publ. CBOSA, co następuje: "Ustawodawca w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. określa obszar, na który oddziaływać będzie przedsięwzięcie jako działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Nie wskazuje jednocześnie przy tym czy oddziaływanie to ma być negatywne, stwierdzając jedynie, że ma to być oddziaływanie znaczące. Nie można przy tym zrównywać znaczącego oddziaływania, o którym mowa w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. z przekroczeniem standardów jakości środowiska, bowiem do kwestii tej odnosi się art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś. statuujący inną przesłankę uprawniającą do bycia stroną postępowania. Punkt 3 art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. jako przesłanką uprawniającą do bycia stroną postępowania wskazuje na znaczące oddziaływanie na nieruchomość. (...) Podkreślenia również wymaga, że oddziaływanie na nieruchomości nie oznacza jedynie, jak wskazuje skarżąca kasacyjnie, oddziaływania na budynek mieszkalny. Ustawodawca wprost wskazuje, że obszar oddziaływania obejmuje działki znajdujące się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Skoro tak to okoliczność, czy na działce tej znajduje się budynek mieszkalny i w której jej części został zlokalizowany również pozostaje bez wpływu na ustalenie czy jej właścicielowi przysługuje przymiot strony. (...) Ponadto mając na względzie podobieństwo regulacji zawartej w art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. do uregulowania, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego nie można pominąć funkcjonującego zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie poglądu, że wykładnia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a zatem i wyrażona w tym przepisie definicja obszaru oddziaływania obiektu, musi być dokonywana przez pryzmat art. 2 Konstytucji i wyrażonej w niej zasady demokratycznego państwa prawnego, będącej jednocześnie źródłem zasady prawa do procesu. Skoro tak to wątpliwości dotyczące tego czy podmiotowi przysługuje status strony w sprawie pozwolenia na budowę należy rozstrzygać na jej korzyść, otwierając jej drogę do obrony interesu prawnego (por. B. Adamiak, Prawo do procesu na drodze administracyjnej jako gwarancja realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego (w:) Instytucje procesu administracyjnego i sądowoadministracyjnego, Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ludwikowi Żukowskiemu, red. J. Posłyszny, Z. Czarnik, R. Sawuła, Przemyśl-Rzeszów 2009, s. 42-43, wyrok NSA z 22 października 2010 r., II OSK 1481/09).".
Z kolei w wyroku NSA z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2792/17, publ. CBOSA, wskazano m.in., co następuje: "Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. W granicach określonych przez społeczno - gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią - art. 143 zdanie 1 k.c. Dla ustalenia miary przestrzennego zasięgu własności gruntu - we wnętrzu ziemi i w przestrzeni powietrznej tj. pionowego zasięgu własności nieruchomości gruntowej - zastosowano funkcjonalne kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu. O przestrzennych granicach konkretnego gruntu przesądzają uzasadnione potrzeby jej właściciela, zależne od rodzaju i przeznaczenia jego nieruchomości. Pamiętać przy tym należy, iż społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, lecz wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2005 r., III CK 129/04, Prok. i Pr. 2005, nr 7-8, s. 52). Aktywne wykorzystanie przez właściciela gruntu przestrzeni powietrznej następuje najczęściej w toku inwestycyjnej działalności budowlanej i późniejszej eksploatacji obiektów budowlanych. Skoro według wskazań art. 143 k.c. własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń nad powierzchnią gruntu, to wyłącznie właściciel nieruchomości gruntowej jest uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem. Wobec wyłączności uprawnień właściciela należy wykluczyć ingerencję sąsiadów oraz innych osób trzecich, jak chodzi o korzystanie z przestrzeni powietrznej nad cudzym gruntem. W stosunkach sąsiedzkich chodzi głównie o unikanie niedozwolonych immisji (art. 144 k.c.) ( por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001. – komentarz do art. 140 – 144). Negatywne oddziaływanie pola elektromagnetycznego występującego w przestrzeni nad gruntem nie może naruszać granic nieruchomości innej niż ta, na terenie której jest wytwarzane i do której inwestor posiada tytuł prawny. Jak już bowiem wyżej podkreślono społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą korzystać z przysługującej mu własności gruntu rozciągającej się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią ( tzw. pionowy zasięg własności nieruchomości gruntowej). To zaś oznacza, że inwestor przez realizację zamierzeń inwestycyjnych na własnej nieruchomości nie może ograniczać bądź pozbawiać właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości korzystania z przysługującej im własności gruntu. Dotyczy to tak dotychczasowego korzystania jak i przyszłego korzystania z gruntu, oczywiście w granicach przysługującego prawa własności i obowiązującego systemu prawa. Podkreślić należy, że ustawodawca mówiąc o miejscach dostępnych dla ludzi, nie zastrzega, że chodzi o miejsca dostępne dla ludzi w danym momencie, w tej chwili, w dacie składania przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. A jeśli przepis nie określa cezury czasowej dla dokonania oceny, czy dane miejsce jest miejscem dostępnym dla ludności, to należy przyjąć, że mówiąc o miejscach dostępnych dla ludności należy mieć na uwadze nie tylko miejsca dostępne dla ludzi w dacie składania przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę czy też wydania decyzji przez właściwy organ, ale także w przyszłości - przy uwzględnieniu obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jak również istniejących w obrocie prawnym decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lokalizacji inwestycji dla terenów, dla których brak jest miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (dalej: m.p.z.p.). Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, iż przez oddziaływanie pól elektromagnetycznych na środowisko należy rozumieć oddziaływanie pól elektromagnetycznych zarówno na tereny, na których istnieje legalnie wzniesiona zabudowa z przeznaczeniem na pobyt ludzi, jak i na tereny, na których taka zabudowa może być wznoszona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II OSK 1485/10; z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1581/08; z dnia 31 maja 2010r. sygn. akt II OSK 719/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). A zatem, organ administracji publicznej obowiązany jest do badania i uwzględniania ewentualnej wysokościowej zabudowy działek leżących w pobliżu projektowanej stacji bazowej. Z punktu widzenia istnienia miejsc dostępnych dla ludności istotna jest bowiem okoliczność do jakiej wysokości na terenie będącym w zakresie oddziaływania planowanej stacji bazowej mogą sięgać budynki, w tym czy wydano decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, które określałyby parametry tej zabudowy.".
Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 910/20, publ. CBOSA: "W każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien należycie ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę nie tylko dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez inwestora. Uwzględniając zatem specyfikę inwestycji, krąg stron postępowania w sprawie winien być wyznaczony w oparciu o jej środowiskowy i technologiczny charakter, a nadto inne czynniki, które wpływać mogą na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. Nie chodzi przy tym o wykazanie istnienia szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren nieruchomości osoby trzeciej, lecz o możliwość spowodowania takiego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. Ustalając krąg stron postępowania organ administracji powinien mieć na uwadze to, że o przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje już sam fakt oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, natomiast ocena czy oddziaływanie to mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy też przekracza ustalone normy będzie miała wpływ na decyzję środowiskową. Innymi słowy, mieszczące się w granicach obowiązujących norm oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może wykluczać udziału właścicieli tych nieruchomości w toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu (np. wyroki NSA z 5 października 2012 r. II OSK 1063/11, 15 lipca 2015 r. II OSK 3020/13, 6 lutego 2018 r. II OSK 1085/16, 29 stycznia 2016 r. II OSK 1340/14, 15 maja 2013 r. II OSK 108/12, 28 lutego 2018 r. II OSK 1748/17 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).".
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż Skarżącym – właścicielom nieruchomości zlokalizowanej w bliskim sąsiedztwie terenu planowanej inwestycji przysługiwał status strony w rozumieniu art.28 k.p.a. zarówno w postępowaniu o ustalenie dla planowanego przedsięwzięcia lokalizacji inwestycji celu publicznego (Skarżącym zapewniono udział w tym postępowaniu), jak i w postępowaniu o określenie dla tej inwestycji środowiskowych uwarunkowań (Skarżącym nie zapewniono udziału w tym postępowaniu). Uznać bowiem należy, iż nieruchomość Skarżących znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji.
3.7. Nie ulega wątpliwości, że ochrona przez Skarżących ich interesu prawnego, wynikającego z prawa własności w/w nieruchomości, przesądzająca o uzyskaniu przez nich statusu stron zarówno postępowania lokalizacyjnego, jak i środowiskowego, obejmowała uprawnienie do podejmowania środków prawnych mających na celu zapobieganie temu, aby sposób korzystania z tej nieruchomości nie uległ niezgodnemu z prawem ograniczeniu poprzez konieczność znoszenia oddziaływania związanego z emisją promieniowania elektromagnetycznego z nieruchomości sąsiedniej. Ochrona tego interesu obejmowała uprawnienie do wyegzekwowania od organu środowiskowego tego, aby dokonywana przez ten organ ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym w szczególności ustalenie, iż przedsięwzięcie to nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko (co pociąga za sobą brak podstaw prawnych do dokonywania przez organ środowiskowy oceny oddziaływania na środowisko, o której mowa w art.3 ust.1 pkt 8 u.o.o.ś.), pozostawała w pełnej zgodności z prawem.
W nawiązaniu do uwag wcześniejszych podkreślić należy, iż o ile Skarżący nie mogli skutecznie żądać zweryfikowania prawidłowości ustaleń decyzji umarzającej bezpośrednio przez organy lokalizacyjne (organy te były bowiem tą decyzją związane) o tyle byli uprawnieni i to jeszcze w trakcie postępowania lokalizacyjnego do żądania zweryfikowania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. w trybie nadzwyczajnym, tj. w szczególności poprzez żądanie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją umarzającą w związku z niezapewnienie im udziału w tym postępowaniu przez organ środowiskowy (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i to w połączeniu z żądaniem wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.152 k.p.a.
Odnotować natomiast należy, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego samo wznowienie postępowania w jednej z dwóch, powiązanych ze sobą spraw administracyjnych (sprawę o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia, objętego następnie postępowaniem lokalizacyjnym, należy uznać za sprawę powiązaną ze sprawą lokalizacyjną), nie stanowi kwestii wstępnej w rozumieniu art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. w drugiej tych spraw. Wynika stąd, iż o ile jeszcze w trakcie postępowania lokalizacyjnego doszłoby do wznowienia z wniosku Skarżących postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., tj. do wydania przez organ wznowieniowy, na podstawie art.149 § 1 k.p.a., postanowienia o wznowieniu tego postępowania, to powyższe nie upoważniałoby organu lokalizacyjnego do zawieszenia postępowania lokalizacyjnego do czasu zakończenia wznowionego postępowania środowiskowego decyzją ostateczną, wydaną na podstawie art.151 k.p.a. Dopiero zakończenie postępowania wznowieniowego w sprawie środowiskowej (tj. wydanie przez organ wznowieniowy w/w decyzji, o której mowa w art.151 k.p.a.) dawałoby podstawę do żądania przez Skarżących wznowienia postępowania w sprawie lokalizacyjnej na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Jak bowiem wskazuje Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.) w "Kodeks postępowania administracyjnego.Komentarz" publ. LEX: "Ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, zgodnie z którym uruchomienie postępowania zmierzającego do wzruszenia prejudykatu nie stanowi kwestii wstępnej. Postępowania te nie pozostają bowiem ze sobą w bezpośredniej, a tylko pośredniej zależności (zob. wyroki NSA: z 18.02.2011 r., II OSK 363/10, LEX nr 992559; z 13.01.2016 r., I OSK 1699/14, LEX nr 2032735).".
3.8. Stwierdzić jednakże należy, iż strona wnosząca o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, dysponuje środkiem prawnym, umożliwiającym czasową ochronę przed skutkami kwestionowanej decyzji, w postaci uprawnienia do żądania wstrzymania wykonania tej decyzji na zasadzie art.152 k.p.a. Co istotne, niezależnie od inicjatywy wnioskodawcy wznowienia, do dokonania z urzędu samodzielnej oceny, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art.152 k.p.a., zobligowany jest sam organ wznowieniowy.
Art.152 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (§ 1). Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie, chyba że postanowienie wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze (§ 2).
Jak podnosi się w piśmiennictwie (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego" LEX/el. 2020): "W przypadku wznowienia postępowania mamy do czynienia ze względną suspensywnością. Samo złożenie żądania wznowienia nie powoduje, w przeciwieństwie do odwołania, obowiązku wstrzymania wykonania decyzji. Istnieje jedynie obowiązek rozważenia tej kwestii. Wstrzymanie może przy tym nastąpić zarówno przed wydaniem postanowienia o wznowieniu (przepisy nie wymagają bowiem, aby czynność ta poprzedzona była postanowieniem o wznowieniu), w fazie wszczęcia, jak i w fazie postępowania rozpoznawczego (wyrok WSA w Łodzi z 5.08.2011 r., II SA/Łd 619/11, LEX nr 864347; podobnie wyrok WSA w Rzeszowie z 19.03.2013 r., II SA/Rz 1103/12, LEX nr 1329199). (...) Wstrzymanie nie jest przy tym obecnie pozostawione uznaniu organu. Jego przesłanki są określone przez pojęcia niedookreślone: "jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania". Por. wyrok WSA w Warszawie z 18.09.2018 r., VII SA/Wa 2785/17, LEX nr 2562347: "Wstrzymanie wykonania nie jest pozostawione uznaniu organu i choć bazuje na pojęciach niedookreślonych, tj. «jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania», to jednak wymaga pewnych konkretnych ocen argumentów podnoszonych przez wnioskodawcę. Prawdopodobieństwo uchylenia decyzji dotychczasowej nie oznacza jednak, że kwestia ta podlega udowodnieniu. Wystarczające, a jednocześnie konieczne jest powzięcie przez organ uzasadnionego przekonania, że we wznowionym postępowaniu może dojść do wydania decyzji uchylającej". Podobnie wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2019 r., II SA/Łd 1071/18, LEX nr 2681378. Zaistnienie przesłanki prawdopodobieństwa uchylenia decyzji dotychczasowej oznacza, że kwestia ta nie podlega udowodnieniu, konieczne jest jedynie uzyskanie przez organ przekonania, że dojdzie do wydania decyzji uchylającej.
W orzecznictwie i doktrynie panuje jednak spór co do aktów, które nadają się do wykonania, a zatem można wstrzymać ich wykonanie. Jak wskazuje A. Krawczyk, w tym zakresie ukształtowały się dwie grupy poglądów. Według pierwszej – tradycyjnej – zdolność aktu do wykonania utożsamiana jest z możliwością podjęcia określonych, dodatkowych czynności wykonawczych przez adresata aktu lub organ egzekucyjny. Drugi nurt wiąże wykonalność ze sferą zdolności do wywołania skutków prawnych, a więc ich mocą prawną czy prawną skutecznością. Autorka opowiada się za tym szerszym rozumieniem – wskazując, że skutki następcze mogą wywoływać nie tylko decyzje zobowiązujące, których wykonanie polega na dobrowolnej lub przymusowej realizacji objętych nimi świadczeń, ale także innego typu decyzje, o ile posiadają one moc kształtowania stosunków społecznych w inny sposób niż poprzez podjęcie na ich podstawie czynności wykonawczych.".
Ujmując problem w kategoriach generalnych, stwierdzić w ocenie Sądu należy, iż decyzja umarzająca na podstawie art.105 k.p.a. postępowanie w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia z uwagi na uznanie przez organ środowiskowy, iż przedsięwzięcie to nie jest przedsięwzięciem, o którym mowa w art.72 ust.2 u.o.o.ś., jest decyzją potwierdzającą – ze skutkiem wiążącym dla wszystkich organów właściwych w sprawach wydania decyzji, o których mowa w art.73 u.o.o.ś. - brak negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (która to kwestia ma doniosłe znaczenie z punktu widzenia ochrony życia i zdrowia ludzi). Decyzja ta uprawnia danego inwestora do powoływania się, m.in. w postępowaniu lokalizacyjnym, na zgodność planowanej inwestycji z przepisami odrębnymi z zakresu ochrony środowiska (której to zgodności organ lokalizacyjny nie może w żaden sposób weryfikować). Zgodnie natomiast z art.56 u.p.z.p. nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. W/w decyzja przyznaje zatem konkretne uprawnienia danemu inwestorowi, umożliwiające realizowanie przez niego kolejnych etapów procesu inwestycyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wadliwe umorzenie postępowania w przedmiocie wydania dla danego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej (tj. wadliwe uznanie, iż przedsięwzięcie to nie należy do katalogu mogących znacząco oddziaływać na środowisko, z czym łączy się niezasadne odstąpienie od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, o której mowa w art.3 ust.1 pkt 8 u.o.o.ś.), w efekcie umożliwi inwestorowi zrealizowanie inwestycji zagrażającej życiu i zdrowiu ludzi.
Co do zasady zatem, w ocenie tut. Sądu, wstrzymanie wykonania takiej decyzji na zasadzie art.152 k.p.a. (o ile okoliczności sprawy istotnie wskazywałyby na wymagane tym przepisem prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania), uniemożliwiające konsumowanie tej decyzji przez jej adresata, a tym samym zapobiegające wywoływaniu kolejnych skutków prawnych, obarczonych ryzykiem ich ostatecznej wadliwości, uznać należy za w pełni dopuszczalne.
3.9. Odnotować należy, iż dopuszczalność wznowienia w trybie i na zasadach określonych w art.145 i nast. k.p.a. postępowania administracyjnego na wniosek jego strony jest uzależniona od spełnienia rygorystycznych wymogów formalnych, w tym w szczególności zachowania terminu, o którym mowa w art.148 § 1 i 2 k.p.a. (miesiąc od dnia dowiedzenia się o decyzji z przypadku żądania wznowienia z przyczyny wskazanej, tak jak w niniejszej sprawie, w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Stwierdzić należy, iż uchybienia w procedowaniu przez organy lokalizacyjne obu instancji, pozbawiły Skarżących możliwości skorzystania ze środka prawnego, umożliwiającego kontrolę prawidłowości decyzji dnia [...] grudnia 2019 r., umarzającej postępowanie w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Stosownie do powyższego:
3.10. Przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2020 r. organ I instancji zaniechał wykonania obowiązku powiadomienia stron postępowania, w trybie art.53 ust.1 u.p.z.p. w związku z art.10 k.p.a., o zgromadzeniu w sprawie nowego materiału dowodowego, w tym w szczególności o przedłożeniu przez Inwestora, w dniu 17 grudnia 2019 r., kopii w/w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., ostatecznej od dnia [...] grudnia 2019 r. Powyższe uniemożliwiło Skarżącym zażądanie, jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r., wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz wstrzymania wykonania tej decyzji na podstawie art.152 k.p.a. Stosownie do powyższego:
W orzecznictwie sądowym konsekwentnie podkreśla się, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1454/18, publ. CBOSA).
Przy stosowaniu art.10 k.p.a. na gruncie niniejszej sprawy należy uwzględnić szczególną regulacją procesową, zwartą w art.53 ust.1 u.p.z.p., odnoszącą się do postępowania w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przywołany przepis stanowi, iż: "O wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie.". Jak trafnie podkreślono w wyroku NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt 31/11, publ. CBOSA: "Wprowadzenie tego szczególnego trybu zawiadamiania w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego ma celu przyspieszenie i ułatwienie prowadzenia tego postępowania poprzez likwidację praktycznych trudności z zawiadamianiem stron. Mając zatem na uwadze, że wynikający z art. 53 ust. 1 ustawy szczególny tryb zawiadomień obejmuje: wszczęcie postępowania, postanowienia podejmowane w trakcie postępowania oraz decyzję kończącą postępowanie, należy odwołując się do wykładni systemowej przyjąć, że ten tryb ma zastosowanie również w przypadku zawiadamiania strony na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. To zawiadomienie strony na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. stanowi formę pouczenia strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Przyjęcie odmiennego poglądu czyli, że pouczenie strony na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego powinno nastąpić w trybie pisemnym, prowadziło by do wyniku, którego nie można zaakceptować w ramach wykładni systemowej. Mianowicie skoro do postanowień, które zapadają w trakcie postępowania, w tym również postanowień na które przysługują zażalenia, jak również decyzji kończącej postępowanie zastosowanie ma szczególny tryb zawiadomień, to również do pouczeń na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. należy stosować ten sam tryb.".
Odnotować należy, iż organ lokalizacyjny I instancji, tj. Prezydent procedował w przedmiocie wydanie decyzji lokalizacyjnej dwukrotnie, co było następstwem uchylenia przez SKO, decyzją kasatoryjną z dnia [...] października 2019 r., pierwszej decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2019 r. Co istotne, przyczyną zwrócenia sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ lokalizacyjny I instancji była stwierdzona przez SKO konieczność zgromadzenia przez Prezydenta, przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie przed tym organem, decyzji (wydanej w odrębnym postępowaniu) rozstrzygającej wniosek Inwestora o wydanie dla przedmiotowego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że zasadniczym przedmiotem postępowania wyjaśniającego, które miało być powtórnie przeprowadzone przez organ lokalizacyjny I instancji, było ustalenie, czy decyzja w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań została wydana. Powtórne postępowanie w przedmiocie wydania decyzji lokalizacyjnej zostało przeprowadzone przez Prezydenta (po zwrocie akt sprawy przez SKO przy piśmie z dnia 14 listopada 2019 r.) w dniach [...] listopada 2019 r. – [...] stycznia 2020 r. (wydanie drugiej decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji). W toku tego postępowania organ I instancji zgromadził następujące nowe dowody w sprawie: 1) kopię decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2019 r. (k.45 akt Prezydenta), umarzającą postępowanie w sprawie wydania dla przedmiotowego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej, przekazaną przez pełnomocnika Inwestora przy piśmie z dnia 16 grudnia 2019 r. (wpływ do organu lokalizacyjnego w dniu 17 grudnia 2019 r.), 2) analizę urbanistyczną z dnia 23 grudnia 2019 r. (k.46 akt Prezydenta), 3) uzgodnienie z zarządcą drogi powiatowej (k.49 akt Prezydenta). O uzupełnieniu w powyższy sposób materiału dowodowego sprawy organ I instancji miał obowiązek obwieścić na zasadzie art.53 ust.1 u.p.z.p. w związku z art.10 k.p.a., której to czynności w oczywisty sposób zaniechał.
Nie można wprawdzie zasadnie wywodzić, iż zawiadomienie przez organ lokalizacyjny I instancji stron m.in. o zgromadzeniu dowodu w postaci decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. umożliwiłoby Skarżącemu skuteczne wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. Z kopii tej decyzji, która wpłynęła do organu lokalizacyjnego w dniu 17 grudnia 2019 r. wynika bowiem, iż miało to miejsce już po uzyskaniu przez nią statusu ostateczności (16 grudnia 2019 r. – por. str.2 decyzji). Wprawdzie z kopii tej wynika także, iż stało się już piątego dnia od doręczenia decyzji pełnomocnikowi Inwestora w dniu 11 grudnia 2019 r., a zatem przed upływem czternastodniowego terminu do wniesienia przez Inwestora odwołania (art.129 § 2 k.p.a.), niemniej najpewniej było to wynikiem zrzeczenia się przez Inwestora odwołania na zasadzie art.127a k.p.a. Jak konsekwentnie podnosi się w orzecznictwie sądowym: "Po upływie terminu, tj. po "ustatecznieniu" się decyzji, strona której organ nie doręczył rozstrzygnięcia może skutecznie bronić się tylko przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a." – por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1204/19, publ. CBOSA. Oznacza to, iż Skarżący, któremu nie doręczono decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. nie mógł złożyć odwołania od tej decyzji po dniu 16 grudnia 2019 r., w którym ta decyzja ustateczniła się. Po tej dacie Skarżący mógł jedynie żądać wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o tej decyzji (art.148 § 2 k.p.a.).
Nie ulega jednakże wątpliwości, iż zaniechanie przez organ lokalizacyjny I instancji zawiadomienia stron o przedłożeniu do akt sprawy decyzji z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania środowiskowego pozbawiło Skarżących co najmniej możliwości zwalczania tej decyzji jeszcze przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej I instancji poprzez żądanie wznowienia postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań). Nawet przy przyjęciu, iż wznowienie takiego postępowania co do zasady nie blokowałoby w sposób trwały procedowania w przedmiocie wydania decyzji lokalizacyjnej, o tyle umożliwiałoby rozważenie przez Skarżących złożenie przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej I instancji wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na zasadzie art.152 k.p.a., co mogło doprowadzić do wstrzymania wykonania tej decyzji przed wydaniem przez organ lokalizacyjny I instancji decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r.
3.11. Z naruszeniem art.7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. organ lokalizacyjny nie wskazał, iż: (-) jest związany decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. i że w związku z powyższym nie może sam weryfikować ocen sformułowanych w decyzji organu środowiskowego, (-) weryfikacja decyzji organu środowiskowego może nastąpić wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, skierowanych bezpośrednio przeciwko tej decyzji. W to miejsce organ I instancji dokonał samodzielnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zbieżnej we wnioskach z decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r.).
Uznać należy, iż taka treść decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. w oczywisty sposób wprowadziła strony postępowania lokalizacyjnego w błąd co do tego, iż organ lokalizacyjny posiada, niezależnie od organu środowiskowego, kompetencje do dokonywania samodzielnej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a tym samym do weryfikowania decyzji o umorzeniu. Powyższe mogło utwierdzać strony postępowania w błędnym przekonaniu, iż dopuszczalną drogą do zakwestionowania ocen sformułowanych przez organ środowiskowy jest podnoszenie zastrzeżeń w tym zakresie bezpośrednio w postępowaniu lokalizacyjnym, bez konieczności stosowania innych środków prawnych. W konsekwencji powyższego strony mogły zasadnie zakładać, iż środkiem prawnym, wystarczającym do skutecznego zweryfikowania ustaleń co do braku negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko, poczynionych niezależenie od siebie zarówno przez organ lokalizacyjny I instancji, jak i organ środowiskowy, będzie wniesienie odwołania od decyzji lokalizacyjnej I instancji.
3.12. W dniu 4 lutego 2020 r. Skarżący wnieśli do organu lokalizacyjnego I instancji osobiście pismo z tej samej daty, zawierające odwołanie od decyzji lokalizacyjnej I instancji. Z pisma tego wynikało w sposób nie pozostawiający wątpliwości, iż: (-) zasadniczą przyczyną kwestionowania przez Skarżących lokalizacji planowanej inwestycji jest nieprzeprowadzenie w sprawie oceny oddziaływania tej inwestycji na środowisko oraz obawa, iż oddziaływanie to (w postaci emisji promieniowania elektromagnetycznego na ich nieruchomość) jest negatywne, (-) obok decyzji organu lokalizacyjnego I instancji kwestionują również umorzenie postępowania w przedmiocie wydania dla przedmiotowego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej ("Ponadto nie zgadzamy się z zawartym w uzasadnieniu umorzenia postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzeniu, że .... – str.3 i 4 pisma).
Bezspornym jest przy tym, iż pismo to wpłynęło do organu I instancji przed upływem 30 dni od dnia dowiedzenia się przez Skarżących o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. (a zatem w terminie do złożenia wniosku o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., wynikającym z art.148 k.p.a.). Wiedzę tę Skarżący uzyskali bowiem, na zasadzie art.49 § 2 k.p.a. z dniem upływu czternastu dni od dnia publicznego obwieszczenia o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. (w której poinformowano o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.), tj. z dniem 23 stycznia 2020 r.
Stwierdzić należy, iż obowiązkiem organów lokalizacyjnych, tj. Prezydenta oraz SKO, do którego odwołanie zostało przekazane w dniu 11 lutego 2020 r., było w tej sytuacji wezwanie Skarżących do jednoznacznego wyjaśnienia, czy oprócz odwołania pismo z dnia 4 lutego 2020 r. należy traktować również jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Nie ulega wątpliwości, iż zaniechanie powyższej czynności uniemożliwiło nadanie biegu wnioskowi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. jeszcze przed zakończeniem postępowania lokalizacyjnego.
W orzecznictwie sądowym podnosi się w tym kontekście, co następuje:
"Postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego. Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł pisma, czy nawet literalne jego brzmienie. Obowiązek dokładnego ustalania przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę wynika przede wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym art. 9 k.p.a." – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3198/16, publ. CBOSA.
"Jeżeli strona, działająca bez profesjonalnego pełnomocnika, określiła przedmiot swojego żądania w postaci oczekiwanego wyniku rozstrzygnięcia sprawy, to pomimo wskazania także podstawy prawnej, którą organ miałby zastosować w sprawie, organ ten zobowiązany jest najpierw ocenić adekwatność wskazanej podstawy do oczekiwanego przez stronę wyniku rozstrzygnięcia, a następnie poinformować stronę - zgodnie z art. 8 i art. 9 k.p.a. - o istnieniu innej podstawy prawnej, jeżeli jej zastosowanie - w ocenie organu - byłoby adekwatne do uzyskania wyniku rozstrzygnięcia oczekiwanego przez stronę. Dopiero po takiej informacji dalsze podtrzymywanie przez stronę wskazanej przez nią podstawy prawnej działania organu zobowiązuje ten organ do wydania rozstrzygnięcia adekwatnego wobec wskazanej podstawy." – por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2592/16, publ. CBOSA.
"Wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji czuwania nad słusznym interesem strony przejawia się w tym, że nawet w sytuacji, gdy sformułowane przez stronę żądanie podjęcia przez organ określonego działania wyrażone zostało w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości co do jej intencji, organ powinien dostosować podejmowane przez siebie czynności do etapu toczącego się postępowania administracyjnego i dopuszczalnych w danym momencie środków prawnych, nawet jeżeli miałoby to prowadzić do odmiennej kwalifikacji prawnej pisma wniesionego przez stronę. Konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozytywności stron, zgodnie z którą to one decydują o tym, jaki rodzaj pisma wnoszą do organu administracji publicznej, nie może być ponoszenie przez strony ujemnych skutków prawnych związanych z błędnie zakwalifikowanymi środkami zaskarżenia, niedopuszczalnymi w określonym stadium postępowania." – por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 286/14.
4. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, iż w sprawie doszło do naruszenia wskazanych wcześniej przepisów postępowania administracyjnego, obligujących Sąd do wyeliminowania decyzji SKO z obrotu prawego.
5. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO ponownie rozpatrzy odwołania wniesione od decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2020 r.
W ramach powyższego:
1) SKO wezwie Skarżących do jednoznacznego wskazania, czy:
a) ich pismo procesowe z dnia 4 lutego 2020 r., w którym wnieśli odwołanie od decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2020 r., należy traktować również jako pismo zawierające wniosek o wznowienie, na podstawie art.145 i nast. k.p.a., postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Prezydenta z dnia [...] grudnia 2019 r., orzekającą o umorzeniu na podstawie art.105 k.p.a. postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, w związku z wystąpieniem przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. (tj. w związku z faktem, iż Skarżący nie brali udziału w postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. bez własnej winy) oraz czy
b) wraz ze w/w wnioskiem Skarżący żądają wstrzymania przez organ wznowieniowy wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.152 k.p.a.;
2) W razie oświadczenia przez Skarżących, iż wyrażają oni wolę, o której mowa powyżej, SKO:
a) przekaże wnioski, o których mowa powyżej, zgodnie z właściwością organowi wznowieniowemu (na podstawie art.65 k.p.a.),
b) zawiesi postępowanie odwoławcze w sprawie lokalizacyjnej, na podstawie art.97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu rozpatrzenia przez organ wznowieniowy wniosku Skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. na podstawie art.152 k.p.a.;
3) Po ustaniu w/w przyczyny zawieszenia SKO rozpatrzy wniesione odwołania decyzją kończącą postępowanie.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło